Tôi tên là Hồng Hạnh, năm nay đã 65 tuổi, sống ở vùng ngoại ô Sydney. Tôi không phải là nhà nông chuyên nghiệp, nhưng tình yêu dành cho vườn nhà thì có thể nói là sâu đậm như hơi thở mỗi ngày. Mỗi sáng thức dậy, tôi lại ra vườn, ngắm từng chiếc lá, từng nụ hoa, từng trái cây đang lớn lên từng chút một. Nhưng năm nay, vườn tôi như bị ai đó trêu ghẹo, khiến tôi vừa ngạc nhiên vừa bối rối: cây khế, cây mít, cây mận, cây xoài, cây nhãn, bí, bầu - tất cả đều có những biểu hiện kỳ lạ, trái mùa, trái thời tiết.

Cây khế: từ vài trái đến trăm trái
Cây khế nhà tôi đã 12 tuổi, vốn dĩ năm ngoái chỉ ra khoảng sáu, bảy trái lưa thưa, như thể nó còn e dè, ngại ngùng trước ánh nắng. Vậy mà năm nay, cây khế bỗng dưng ra hàng trăm trái, chen chúc nhau trên cành, như thể nó muốn bù đắp cho một năm thiếu thốn. Tôi vừa mừng rỡ vừa lo lắng: tại sao lại có sự thay đổi đột ngột
như vậy? Có phải thời tiết đã làm cây khế “phát điên” không?

Cây mít: trái nhiều nhưng không chịu chín
Cây mít 15 tuổi, năm ngoái chỉ có vài trái nhưng đến tháng Tư là chín thơm lừng, mùi mít lan tỏa khắp vườn. Năm nay, cây ra hơn 50 trái, nhưng đến cuối tháng Ba rồi mà vẫn chưa trái nào chín. Trái lại nhỏ hơn năm ngoái, nhìn có vẻ không mượt mà như thường thấy. Tôi bắt đầu nghi ngờ: phải chăng thời tiết đã làm đảo lộn chu kỳ sinh trưởng của cây mít?

Cây mận (roi): thất thường nhưng bất ngờ
Năm ngoái, cây mận ra hoa nhưng rụng sạch. Năm nay, hoa nở hai lần, lần thứ hai vào tháng Ba, và lần này kết đầy trái. Tôi vui mừng nhưng cũng thấy lạ: tại sao cây mận lại nở hoa hai lần trong một mùa? Phải chăng cây cũng bị “lẫn lộn” vì thời tiết thất thường?

Cây xoài và cây nhãn: hoa nhiều, trái ít
Cây xoài năm nay ra hoa rất nhiều, nhưng đậu trái thì lèo tèo. Cây nhãn cũng vậy. Tôi nhớ năm ngoái, xoài đậu trái khá đều, còn nhãn thì ngọt lịm. Năm nay, hoa rụng nhiều, trái non rụng sớm. Tôi bắt đầu ghi chép lại từng hiện tượng, như một người mẹ lo lắng cho từng đứa con của mình.

Bí và bầu: thất bại hoàn toàn
Tôi trồng bí và bầu như mọi năm, nhưng năm nay bí ra ít trái, còn bầu thì không mọc nổi. Đất vẫn là đất ấy, phân vẫn là phân ấy, nhưng cây không chịu lớn. Tôi quyết định đi tìm nguyên nhân, không thể để vườn mình thất bại như thế này được.

TRUY NGUYÊN THỜI TIẾT
Tôi tìm đến các nguồn tin khí tượng để hiểu rõ hơn về những biến động kỳ lạ này. Theo Bureau of Meteorology, năm 2025 là một trong ba năm nóng nhất từng ghi nhận tại Úc. Nhiệt độ cao bất thường, đặc biệt vào tháng 12, lên tới 42.6°C ở Sydney, khiến đất đai khô cằn và cây cối chịu áp lực lớn.

Đầu năm 2026, thời tiết lại chuyển hướng: mưa lớn vào cuối tháng Hai và đầu tháng Ba, gây ngập lụt ở nhiều vùng New South Wales, làm tăng độ ẩm đất đột ngột. Sự thay đổi nhanh chóng giữa hạn hán kéo dài và mưa lớn bất thường đã ảnh hưởng sâu sắc đến chu kỳ sinh trưởng của cây trồng.

LÝ DO TRÁI MÙA VÀ HIỆN TƯỢNG THỜI TIẾT THAY ĐỔI
Trái mùa, hay còn gọi là hiện tượng cây trồng ra hoa, kết trái không đúng theo chu kỳ tự nhiên, thường xảy ra khi các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng thay đổi đột ngột hoặc không ổn định. Ở Sydney năm 2025–2026, sự biến đổi khí hậu đã làm cho thời tiết trở nên thất thường hơn bao giờ hết, khiến các cây trong vườn tôi cũng phải “bối rối” theo.

Các yếu tố chính ảnh hưởng gồm:
• Nhiệt độ cao kéo dài: Khi nhiệt độ quá cao, cây thường ra hoa sớm hoặc rụng hoa do sốc nhiệt, làm giảm khả năng đậu trái.
• Mưa lớn muộn: Mưa đến muộn làm tăng độ ẩm đất đột ngột, kích thích cây ra hoa lần hai hoặc phát triển trái không đều.
• Biến động nhiệt độ: Sự dao động nhiệt độ lớn khiến trái cây phát triển không đều, chậm chín hoặc không chín đúng mùa.
• Thiếu ánh nắng ổn định: Ánh sáng mặt trời không đều khiến cây không thể quang hợp hiệu quả, ảnh hưởng đến sự phát triển của trái và cây con.

