Bản chất của chuyện “ngọng”, “sai giọng”, “không chuẩn” giữa người Việt, người Úc, người Anh hay bất kỳ cộng đồng nào không chỉ là chuyện ngôn ngữ. Nó là giao điểm của sinh lý học, ngữ âm học, lịch sử tiếp xúc ngôn ngữ, và cả tâm lý xã hội. Khi một người nói một thứ tiếng không phải tiếng mẹ đẻ, họ đang dùng một bộ máy phát âm được hình thành từ nhỏ theo một hệ thống âm vị khác, một nhịp điệu khác, một cách tổ chức câu khác. Vì vậy, sự khác biệt là điều tự nhiên, và sự kiên nhẫn là điều cần thiết.

Có những câu chuyện không cần tên tuổi, không cần hình ảnh, không cần được ghi vào sách sử. Chúng tồn tại như một làn gió nhẹ, thoảng qua đời người nhưng để lại dư âm dài lâu. Câu chuyện về người phụ nữ di dân sống hơn bốn mươi năm trên đất Úc – người đã để lại hơn hai mươi căn nhà cho hội từ thiện – là một câu chuyện như thế. Không ai biết bà sinh năm nào, đến Úc vào thời điểm nào, hay gương mặt bà trông ra sao. Nhưng người ta biết bà sống giản dị, cần kiệm, và kiên trì đến mức phi thường. Và quan trọng hơn: người ta biết bà đã xây dựng cả một di sản bằng chính đôi tay của mình.

Tôi năm nay bảy mươi lăm. Cái tuổi mà sáng dậy soi gương, tôi thấy khuôn mặt mình như một tấm bản đồ thời gian: nếp nhăn, đồi mồi, tóc bạc. Nhưng có một thay đổi âm thầm hơn, kín đáo hơn, mà chỉ tôi mới cảm nhận được mỗi ngày: cái lưỡi của tôi không còn nhanh nhẹn như xưa.

Sáng nay, như mọi sáng, tôi lại lọc cọc leo lên con ute cũ, chuẩn bị chạy gần 40 phút tới xưởng làm khung cửa sắt. Nhưng khác mọi ngày, tôi nhìn cái kim xăng tụt xuống dưới mức nửa bình mà lòng bồn chồn như… vợ hỏi “anh có nhớ ngày kỷ niệm không?”.

Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!

Có một câu hỏi mà nhân loại chưa bao giờ ngừng đặt ra: “Tình cảm là gì?” Và ngay sau đó, như một phản xạ, người ta hỏi tiếp: “Vật chất có mua được tình cảm không?”

Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!

Có những cái duyên đến rất lạ. Đôi khi, chỉ bắt đầu từ… bốn trang sách cũ. Năm 2016, gia đình tôi lần đầu tiên du lịch đến Úc. Trong một buổi đấu giá sách cổ, tôi nhìn thấy một cuốn sách khoa học về phân loại thực vật của Robert Brown (1773–1858) – nhà thực vật học người Scotland, người từng đến Úc vào đầu thế kỷ XIX để nghiên cứu hệ thực vật của lục địa này. Trong chuyến khảo sát ấy, ông đã thu thập và phân loại khoảng 3.900 loài thực vật – một công trình khoa học đồ sộ cho đến tận ngày nay.

Trong nhịp sống hiện đại, khi vai trò kinh tế trong gia đình không còn cố định vào một giới, quyền lực trong hôn nhân cũng trở nên linh hoạt hơn. Người phụ nữ có thể là trụ cột kinh tế, người đàn ông có thể là người chăm sóc chính trong nhà; và giữa những đổi thay ấy, một điều vẫn âm thầm gây xói mòn hạnh phúc: sự độc đoán. Nó không thuộc riêng về giới nào. Bất cứ ai – chồng hay vợ – nếu nắm quyền lực trong tay và dùng nó để áp đặt, để buộc người còn lại phải phục tùng, đều có thể khiến gia đình trở thành nơi ngột ngạt thay vì chốn bình yên.

Từ bao đời nay, trong kho tàng lời ăn tiếng nói của người Việt, có những câu tục ngữ như những hạt giống nhỏ bé nhưng mang trong mình cả một cánh rừng tư tưởng. “Có chí làm quan, có gan làm giàu” là một trong những hạt giống như thế. Nó không chỉ là lời khuyên, mà còn là một tấm gương phản chiếu xã hội, một bản đồ tâm lý của con người Việt Nam trong hành trình tìm kiếm vị trí của mình giữa cuộc đời rộng lớn.