Đời sống

Có bao giờ ta ngồi ngắm đôi bàn tay của mình và tự hỏi: “Ông Trời tạo ra móng tay để làm gì?” Một câu hỏi nghe tưởng đơn giản, nhưng càng nghĩ càng thấy thú vị. Bởi móng tay – cái phần cứng cứng, mỏng mỏng nằm ở đầu ngón tay – hóa ra lại là một trong những bộ phận có sức sống mạnh mẽ nhất trên cơ thể. Mỗi ngày, chúng âm thầm dài thêm khoảng 0.1 mm, như thể đang nhắc ta rằng: “Tôi vẫn đang sống, vẫn đang lớn đây nhé!”

Bà Hoành năm nay bảy mươi ba tuổi, người Nam Bộ chính hiệu, giọng nói lúc nào cũng ngọt như nước mía nhưng cứng cỏi như gốc dừa sau nhà. Cả đời bà chỉ có một đứa con trai – Thân – nên thương nó đến mức nhiều khi chính bà cũng thấy… hơi quá tay. Nhưng biết sao được, đàn bà góa chồng từ sớm, con trai là chỗ dựa duy nhất, thương nó cũng là thương chính mình.

Nếu có cuộc thi “đứa trẻ to xác nhưng đầu óc… để đâu không rõ”, chắc Hoán sẽ đoạt giải quán quân ngay thuở tiểu học. Từ ngày cắp sách đến trường, Hoán đã nổi tiếng theo cách chẳng ai muốn nổi: bắt nạt bạn bè, cãi thầy cô, học hành thì lười như mèo gặp nắng. Cái gì cũng có thể bỏ qua, trừ việc khoe sức mạnh. Trời sinh Hoán cao lớn, vai u thịt bắp, đi đứng như muốn rung cả hành lang. Nhưng trời cũng quên ban cho cậu ta...

Ngày Thụ rời quê, trời xám như tro bếp. Con đường đất đỏ dẫn ra khỏi quận lỵ nhỏ bé phủ bụi mù, còn trong lòng anh thì phủ một lớp mù khác – mù của tham vọng, của hy vọng đổi đời, của những lời hứa nghe ngọt đến mức khiến người ta quên mất mình đang có gì trong tay.

Sinh ra trong một gia đình quyền thế ở Sài Gòn, nơi những bữa tiệc sang trọng diễn ra thường xuyên như cơm bữa và những chiếc xe hơi bóng loáng nối đuôi nhau trước cổng biệt thự, cô gái ấy lớn lên trong một thế giới mà mọi thứ đều quá dễ dàng. Cha mẹ đặt cho cô cái tên thật đẹp: Linh Chi – mong cô vừa thanh tao vừa quý phái như loài linh chi quý hiếm. Nhưng đời vốn thích trêu ngươi: cái quý phái thì có, còn cái thanh tao… lại bị cái kiêu hãnh lấn át từ lúc nào không hay.

Ở cái xóm nhỏ ven ngoại ô, nơi buổi chiều người ta còn nghe tiếng rao “bánh mì nóng đây” và tiếng trẻ con chạy giỡn, có một ông già tên Nhân. Người ta gọi ông là “ông Nhân hiền như đất”, mà thiệt, hiền đến mức ai nói gì cũng tin, ai nhờ gì cũng giúp, ai cười với ông là ông cười lại, ai khóc trước mặt ông là ông rối rít an ủi. Cái hiền đó, hồi trẻ là đức, về già lại thành… cái tội.

Trong căn nhà khang trang ở vùng ngoại ô, nơi những chậu hoa mười giờ vẫn nở rực rỡ mỗi sáng, ông bà Sáu sống cùng vợ chồng con trai lớn. Cuộc đời tưởng như đã yên ổn sau những năm định cư ở Úc, nhưng sóng gió đôi khi lại nổi lên từ những điều nhỏ bé nhất - từ một ánh nhìn, một lời nói, hay một nỗi nghi ngờ không tên.

Năm nay tôi tròn năm mươi lăm. Cái tuổi mà sáng soi gương thấy tóc bạc thì thở dài, mà tối nằm xuống lại thấy thương mình đến lạ. Người ta bảo phụ nữ tuổi này hay đa cảm, nhưng tôi nghĩ không phải. Chỉ là khi tóc bắt đầu rụng nhiều hơn mọc, khi sợi bạc chen vào sợi đen như khách không mời mà đến, ta mới hiểu: thời gian không đi bằng chân, nó đi bằng tóc.

Mấy bữa ni, con gái tui cứ nhìn tui chằm chằm. Hễ tui đứng dậy là nó chạy tới đỡ. Hễ tui đi ra sân là nó hỏi: “Ba có mang giày chống trượt chưa?”. Tui cười: “Cha ni mới sáu mươi mấy… à quên, tám mươi mấy chớ mấy. Đi đứng còn ngon lành”. Nhưng nói rứa chớ trong bụng cũng lo.

Nếu có nơi nào ở miền Trung khiến người ta vừa ngạc nhiên vừa bật cười vì… không hiểu nổi, thì đó chính là đầm An Khê – một đầm nước ngọt nằm cách biển chỉ khoảng 50 mét, như một “cô gái quê” hiền lành ngồi cạnh ông hàng xóm biển Đông mặn chát mà vẫn giữ được sự trong trẻo của mình. Điều kỳ lạ ấy đã khiến bao thế hệ cư dân Sa Huỳnh, rồi đến các nhà khảo cổ, nhà địa chất, nhà thơ, nhà báo… đều phải nghiêng đầu suy nghĩ. Nhưng trước khi đi vào bí ẩn nước ngọt, hãy bắt đầu từ câu chuyện: ai đã khám phá ra vùng đất này?