Hòa nhập: Tác già hồi ký "Nhà và Nhà tôi" dần dần hòa nhập nhưng Khúc Du,
con gái tác giả, hòa nhậpnhanh hơn - luôn đạt quán quân về các cuộc thi Anh ngữ, hội họa, âm nhạc.

CHƯƠNG II:
NHỮNG NGÀY KHÔNG CÓ ĐIỂM TỰA

Phần 4:
Niềm vui lâng lâng
(Tiếp theo tuần trước)

Tôi nhớ nhất lần bé Khúc Du được giao một thùng sô-côla gồm sáu mươi thanh kẹo, mỗi thanh giá một đô-la. Nhiệm vụ của con là bán hết số kẹo ấy trong vòng một tháng. Toàn bộ số tiền thu được sẽ dùng để giúp trẻ em
khó khăn ở những vùng xa của nước Úc.

Sau giờ học hay vào cuối tuần, con bé ôm thùng kẹo đi gõ cửa từng nhà hàng xóm để thuyết phục họ mua giúp. Có hôm trời lạnh buốt, đôi má đỏ hồng vì gió, vậy mà con vẫn kiên trì đứng trước cửa từng nhà. Có lần thấy đội bóng đá gần nhà đang tập, con ôm cả hộp kẹo chạy lại mời mua.

Nhiều lúc, Nhà tôi thương con quá, muốn bỏ ra sáu mươi đô mua hết cho con đỡ vất vả. Nhưng tôi ngăn lại:

- Có lẽ nền giáo dục ở đây muốn dạy trẻ kỹ năng sống, khả năng thuyết phục, tinh thần lao động và lòng nhân ái ngay từ bậc tiểu học. Hãy để con tự hoàn thành nhiệm vụ của mình. Bài học đầu tiên của con không phải những phép toán khó hay những con chữ đánh đố, mà là sự yêu thương, trách nhiệm, tự lập và thích nghi với cuộc sống.

Rồi cuối cùng, bé Khúc Du cũng bán hết thùng kẹo trước thời hạn cô giáo giao. Dĩ nhiên, ba mẹ luôn là những khách hàng đầu tiên của con.

Tôi vẫn nhớ hình ảnh con bé cẩn thận xếp từng đồng xu một đô-la vào chiếc hộp nhỏ xinh xắn. Mỗi bước chân, tiếng leng keng của những đồng xu va vào nhau trong chiếc ba lô nhỏ khiến lòng tôi lâng lâng khó tả.

Lúc ấy, tôi dần hiểu hơn về giáo dục Úc.

Ở đây, tiểu học không chỉ dạy kiến thức mà trước hết là dạy cách làm người: cách sống tử tế, biết chia sẻ, biết tự lập và hòa nhập với cộng đồng. Trong lớp học không có lớp trưởng hay lớp phó, bởi không ai có quyền “quản
lý” ai cả. Mọi học sinh đều bình đẳng. Các em luôn có một người bạn đồng hành gọi là “buddy” để hỗ trợ nhau trong học tập và sinh hoạt.

Mỗi lớp đều có thư viện nhỏ riêng. Những cuốn sách được chọn lọc kỹ lưỡng bởi các nhà giáo dục và tâm lý học, phù hợp với từng độ tuổi. Học sinh được khuyến khích đọc để mở rộng tư duy, thay vì chỉ tiếp nhận suy nghĩ một chiều từ giáo viên.

Dần dần, nỗi lo lắng của tôi về việc các con hòa nhập nơi xứ người cũng nhẹ đi. Niềm vui bắt đầu lấn át những ngày chông chênh ban đầu.

Những tháng đầu tiên ở Úc, ngày nào gia đình tôi cũng đi bộ đến trường. Có hôm đi gần mười cây số mà chẳng thấy mệt. Có lẽ khi lòng người nhẹ nhõm và vui vẻ, mọi nhọc nhằn cũng tan biến.

Cuộc sống của chúng tôi từ từ hòa vào nhịp sống Úc.

Thấy con vui, tôi cũng vui lây.

Người hàng xóm biết gia đình tôi mới sang, kinh tế còn khó khăn, nên tặng hai đứa nhỏ một cây piano vì nhà họ có tới hai cây đàn, còn con cái thì đã lớn và đi làm xa. Có người tặng tôi cây guitar để đỡ buồn nơi đất khách chưa có bạn bè thân thuộc. Có người cho chiếc xe đạp để tôi đạp quanh khu phố, vừa tập thể dục vừa cảm nhận
cuộc sống mới. Có người còn nấu chè mang sang vì biết người Việt thích món ngọt quê nhà.

Nhà đối diện có một cô giáo trồng rất nhiều hoa thược dược. Thỉnh thoảng cô lại mang sang tặng gia đình tôi vài bó hoa màu cánh sen dịu dàng. Mỗi lần nhìn những bông hoa ấy, tôi lại nhớ đến những khóm thược dược mình từng trồng thuở còn là cậu học sinh trung học ở quê nhà.

