Người Chile ở Sydney hào hứng tham gia trưng cầu dân ý ở quê nhà. Source: Supplied

 

 

 

Kết quả của cuộc trưng cầu dân ý hôm chủ nhật tại Chile cho thấy đại đa số dân chúng đồng ý thay đổi hiến pháp thời Pinoche.

 

 

Người Chile ở Úc muốn thấy hiến pháp ở quê nhà được thay đổi vì nhiều người cho rằng đó là nguồn cơn dẫn đến sự bất công trong xã hội. 

 

 

Victor Marillanca vẫn còn nhớ những đòn tra tấn khi ông bị chế độ Tướng Pinoche bỏ tù năm 1973.

 

 

Sau đó ông xin tị nạn ở Úc năm mới 20 tuổi. Nay ông là một trong những người Úc gốc Chile đang vận động để thay đổi hiến pháp thời đó.

 

"Đó là chế độ độc tài. Chúng ta có thể thấy chính phủ bảo vệ cho nhà độc tài. Chính phủ đó bỏ ra hàng triệu triệu đôla để trang bị vũ khí cho họ để họ đàn áp người dân Chile. Vì vậy rất quan trọng là bây giờ chúng tôi ủng hộ việc thay đổi hiến pháp, thay đổi cuộc sống của người Chile sao cho tốt đẹp hơn sau bao năm trời sống trong khổ đau."

 

 

Cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức sau một năm biểu tình trên khắp đất nước, với 30 người thiệt mạng và hàng ngàn người bị thương. Riêng tại thủ đô Santiago, đã có đến hơn 1 triệu người xuống đường.

 

 

Phong trào chống đối bắt đầu với học sinh trung học phản đối việc tăng giá vé xe lửa, đã nhanh chóng biến thành những cuộc biểu tình chống bất công và lên án chính quyền tham nhũng.

 

 

Với phiếu đã kiểm xong, khoảng 78 phần trăm cử tri muốn thấy hiến pháp thời tướng Pinoche ban hành năm 1980 được hũy bỏ.

 

 

Người Úc gốc Chile đi bỏ phiếu đầu tiên, trong số đó có Omar

Iturrieta: "Cuộc trưng cầu dân ý này thực lịch sử, lần đầu tiên trong lịch sử người Chile mới được quyền tham gia để quyết định hiến pháp mới cho người dân Chile."

 

 

Ở Úc có khoảng 30,000 người gốc Chile với nhiều ý kiến khác nhau, nhưng đại đa số được hỏi tới cho biết họ muốn thấy một hiến pháp mới cho quê nhà.

 

 

Bà Ana Maria Ortega nói bà muốn thấy Chile có những thay đổi có ý nghĩa.

 

"Chúng tôi muốn thay đổi, đã đến lúc rồi. Chúng tôi có quá nhiều tổng thống sau cuộc đảo chánh nhưng họ không làm gì cả, đã đến lúc cần phải làm một cái gì đó. Học sinh Chile đã khởi sự phong trào, chúng tôi sẽ đồng hành với các em."

 

 

Dân chúng đã ăn mừng kết quả cuộc trưng cầu dân ý đáng lý đã được tổ chức hồi tháng tư, nhưng phải hoãn lại vì dịch bệnh covid-19.

 

 

Các cử tri cũng ủng hộ việc chọn ra 155 đại biểu dân thường, thay vì có các chính trị gia tham gia, để soạn thảo tân hiến pháp trong vòng một năm và được trưng cầu dân ý một lần nữa. Phân nửa của các đại biểu này sẽ là phụ nữ.

 

 

Nhưng cũng có người nghĩ rằng không cần phải thay đổi toàn bộ hiến pháp, như ông Mario Guzman.

 

 

"Chúng ta không cần hiến pháp mới. Hiến pháp hiện nay tốt rồi. Điều chúng ta cầnb là thực thi cho đúng mà thôi."

 

 

Chánh văn phòng tổng thống, Cristian Monckeberg, cam kết chính phủ sẽ công nhận kết quả cuộc trưng cầu dân ý, vốn mở ra một kỷ nguyên mới cho Chile.

 

 

"Điều quan trọng là quốc gia và nhà chức trách trao quyền cho người dân quyết định lập ra một lộ trình để dẫn đến một hiến pháp làm kim chỉ nam cho đất nước trong 50, 60 hay 70 năm tới."