Sức khỏe

Nếu ví cơ thể là một thành phố nhộn nhịp, thì thận chính là nhà máy xử lý nước thải hoạt động 24/7, không nghỉ lễ, không tăng ca phụ cấp. Chỉ cần “nhà máy” này đình công nhẹ thôi, cả thành phố sẽ… bốc mùi. Vì vậy, ăn uống đúng cách chính là cách ta “đối xử tử tế” với hai quả thận bé nhỏ nhưng cực kỳ trung thành.

Tôi tên Hưng, năm nay năm mươi hai tuổi, dân Hà Nội “chính hiệu con nai”, sang Úc đã hơn hai mươi năm. Cuộc sống ở đây yên bình, sạch sẽ, nhưng càng ngày tôi càng thấy mình… mệt. Mệt kiểu không rõ lý do: sáng dậy đã uể oải, chiều làm việc thì đầu óc lơ mơ, tối ăn xong chỉ muốn nằm. Tôi tưởng do tuổi tác, do công việc văn phòng, do thiếu ngủ. Nhưng rồi một hôm, bác sĩ nói nhỏ: “Gan của anh hơi yếu rồi đó.”

Trong thời đại kỹ thuật số, bài đọc và video clip trên YouTube ngày càng phong phú, đa dạng, hấp dẫn. Nhưng chính sự phong phú ấy lại là con dao hai lưỡi. Với nhiều phụ nữ trung niên Việt Nam đang sống ở nước ngoài, đặc biệt là những người đã nghỉ hưu hoặc không còn bận rộn với công việc, việc ngồi miết trong nhà suốt ngày để dán mắt vào màn hình TV, iPad hay iPhone đã trở thành một thói quen khó bỏ. Họ bị cuốn vào những nội dung vừa thực vừa hư, vừa bổ ích vừa gây hoang mang, vừa giải trí vừa khiến người ta quên mất thời gian và không gian sống thực.

Khi bước vào tuổi già, nhiều người nhận thấy mình thấp đi vài phân và dáng đứng không còn thẳng như trước. Đây không phải là cảm giác chủ quan mà là một hiện tượng sinh học đã được ghi nhận rõ ràng trong tài liệu y khoa. Các nghiên cứu lớn trên thế giới cho thấy: chiều cao giảm dần theo tuổi, và độ cong cột sống – đặc biệt là gù lưng (hyperkyphosis) – tăng lên theo thời gian. Vậy điều gì đang diễn ra bên trong cơ thể khiến chúng ta “thu nhỏ” lại như vậy?

Tôi năm nay 63 tuổi. Một độ tuổi mà người ta hay nói vui là “đi đứng phải nhìn xuống, nằm ngồi phải chống tay”. Nhưng chỉ đến vài năm gần đây, tôi mới thực sự cảm nhận rõ rệt sự thay đổi trong cơ thể mình: đôi chân mỏi nhanh hơn, đầu gối chùn xuống mỗi khi bước cầu thang, dáng đi chậm chạp, thậm chí có lúc tôi suýt té chỉ vì vấp nhẹ vào mép thảm. Những công việc mà trước đây tôi làm thoăn thoắt – như quét sân, nhổ cỏ, xách giỏ đi shopping – giờ trở thành thử thách. Tôi bắt đầu tự hỏi: Tại sao mình lại yếu đi nhanh như vậy?

Tôi là một người đàn ông Việt Nam đã sống ở Úc hơn ba mươi lăm năm, đủ lâu để quen với cái kiểu thời tiết sáng nắng chiều mưa tối lạnh teo, và cũng đủ lâu để nhận ra rằng người Úc có hai thú vui bất tận: uống cà phê và bàn chuyện sống lâu. Mà lạ lắm, càng lớn tuổi tôi càng bị cuốn vào cái chủ đề “sống bao lâu là đủ”.

Tôi năm nay bảy mươi lăm. Cái tuổi mà sáng dậy soi gương, tôi thấy khuôn mặt mình như một tấm bản đồ thời gian: nếp nhăn, đồi mồi, tóc bạc. Nhưng có một thay đổi âm thầm hơn, kín đáo hơn, mà chỉ tôi mới cảm nhận được mỗi ngày: cái lưỡi của tôi không còn nhanh nhẹn như xưa.

Tôi năm nay đã ngoài bảy mươi. Ở tuổi này, người ta hay nói “già đau lưng, trẻ đau bụng”, nhưng cái đau mà tôi mang trong mình mấy năm nay không chỉ là đau lưng. Nó chạy từ thắt lưng xuống mông, lan dọc mặt sau đùi như một sợi dây điện bị chập. Ngồi cũng đau, đứng cũng đau, đi lại càng đau. Bác sĩ bảo đó là đau thần kinh tọa – thứ dây thần kinh dài nhất cơ thể, bắt đầu từ vùng thắt lưng, đi qua mông, xuống chân. Tôi nghe mà chỉ thở dài: “Hóa ra tuổi già không chỉ bạc tóc, mà cả dây thần kinh cũng bạc theo.”

Ở nhiều nước, trong đó có Úc, luật không quy định một độ tuổi cụ thể mà tất cả mọi người đều phải ngừng lái xe. Thay vào đó, người lớn tuổi sẽ phải trải qua các kiểm tra y tế, đánh giá khả năng lái xe định kỳ từ một độ tuổi nhất định trở lên. Ví dụ, tại New South Wales (NSW), từ 75 tuổi trở lên, tài xế phải có giấy chứng nhận y khoa định kỳ; từ 85 tuổi, nếu muốn giữ bằng lái không giới hạn, họ phải vượt qua bài kiểm tra lái xe thực hành, nếu không có thể chọn bằng lái “giới hạn khu vực” (chỉ được lái trong phạm vi gần nhà).

Khi chúng ta bước vào lớp người cao tuổi, trên 70 chẳng hạn - vì lời trong Kinh Thánh có chép “Tuổi tác của chúng tôi đến được bảy mươi, còn nếu mạnh khỏe thì đến tám mươi…” (Thi-thiên 90:10a) - những thay đổi thấy rõ ở bề ngoài bao gồm nếp nhăn và vết “đồi mồi” trên da, tóc bạc trên đầu; điều này không ai tránh khỏi và nó cũng không tác động lớn lao gì đến đời sống chúng ta vì “tới tuổi này, ai cũng thế cả”.