CHƯƠNG III:
XÂY DỰNG NHÀ
Phần 5:
Tự tay sửa chữa ngôi nhà
Đất đã hồi sinh. Người cũng trưởng thành thêm một nghề.
Phần việc còn lại chỉ là bắt tay vào biến bản vẽ nguệch ngoạc của một người nghiệp dư thành một mái nhà thực sự. Từng đường cong, từng nét bút đậm nhạt trên tờ giấy bắt đầu hóa thành gỗ, thép, gạch, sơn… Và căn nhà cũ kỹ ấy cũng lặng lẽ bước vào cuộc tái sinh của chính mình.
Có những ngày tôi bước vào công trình khi mặt trời còn chưa kịp ló dạng. Mùi gỗ cũ, mùi tro than còn sót lại sau trận hỏa hoạn và tiếng chim ríu rít trên những tán cây quanh nhà dần trở thành bản nhạc quen thuộc của mỗi buổi sáng. Người ta thường nghĩ sửa nhà là câu chuyện của tiền bạc, của vật liệu và kỹ thuật. Với tôi, đó còn là hành trình chữa lành. Mỗi tấm vách được dựng lên, mỗi cây đinh được đóng xuống đều như vá lại một phần những đổ vỡ mà thời gian đã để lại.
Điều khiến tôi thích thú nhất không chỉ là những chiếc máy móc hiện đại, mà còn là cả một thế giới vật liệu xây dựng hoàn toàn mới. Dù thời sinh viên tôi từng theo các đội thợ đổ bê tông, đóng cốt pha và không ít lần được bạn bè gọi đùa là “chuyên gia công trường”, nhưng những gì đang hiện ra trước mắt vẫn khiến tôi ngỡ ngàng.
Thay cho lớp hồ xi măng quen thuộc là polymer acrylic dùng để hoàn thiện bề mặt tường. Những khe hở giữa các vách được liên kết bằng lớp foam tự nở. Bên trong tường là những lớp bông chống cháy được bố trí cẩn thận để tăng khả năng cách nhiệt và bảo vệ ngôi nhà. Keo kết dính chuyên dụng thay thế cho nhiều phương pháp liên kết truyền thống, còn bê tông thì được đóng thành từng bao hai mươi lăm ki-lô-gam, đủ gọn nhẹ để một người cũng có thể mang vác và sử dụng cho những hạng mục sửa chữa nhỏ.
Ngày còn ở Việt Nam, mỗi lần nhắc đến bê tông là người ta nghĩ đến xe trộn, đến hàng tấn cát đá và xi măng. Tôi chưa từng hình dung có ngày mình chỉ cần vác một bao bê tông trộn sẵn trên vai là có thể bắt đầu một phần công việc. Đó không chỉ là sự khác biệt về vật liệu, mà còn là sự khác biệt trong tư duy xây dựng: mọi thứ được tính toán để nhẹ hơn, nhanh hơn, tiết kiệm hơn nhưng vẫn đảm bảo độ bền và tính thẩm mỹ.
Những đêm đầu tiên, tôi ngồi trước bản vẽ với những đường nét ngoằn ngoèo chằng chịt. Có bản vừa vẽ xong lại xóa. Có chi tiết sáng hôm sau nhìn lại thấy chưa ổn, lại sửa tiếp. Tôi không muốn chỉ sửa một căn nhà. Tôi muốn tạo nên một nơi mà mỗi lần trở về đều mang lại cảm giác bình yên.
Việc đầu tiên tôi quyết định thực hiện là làm lại mặt tiền. Đó sẽ là nguồn động viên lớn nhất mỗi khi bước đến công trình. Chỉ cần nhìn thấy ngôi nhà đẹp lên từng ngày, mọi mệt nhọc dường như tan biến. Sau đó mới sửa một phòng đủ tiện nghi để có thể ngủ lại, rồi từng hạng mục khác sẽ được hoàn thiện từng chút một theo thời gian.
Ngôi nhà được xây dựng vào khoảng những năm 1940. Dù đã trải qua hỏa hoạn và nhiều năm bị bỏ mặc, bộ khung bằng gỗ hardwood vẫn đứng vững như một người lính già lặng lẽ chống chọi với nắng mưa. Những tấm vách cũ kỹ, những thanh xà sẫm màu và mái ngói bạc thếch đều kể lại câu chuyện của gần một thế kỷ tồn tại.
