Trong ngôn ngữ Việt, chim còn được gọi là “điểu” theo chữ Việt gốc Hán 鳥. Nếu gặp loài chim hay tấn công người thì gọi là “ác điểu”. Tại Úc, có một loài chim tuy không dữ như quỷ sứ nhưng mỗi khi ai đó xâm nhập vùng của chúng trong mùa ấp trứng thật khó tránh khỏi bị chúng bay sà trên đầu rồi nhắm mặt mà mổ. Loài “ác điểu” này tên gọi Magpie. Thế mà, Chim ác (Magpie) này lại là loài chim được bảo vệ ở Úc. Chúng là loài bản địa và được bảo vệ trên toàn tiểu bang New South Wales, do đó việc giết chúng, thu thập trứng của chúng hoặc làm hại chim non của chúng là bất hợp pháp. Chim ác cũng được bảo vệ theo Đạo luật Bảo tồn Đa dạng Sinh học năm 2016, đạo luật này bảo vệ tất cả các loài chim, bò sát, lưỡng cư và động vật có vú bản địa.
Sự kiện Magpie tấn công người “nổi như cồn”, ai nghe tới cũng sợ, đến nỗi những nơi thường có các vụ chim ác mổ người đều được hội đồng địa phương dựng bảng yết thị cảnh báo, đưa lên trang web về các địa điểm đang bị Magpie “thao túng” để dân chúng tránh xa hoặc ai cần đi vào khu vực đó phải hết sức thận trọng và biết cách
bảo vệ mình.
Mặc dù tiếng chim sà xuống có vẻ đáng sợ hơn là thực sự nguy hiểm, nhưng các vụ tấn công của chim ác có thể gây thương tích nghiêm trọng và thậm chí tử vong. Hai người đã chết do tai nạn liên quan đến chim ác sà xuống vào năm 2021 và 2023; và một người khác chết vì nhiễm trùng sau khi bị chim ác mổ vào năm 1946.
Giáo sư Gisela Kaplan, thuộc Đại học New England (Tây Bắc NSW) là một chuyên gia hàng đầu về Magpie tại Úc, nổi tiếng với nghiên cứu về hành vi, nhận thức và giao tiếp của loài chim này, cho biết số lượng chim ác hiện đang giảm khi con người tiếp tục phá hủy môi trường sống tự nhiên của chúng. Điều đó có nghĩa là loài chim này gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lãnh thổ phù hợp và buộc phải cùng tồn tại gần con người hơn, những người mà chúng coi là “kẻ săn mồi sát hại chúng”.
Bà Kaplan nói với phóng viên Kênh TV 7 rằng chim ác không lao xuống để làm bị thương, mà chỉ để xua đuổi mối đe dọa tiềm tàng và bảo vệ trứng hoặc chim non của chúng.
“Việc chim ác bay sà xuống, 99% không phải để tấn công mà để báo hiệu rằng một người đang đến quá gần lãnh thổ của chúng,” Giáo sư Kaplan nói.
“Hành vi lao xuống này chỉ giới hạn trong bốn tuần khi Magpie mái đang ấp trứng. Sau khi chim non nở, hành vi này dừng lại vì hai con trưởng thành (cha và mẹ) giờ đây có thể bảo vệ tổ tốt hơn,” Giáo sư Kaplan giải thích thêm.
Chim Magpie ở Nam Úc và New South Wales thường tấn công trong mùa sinh sản - diễn ra từ cuối tháng 8 đến giữa tháng 12. Trong năm 2025 đã có 600 trường hợp chim ác tấn công người được báo cáo ở Úc, với khoảng 50 trường hợp nạn nhân phải nhập viện để điều trị vết mổ của chim.
Người đi xe đạp thường là mục tiêu bị tấn công nhất do kích thước và tốc độ của họ. Nghiên cứu cho biết chỉ khoảng 10% đến 20% của loài chim ác này tỏ ra “xung kích” trong các vụ tấn công và chim mái thì không tấn công ai bao giờ!
Hầu hết hội đồng địa phương nơi thường có các vụ “ác điểu mổ người” đều có trang mạng “Magpie Alert” để các nạn nhân của chúng có thể trực tiếp (online) báo cáo sự kiện và địa điểm xảy ra - qua đó mọi người có được thông tin cập nhật về các vụ tấn công gần đây trên khắp nước Úc. Muốn không bị Magpie bay theo và mổ cho kỳ
được, tốt nhất là tránh những địa điểm mà chim thường tấn công trong suốt 6 đến 8 tuần của mùa sinh sản.
Các điểm “lịch sử” đáng chú ý
Mặc dù loài chim hung dữ này có thể thay đổi vị trí làm tổ, nơi sinh sống theo thời gian, nhưng nhiều báo cáo về một số vùng thường bị Magpie tấn công xem như nằm chết một chỗ tạo nên một lịch sử đó là các khu vực đô thị lớn dọc theo bờ biển phía đông của Úc bao gồm Queensland, NSW và Victoria.
Các địa điểm được báo cáo có số lượng lớn các vụ tấn công hoặc gây thương tích cho người được liệt kê như sau:
• Victoria: Royal Parade ở Parkville,Melbourne; Darebin Creek Trail ở Bundoora; Jacka Boulevard ở St Kilda; và Mooney Ponds Creek Trail.
• New South Wales: Old Windsor Road ở Winston Hills, Sydney; các khu vực Alexandria, Peakhurst, Glebe và Darlinghurst ở Sydney – ngay dọc lối vào khuôn viên Đại học Macquarie (Epping), Magpie cũng thường mổ trên đầu sinh viên.
• Queensland: Stevens St ở Southport; Sandford Street ở St Lucia, Brisbane; Royal Esplanade ở Manly; và Coorparoo ở phía nam Brisbane.
• ACT: Charles Place ở Gordon và Dixon Drive ở Holder.
Người Sydney
NHỮNG SỰ THẬT THÚ VỊ VỀ MAGPIE
Chim ác Magpie tại Úc là loài chim thông minh, sống theo bầy đàn, nổi tiếng với tiếng kêu ồn ào, khả năng bắt chước và những hành vi độc đáo.
.Trí thông minh và khả năng bắt chước
- Thông minh vượt trội: Chim ác là Úc nổi tiếng về trí thông minh. Chúng có khả năng ghi nhớ khuôn mặt rất tốt và trí nhớ rất dài. Vì vậy, nếu bạn đã từng bị chúng tấn công trước đây, hoặc thậm chí nếu bạn trông giống người mà chúng đã tấn công năm ngoái, bạn rất có thể sẽ bị đối xử tương tự một lần nữa.
Chúng thậm chí còn vượt qua "bài kiểm tra gương", cho thấy khả năng tự nhận thức, một đặc điểm chỉ có ở một vài loài động vật khác như cá heo và vượn lớn.
- Khả năng bắt chước xuất sắc: Magpie có thể bắt chước nhiều loại âm thanh, bao gồm tiếng kêu của các loài chim khác, tiếng chó và thậm chí cả tiếng nói của con người.
Chúng có thể bắt chước hơn 35 loài khác nhau và đã được biết
đến là có thể bắt chước tiếng còi báo động :í o” và âm thanh
của xe cứu thương.
. Hành vi xã hội
- Sống theo nhóm: Chim ác ngay từ khi biết bay rành rẽ thường tạo thành các nhóm xem như là "bộ lạc", có thể gồm tới 50 con. Cấu trúc xã hội này giúp chúng tìm bạn đời và lãnh thổ.
- Tiếng kêu đánh dấu lãnh thổ: Chim ác nổi tiếng với tiếng kêu đặc trưng vào buổi sáng, được gọi là "tiếng hót mừng". Chúng sử dụng những tiếng kêu này để đánh dấu lãnh thổ và giao tiếp với nhau.
. Chế độ ăn và thói quen kiếm ăn
- Chế độ ăn tạp: Chim Magpie Úc có chế độ ăn đa dạng bao gồm côn trùng, giun, động vật có vú nhỏ, và thậm chí cả trái cây và ngũ cốc. Chúng đặc biệt thích giun đất và bọ cánh cứng, khiến chúng có lợi cho nhà làm vườn.
- Kỹ thuật kiếm ăn: Chúng sử dụng mỏ chắc khỏe của mình để chọc vào đất hoặc lật các vật thể để tìm thức ăn. Thính giác nhạy bén cho phép chúng phát hiện ấu trùng và giun dưới lòng đất.
. Ý nghĩa văn hóa và hành vi
- Hành vi lao xuống: Trong mùa sinh sản, Magpie có thể trở nên hung dữ và có thể lao xuống tấn công những người đến quá gần tổ của chúng. Hành vi này là bản năng tự nhiên để bảo vệ con non của chúng.
- Ngoại hình độc đáo: Có chín phân loài chim ác ở Úc, mỗi phân loài có hoa văn lông riêng biệt. Chúng thường có bộ lông đen trắng, với sự biến đổi màu sắc tùy thuộc vào từng vùng.
- Tuổi thọ: Chim ác có thể sống từ 25 đến 30 năm. Chim trống có lưng trắng, trong khi chim mái và chim non có lưng xám. Nói chung, chim ác kết đôi trọn đời và chỉ tìm bạn đời mới khi một trong hai con chết.
. Tình trạng bảo tồn
- Loài được bảo vệ: Chim ác ở Úc được bảo vệ theo nhiều luật về động vật hoang dã, do đó việc làm hại hoặc bắt giữ chúng mà không có giấy phép là bất hợp pháp.
Loài chim hấp dẫn này không chỉ là cảnh tượng phổ biến trên khắp nước Úc mà còn đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái, thể hiện trí thông minh và khả năng thích nghi đáng kinh ngạc. Hãy tập làm quen với chúng, đừng đến gần tổ của chúng và có ý phá hoại thì Magpie chẳng tấn công. Tiếng đồn về các vụ “Magpie mổ người” khiến nhiều người quá sợ chúng.
Dùng dù hay vậy gì khác quơ qua quơ lại tưởng là đuổi chúng nhưng thực sự lại làm chúng “hăng tiết” hơn. Từ tốn ra khỏi “khu vực của chúng” là an toàn nhất!
Người Sydney