GIẢI THÍCH TỪNG HIỆN TƯỢNG TRONG VƯỜN

Cây khế ra nhiều trái
Khế là cây nhiệt đới ưa độ ẩm cao. Mưa lớn đầu năm 2026 đã cung cấp độ ẩm dồi dào, kích thích cây ra hoa và kết trái nhiều hơn bình thường. Đây là lý do cây khế nhà tôi bỗng dưng “phát tài” với hàng trăm trái chen chúc trên cành.

Cây mít không chín
Mít cần nhiệt độ ổn định và ánh nắng mạnh để chín. Mưa nhiều và trời âm u khiến quá trình chín bị trì hoãn. Trái nhỏ hơn do thiếu năng lượng quang hợp, vỏ sần sùi vì không được phát triển hoàn chỉnh.

Cây mận nở hoa hai lần
Sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm đột ngột khiến cây mận hiểu nhầm là sang mùa mới, từ đó nở hoa lần hai. Lần thứ hai này gặp điều kiện thuận lợi nên kết trái tốt, khiến tôi vừa ngạc nhiên vừa vui mừng.

Cây xoài và nhãn hoa nhiều, trái ít
Nhiệt độ cao đầu mùa khiến hoa nở rộ nhưng không đậu trái do thiếu độ ẩm hoặc sốc nhiệt. Mưa đến muộn không cứu được quá trình thụ phấn, khiến hoa và trái non rụng nhiều.

Bí và bầu thất bại
Hai loại cây này cần đất ấm, ánh nắng đều và ít mưa. Mưa lớn làm đất lạnh, úng nước, khiến hạt không nảy mầm hoặc cây con bị thối rễ, dẫn đến thất bại hoàn toàn.

Quýt và mướp: Những câu chuyện trái mùa
Quýt trổ bông nhiều nhưng trái ít và bị nứt
• Năm ngoái, cây quýt nhà tôi trổ bông rầm rộ, như thể muốn bù đắp cho những năm trước đó. Nhưng trái thì đậu ít, và đáng buồn hơn là nhiều trái bị nứt toác, không thể ăn được. Tại sao lại như vậy? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp giữa thời tiết bất thường và phản ứng sinh học của cây.

• Quýt là loại cây ưa khí hậu ôn hòa, cần một chu kỳ nghỉ đông nhẹ để kích thích ra hoa đúng thời điểm. Năm ngoái, do nhiệt độ cao kéo dài và biến động thất thường, cây quýt bị sốc nhiệt, khiến hoa nở nhiều nhưng quá trình thụ phấn không hiệu quả. Thêm vào đó, mưa lớn đột ngột làm tăng độ ẩm không khí và đất, tạo điều kiện
thuận lợi cho nấm bệnh phát triển, làm rụng hoa và trái non.

•Trái quýt bị nứt là do sự thay đổi đột ngột về độ ẩm đất. Khi đất quá khô rồi lại ngập nước nhanh chóng, trái hấp thụ nước quá mức, vỏ không kịp giãn nở dẫn đến nứt. Hiện tượng này cũng thường gặp ở các loại trái cây có vỏ mỏng và dễ tổn thương như quýt. Dàn mướp năm ngoái và năm nay: Sự khác biệt rõ rệt

• Năm ngoái, tôi thu hoạch mướp từ 6 cây, nhưng sản lượng không bằng 4 cây năm nay. Điều này khiến tôi rất tò mò và muốn tìm hiểu nguyên nhân.

• Mướp là loại cây ưa khí hậu ấm áp, cần ánh nắng đều và đất thoát nước tốt. Năm ngoái, thời tiết thất thường với những đợt mưa lớn xen kẽ nắng nóng khiến cây mướp không phát triển tối ưu. Đất bị úng nước trong những đợt mưa lớn làm rễ cây bị tổn thương, ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ dinh dưỡng.

• Năm nay, thời tiết có vẻ ổn định hơn, dù vẫn có những biến động nhưng không quá khắc nghiệt. Dây mướp vẫn xanh mướt, liên tục trổ hoa đực và cái, trái thì sai trĩu. Mỗi tuần tôi hái được 7-8 trái, kéo dài từ tháng Hai đến tận bây giờ (tháng Tư). Điều này cho thấy cây mướp đã thích nghi tốt hơn với điều kiện thời tiết hiện tại, hoặc có thể tôi đã cải thiện kỹ thuật chăm sóc, bón phân hợp lý hơn.

• Việc dây mướp vẫn xanh và ra hoa liên tục là dấu hiệu của sức sống mãnh liệt và khả năng sinh trưởng kéo dài. Mướp có thể ra hoa và kết trái nhiều đợt trong mùa nếu điều kiện môi trường thuận lợi, đặc biệt là khi nhiệt độ không quá cao và đất đủ ẩm nhưng không bị úng.

VƯỜN: TẤM GƯƠNG CỦA TRỜI ĐẤT
Tôi nhận ra rằng, vườn nhà không chỉ là nơi trồng cây mà còn là nơi phản ánh sự biến động của khí hậu. Những gì xảy ra trong vườn là bản sao thu nhỏ của những gì đang diễn ra ngoài kia: biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, chu kỳ thiên nhiên bị đảo lộn.

Tôi không buồn vì cây không ra trái như ý. Tôi thấy mình cần hiểu hơn, học cách thích nghi, chọn giống phù hợp, điều chỉnh lịch gieo trồng. Và quan trọng nhất, tôi thấy mình gắn bó hơn với mảnh đất này — nơi tôi vun xới không chỉ bằng tay, mà bằng cả trái tim. 

(Một đọc giả của Dân Việt News)

Nguồn tham khảo:
• Bureau of Meteorology Australia – Long-range climate forecasts
• NSW Department of Primary Industries – State Seasonal Update March 2026
• Extreme Weather Watch – Sydney Weather 2025
• Weather Spark – Sydney Weather History 2025