Muốn hiểu một thành phố, đôi khi không cần đi đến những nơi nổi tiếng nhất. Hãy thử bước vào một khu ngoại ô Adelaide vào buổi sáng cuối tuần, đi qua những hàng cây già và những căn nhà có sân trước được chăm chút. Phía sau nhiều cánh cửa là một thế giới khác: vài luống rau, cây chanh trĩu quả, mấy con gà và một người già đang lúi húi làm vườn.


Sống ở Adelaide lâu năm, tôi dần nhận ra: những khu vườn sau nhà nói khá nhiều về tính cách của thành phố này.


Không phải khu vườn nào cũng đẹp. Nhưng hầu như khu vườn nào cũng có một câu chuyện.


 MỘT BUỔI SÁNG Ở UNLEY

Khoảng tám giờ sáng, Unley - ngoại ô chỉ cách trung tâm thành phố Adelaide khoảng 1.5km về phía nam - vẫn còn yên. Một người đàn ông lớn tuổi đẩy máy cắt cỏ ra sân. Bên kia đường, một phụ nữ đang cúi xuống chăm mấy chậu cây. Phía sau một căn nhà, cây chanh vươn qua hàng rào, vàng những trái.


Một đứa trẻ chạy tới hỏi bà:

“Bà ơi, trái này hái được chưa?”


“Chưa. Để thêm vài ngày nữa.”


Nó thất vọng quay đi, nhưng chỉ được vài bước lại quay lại:


“Thế ngày mai được chưa?”


Những chuyện như thế diễn ra rất bình thường ở Adelaide.


Tôi từng biết một gia đình có khu vườn không lớn. Họ trồng chanh, cam, cà chua, rau thơm, vài loại rau theo mùa và nuôi mấy con gà ở góc cuối vườn.


Ông chủ nhà đã nghỉ hưu. Ông nói vui rằng từ ngày nghỉ việc, mình có “một ông chủ mới”.


“Cây cần nước, rau cần chăm, gà cần ăn. Nghỉ một ngày là thấy có lỗi.”


Nghe như chuyện đùa, nhưng đó là một điều rất thật.


Với nhiều người lớn tuổi, làm vườn không chỉ là thú vui. Nó tạo cho họ một nhịp sống. Sau hàng chục năm đi làm, khi không còn đồng hồ chấm công, một khu vườn cho người ta lý do để bước ra ngoài mỗi sáng.


Cây cần mình.


Và đôi khi, con người cũng cần cảm giác rằng mình vẫn còn được cần đến.


 NGƯỜI VIỆT CŨNG MANG VƯỜN SANG ADELAIDE

Những người Việt sống lâu năm ở Adelaide có lẽ hiểu điều này hơn ai hết.


Nhiều gia đình, khi mua được căn nhà có sân sau, thường không để khoảng đất ấy nằm yên. Người trồng rau thơm, hành, cải, ớt. Người trồng chanh, cà chua. Có nhà nuôi vài con gà.


Nhìn một khu vườn như thế, đôi khi có cảm giác một mảnh quê Việt đã được mang sang Nam Úc.


Nhưng sống lâu mới thấy đó không chỉ là chuyện nhớ quê.


Đó còn là một cách thích nghi.


Người Việt mang theo kinh nghiệm cũ nhưng phải học cách sống với đất và khí hậu mới. Có loại cây chịu được nắng, có loại không. Có thứ phải trồng đúng mùa. Có thứ tưởng rất dễ mà cuối cùng chỉ mọc được… lá.


Người mới sang thường hỏi người đi trước:


“Cây này trồng tháng mấy?”

“Đừng tưới nhiều quá.”

“Cây chanh phải cắt thế này.”

“Đất ở đây khác đất Việt Nam.”


Những bài học ấy ít khi nằm trong sách. Chúng truyền từ người này sang người khác, và đôi khi cũng từ đó mà người ta quen nhau.


 MỘT RỔ RAU LÀM QUEN HAI NHÀ

Có một điều rất dễ thương trong văn hóa làm vườn ở Adelaide: người ta thường trồng nhiều hơn mức mình cần.


Một cây chanh có thể cho nhiều chanh đến mức ăn không hết. Cây cà chua đến mùa có thể chín hàng chục trái. Một luống rau, nếu gặp thời tiết thuận lợi, cứ lớn lên như thể người trồng đang nuôi cả khu phố.


Và rau bắt đầu đi qua hàng rào.


“Hôm nay tôi hái nhiều quá, anh lấy bớt.”


Không cần gói ghém đẹp. Không cần dịp đặc biệt.


Một túi chanh, vài trái cà chua, bó rau thơm hay ít trứng gà được đưa sang nhà bên cạnh.


Người nhận hôm nay, vài tuần sau có thể lại mang thứ khác sang. Chẳng ai ghi sổ.


Một người hàng xóm trước đây chỉ biết mặt, qua vài lần cho nhau rau quả, bắt đầu biết tên. Rồi biết gia đình. Rồi biết người kia có con cháu ở đâu.


Có khi từ một cây chanh mà thành bạn.


Nghe hơi buồn cười, nhưng đời sống thường bắt đầu những tình thân như vậy.


Không phải bằng chuyện lớn.


Mà bằng những thứ rất nhỏ.


 NHỮNG ĐỨA TRẺ VÀ BÀI HỌC CHỜ ĐỢI

Tôi nghĩ trẻ em Adelaide cũng nhận được một món quà từ những khu vườn ấy.


Một đứa trẻ tự tay hái trái trên cây sẽ biết quả cà chua không xuất hiện đầu tiên trong siêu thị. Nó biết cây cần nước, cần nắng. Nó biết quả cam phải chờ đến mùa.


Quan trọng hơn, nó biết có những thứ không thể bấm nút để có ngay.


Trong thời đại trẻ con có thể nhìn thấy gần như mọi thứ trên màn hình điện thoại, một khu vườn bắt chúng
phải chờ.


Chờ hạt nảy mầm.


Chờ cây lớn.


Chờ hoa.


Chờ trái chín.


Có lẽ đó là một bài học quý.


Cuộc sống hiện đại dạy chúng ta rất nhiều cách để có mọi thứ nhanh hơn, nhưng ít dạy cách chờ đợi.


Một ông bà có khu vườn lại vô tình dạy được điều ấy cho cháu mình.


“Chưa hái được đâu. Đợi thêm vài ngày.”


Và đứa trẻ phải học cách chấp nhận.


 VÌ SAO ADELAIDE VẪN CÒN NHỮNG KHU VƯỜN?

Nếu hỏi vì sao người Adelaide yêu việc làm vườn, câu trả lời có lẽ không chỉ nằm ở khí hậu hay đất đai.


Có một điều sâu hơn: cách người ta muốn sống.


Adelaide là một thành phố hiện đại với trường học, bệnh viện, đại học, công nghệ và những khu dân cư ngày càng phát triển. Nhưng giữa sự hiện đại ấy vẫn còn nhiều khoảng xanh.


Thiên nhiên ở đây không nhất thiết là một nơi phải lái xe thật xa mới tìm thấy.


Nó có thể nằm ngay sau nhà.


Một cây chanh. Một luống rau. Một chậu hoa. Một khoảng đất nhỏ.


Và rồi nó trở thành một phần của ký ức gia đình.


Một cây được trồng khi con còn nhỏ, đến ngày người con lập gia đình vẫn còn đó.


Một ông từng chăm cây, nhiều năm sau đứa cháu tiếp tục chăm.


Một khu vườn chứng kiến những đứa trẻ lớn lên, rời nhà, rồi trở về cùng những đứa trẻ khác.


Thời gian đi qua.


Cây vẫn đứng đó.


 SAU CÙNG, THỨ ĐƯỢC TRỒNG KHÔNG CHỈ LÀ CÂY

Có lẽ đây là điều khiến tôi yêu những khu vườn sau nhà ở Adelaide.


Chúng không hoàn hảo.


Có khu vườn cỏ mọc hơi cao. Có cây phát triển không đúng ý. Có luống rau chẳng ngay hàng. Có con gà thỉnh thoảng chạy ra ngoài khiến chủ nhà phải chạy theo bắt lại.


Nhưng cuộc sống cũng đâu cần hoàn hảo mới có ý nghĩa.


Một khu vườn nhỏ có thể cho người già một công việc, cho trẻ con một bài học, cho gia đình ít rau sạch hơn phải mua, và cho hai người hàng xóm một lý do để nói chuyện.


Nó nhắc người ta rằng con người không chỉ sống bằng những thứ mua được.


Có những thứ phải tự tay chăm sóc.


Có những thứ phải kiên nhẫn chờ đợi.


Và có những thứ càng chia sẻ, người ta càng thấy mình có nhiều hơn.


Sau nhiều năm sống ở Adelaide, tôi nghĩ mình hiểu thành phố này hơn qua những khu vườn bình thường ấy.


Một thành phố văn minh không chỉ được đo bằng những tòa nhà đẹp, những con đường rộng hay những
dịch vụ hiện đại.


Nó còn được đo bằng cách người ta đối xử với nhau trong những chuyện rất nhỏ.


Một người già còn có người hàng xóm ghé hỏi thăm.


Một đứa trẻ biết cúi xuống chăm một cái cây.


Một gia đình có dư vài trái chanh và nghĩ đến nhà bên cạnh.


Những điều ấy không xuất hiện trên bảng quảng cáo của thành phố.


Nhưng chúng làm nên chất lượng thật của một nơi để sống.


Có thể đó là lý do, giữa một Adelaide ngày càng hiện đại, những khu vườn sau nhà vẫn còn nguyên giá trị.


Bởi người ta không chỉ trồng cây ở đó.


Người ta trồng ký ức, trồng tình hàng xóm, trồng sự kiên nhẫn — và, âm thầm nhất, trồng lòng tử tế.


Đến mùa, cây sẽ cho trái.


Còn lòng tử tế, nếu được chăm sóc đúng cách, có thể cho bóng mát lâu hơn rất nhiều.

BBT - Dân Việt News