Mỗi ngày trôi qua, niềm vui cứ lặng lẽ đầy lên trong căn nhà nhỏ tôi thuê trên đường Vincent Crescent, Canley Vale, NSW - con đường cong ôm theo dòng sông, nơi mùa mưa nào tôi cũng thấp thỏm lo chuyện ngập lụt.

Rồi tôi hiểu ra rằng, ở Úc hay ở Việt Nam cũng vậy, chỉ cần có tình thương sâu, có trách nhiệm lớn, và trong lòng còn niềm tin và niềm vui, con người ta sẽ dễ dàng vượt qua những ngày khó khăn nhất.

Gia đình tôi dần trở thành một phần của xã hội Úc. Còn tôi, cũng lặng lẽ già thêm vài tuổi giữa hành trình tha hương ấy.

Phần 5:
Làm quen với luật lệ và quy chuẩn

Những ngày đầu đặt chân đến
Úc, điều làm tôi ngạc nhiên không
chỉ là cảnh quan, con người hay
môi trường sống, mà còn là hệ
thống luật lệ và những quy chuẩn
xã hội rất khác với nơi mình từng
lớn lên.
Người ta thường nói, muốn hội
nhập vào một đất nước mới thì
trước hết phải học cách tôn trọng
luật pháp của đất nước đó.
Ở Việt Nam, tôi quen với hệ
thống dân luật. Còn nước Úc vận
hành chủ yếu theo thông luật.
Nghe có vẻ học thuật và xa vời,
nhưng sống lâu tôi mới hiểu rằng
tinh thần của thông luật nằm ở
việc đề cao quyền cá nhân, trách
nhiệm cá nhân và sự tôn trọng lẫn nhau trong cộng đồng. Rất nhiều
việc tưởng như bình thường ở quê
nhà lại có thể trở thành vấn đề
pháp lý nếu thực hiện tại Úc.
Chẳng hạn như chuyện hình ảnh
cá nhân. Ở Việt Nam, người ta dễ
dàng chụp ảnh đám đông, quay
phim, phát trực tiếp hay đăng tải
hình ảnh người khác lên mạng xã
hội. Nhưng ở Úc, quyền riêng tư
được tôn trọng rất cao. Khi muốn
quay phim, chụp ảnh hoặc sử dụng
hình ảnh của người khác cho mục
đích công khai, người ta luôn cân
nhắc rất kỹ. Ngay cả việc sử dụng
flycam cũng có những quy định
riêng về khu vực bay, độ cao và
khoảng cách an toàn.
Rồi đến chuyện nhà cửa.
Thuê nhà ở Úc không giống như
thuê nhà ở Việt Nam. Khi nhận
nhà, mọi thứ đều được kiểm tra và
ghi nhận rất chi tiết. Một vết xước
trên sàn nhà, một vết trầy trên
cánh cửa cũng được chụp hình lưu
hồ sơ. Vì vậy, người thuê phải giữ
gìn căn nhà như tài sản của chính
mình.
Tôi nhớ có lần muốn treo một
bức tranh gia đình lên tường cho
đỡ trống trải. Theo thói quen, tôi
định đóng một chiếc đinh nhỏ.
May mà người quen nhắc lại. Hóa
ra, ngay cả việc đóng một chiếc
đinh lên tường cũng cần sự đồng ý
của chủ nhà hoặc đơn vị quản lý.
Nếu mái nhà bị dột, vòi nước bị rò
rỉ hay thiết bị hư hỏng, người thuê
không được tự ý sửa chữa mà phải
báo cho agent hoặc chủ nhà xử lý.
Ban đầu thấy phiền phức. Nhưng
rồi tôi hiểu, đó là cách người ta
bảo vệ quyền lợi và trách nhiệm
của tất cả các bên.
Ngay cả khu vườn trước nhà
cũng vậy.
Cỏ phải được cắt tỉa thường
xuyên. Lá khô phải được gom
dọn. Hàng rào, lối đi, khoảng sân
phía trước phải sạch sẽ và gọn
gàng. Nhiều khu dân cư còn yêu
cầu chủ nhà chăm sóc cả phần cỏ
giáp với vỉa đường. Không ai ép
buộc bằng những lời nhắc nhở gay
gắt. Nhưng mỗi người đều ý thức
rằng vẻ đẹp của khu phố được tạo
nên từ sự chỉn chu của từng ngôi
nhà. Những cây trồng thuộc diện
cây bản địa (native) khi đã cao quá
bốn mét. Muốn di dời hay chặt
bỏ bắt buộc phải xin phép chính
quyền địa phương (hội đồng thành
phố) dù là cây do mình trồng trong
vườn nhà.
Một điều khác khiến tôi suy nghĩ
rất nhiều là quan niệm về tài sản.
(Còn tiếp, mời theo dõi)