Tôi đặt tên cho ngôi nhà là Lucky House.
Không phải vì nó may mắn.
Ngược lại, nó đã từng đi qua gần như mọi điều bất hạnh: bị lửa thiêu, xuống cấp, bị bỏ quên và có lúc chỉ còn được nhìn như một đống phế tích chờ ngày san bằng.
Có lẽ vì thế mà tôi thấy mình gần gũi với nó.
Con người đôi khi cũng giống một ngôi nhà cũ. Sau những biến cố, nếu vẫn còn giữ được phần cốt lõi, vẫn còn đủ niềm tin để đứng vững thì luôn có cơ hội bắt đầu lại.
Tôi không chọn phá bỏ hoàn toàn để xây mới. Điều tôi muốn là giữ lại linh hồn của căn nhà. Những đường nét đặc trưng của các ngôi nhà gỗ ngoại ô Sydney vẫn được tôn trọng. Mái ngói cũ được giữ nguyên tinh thần ban đầu. Chỉ có mặt tiền được thay đổi để trở nên thanh thoát và gần gũi hơn.
Trong suy nghĩ của tôi, Lucky House sẽ là nơi gặp gỡ giữa hai nền văn hóa.
Vẫn là mái hiên rộng gợi nhớ những ngôi nhà miền Tây Nam Bộ. Vẫn là những bậc tam cấp dẫn lên hiên theo lối đi lệch sang một bên thay vì đối diện chính giữa. Những hàng cột vuông nhỏ gọn, giản dị nhưng khỏe khoắn nâng đỡ mái hiên như dáng đứng của những căn nhà quê Việt Nam. Thế nhưng tất cả lại hòa quyện tự nhiên với kiến trúc gỗ cổ đặc trưng của vùng ngoại ô Sydney.
Tôi không muốn căn nhà trở thành một bản sao của Việt Nam giữa nước Úc.
Tôi cũng không muốn nó đánh mất bản sắc nơi mình đang sống.
Điều tôi mong mỏi là tạo nên một không gian mà ở đó, mỗi viên gạch đều kể câu chuyện của quê hương, còn mỗi ô cửa lại mở ra bầu trời nước Úc.
Có lẽ vì vậy mà Lucky House không chỉ là một ngôi nhà.
Nó trở thành biểu tượng của hành trình hòa nhập mà không hòa tan, của một người Việt mang theo ký ức quê hương để dựng nên mái ấm giữa xứ người.
Và trong lòng tôi luôn có một niềm tin rất lạ: những căn nhà còn sống sót sau hỏa hoạn dường như luôn mang theo một vận may đặc biệt. Chúng giống như những con người đã đi qua nghịch cảnh. Nếu đủ can đảm nắm lấy và hồi sinh chúng, biết đâu, chính chúng cũng sẽ âm thầm mang đến một khởi đầu mới cho chủ nhân của mình.
Khi phần hồn của Lucky House đã dần hiện lên trên những bản vẽ, tôi bắt đầu bước vào giai đoạn khó khăn nhất: biến từng nét bút thành hiện thực.
Nhìn mặt tiền cũ, điều đầu tiên khiến tôi băn khoăn là hệ cột trước hiên. Bốn cây cột vuông, mỗi cạnh gần bốn mươi phân, thô kệch và nặng nề như đang gánh cả mái nhà trên vai. Mái hiên chỉ vươn ra khoảng hai mét và dài chừng hai phần ba chiều ngang căn nhà. Chính tỷ lệ ấy làm cho toàn bộ mặt tiền bị “gãy”, khiến một căn nhà rộng tám mét lại có cảm giác nhỏ bé và tù túng.
Tôi ngồi hàng đêm suy nghĩ.
Nếu chỉ sửa cho mới, căn nhà sẽ đẹp hơn. Nhưng nếu thay đổi đúng tỷ lệ kiến trúc, Lucky House sẽ như được sinh ra thêm một lần nữa.
(Còn tiếp, mời theo dõi)
