Đời sống

Có những buổi chiều tôi đứng trước cửa phòng con, nhìn khe sáng xanh hắt ra từ chiếc điện thoại nhỏ. Con tôi — mới mười bốn tuổi — đang cười khúc khích trước một đoạn video nào đó. Tiếng cười ấy làm tôi ấm lòng, nhưng ánh sáng xanh ấy lại khiến tôi lo lắng. Tôi biết con đang sống trong một thời đại khác hẳn thời của tôi: nơi game, phim, mạng xã hội không chỉ là giải trí mà còn là bạn bè, là sân chơi, là nơi con tìm thấy niềm vui và sự thuộc về.

An sinh dành cho người cao tuổi ở Úc và Mỹ luôn phản ảnh hai triết lý khác nhau về vai trò của chính phủ, trách nhiệm cá nhân và cách xã hội nhìn nhận tuổi già. Khi đặt hai hệ thống cạnh nhau, ta thấy rõ những điểm tương đồng về mục tiêu – bảo đảm người cao tuổi có mức sống tối thiểu và được chăm sóc khi sức khỏe suy giảm – nhưng cách thực thi lại khác biệt sâu sắc, đặc biệt ở vấn đề tài sản, quyền thừa kế và việc chính phủ có quyền thu hồi chi phí chăm sóc hay không.

Dòng chảy YouTube những năm gần đây giống như một dòng sông rộng mở, nơi bất kỳ ai cũng có thể thả vào đó một câu chuyện, một khoảnh khắc, hay một ước mơ được lắng nghe. Từ những căn phòng nhỏ, những con phố bình dị cho đến các studio chuyên nghiệp, hàng triệu người trên thế giới đang cầm máy quay – hay đơn giản chỉ là chiếc điện thoại – để ghi lại cuộc sống và đưa lên YouTube. Sự bùng nổ ấy không chỉ tạo ra một nghề nghiệp mới, mà còn định hình lại cách xã hội tiếp nhận thông tin, giải trí và nhìn nhận chính mình.

Lợi tức là khoản tiền lãi/thu nhập nhận được từ việc cho vay, gửi tiết kiệm, hoặc lợi từ đầu tư (như cổ tức), thể hiện sự gia tăng trên số vốn ban đầu. Lợi nhuận là chênh lệch dương giữa tổng doanh thu và tổng chi phí (kể cả chi phí cơ hội) trong kinh doanh. Lợi tức tập trung vào "thu nhập từ tài sản", lợi nhuận nhấn mạnh "hiệu quả hoạt động".

Trong thời đại mà một chiếc điện thoại có thể thay thế cả tủ sách, phòng chiếu phim và chiếc radio cũ kỹ, câu hỏi tưởng chừng đơn giản – “đọc truyện trên giấy khác gì với nghe đọc truyện hay xem clip trên YouTube” - lại trở thành một vấn đề văn hóa, tâm lý và sức khỏe đáng để suy ngẫm. Hai phương tiện, hai trải nghiệm, hai cách tiếp nhận thông tin. Nhưng giá trị thật - giả, lợi - hại, và tác động lên cơ thể lẫn tinh thần thì không phải ai cũng nhìn thấy rõ.

Tôi không biết từ bao giờ, cuộc sống của mình giống như một bộ phim dài tập mà nhân vật phụ… lại là tôi, còn nhân vật chính là những quảng cáo. Chúng xuất hiện ở mọi nơi, mọi lúc, mọi tư thế: đang ăn cơm thì TV bật lên quảng cáo nước mắm; đang xem YouTube thì bị chen ngang bởi một anh chàng da bóng mượt đang rao bán serum; còn khi muốn “tĩnh tâm” đọc báo giấy thì… ồ, ít nhất quảng cáo nằm yên một chỗ, không nhảy xổ vào mặt tôi.

Thính giác của con người bước vào hành trình suy giảm một cách lặng lẽ, thường bắt đầu từ sau tuổi trung niên và trở nên rõ rệt hơn ở giai đoạn 60 trở đi. Nhiều nghiên cứu y học trong những năm gần đây cho thấy suy giảm thính lực không chỉ là dấu hiệu của lão hóa mà còn liên quan đến sức khỏe tinh thần, khả năng nhận thức và chất lượng sống của người cao tuổi. Những phát hiện khoa học từ các công trình quốc tế đã mở ra cái nhìn sâu sắc hơn về nguyên nhân, mức độ, ranh giới giữa nghe kém và điếc, cũng như những phương pháp hỗ trợ hiệu quả.

Vào dịp Trung Thu và Tết Nguyên đán hoặc mỗi khi có doanh nghiệp khai trương cửa hàng, người dân đi mua sắm lại được nghe tiếng trống múa lân “cắc tùng tùng, cắc tùng tình” hòa với phèng la, chủm chọe. Múa lân vốn là một loại hình nghệ thuật dân gian lâu đời của văn hóa Á Đông, đặc biệt phổ biến trong những sự kiện cầu may. Theo nhiều tư liệu, múa lân có nguồn gốc từ Trung Quốc và lan tỏa sang các nước Đông Á, Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam.

Trong đời sống tinh thần của người Việt, hình ảnh những người giảng đạo luôn mang một sức hút đặc biệt. Họ là những người đứng giữa đời và đạo, giữa con người và niềm tin, giữa cái hữu hình và cái vô hình. Thế nhưng, dù cùng chung một sứ mệnh “đem lời lành đến cho đời”, ba nhân vật quen thuộc - nhà sư, mục sư, và linh mục - lại hiện lên với ba phong thái khác nhau đến mức đôi khi khiến quần chúng không biết nên kính, nên thương, hay nên… tò mò trước.

Có một sự thật mà ai sống chung với người lớn tuổi đều thấm: càng nhiều tuổi, tâm tánh càng… thất thường. Hôm nay vui vẻ như mùa xuân, mai lại cau có như trời giông. Câu “gừng càng già càng cay” đôi khi chỉ đúng với… củ gừng, còn con người thì lại là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều.