Đời sống

Tui kể thiệt nghen, hồi đó tui tưởng mình khôn lắm, ai nói gì cũng cười, ai làm gì cũng tin, nghĩ bụng “người ta nói thiệt chớ ai rảnh nói dối”. Ai dè, đời choảng tui một “chày té phở” nhớ hoài – đó là bị một người giả dối và một người giả hình chơi cho một vố, mà tới giờ nghĩ lại vẫn thấy vừa tức vừa buồn cười. Nên hôm ni, tui - một bà trung niên đất Thần Kinh - xin kể chút tâm sự về hai hạng người này, coi thử họ khác nhau ra răng, từ mô mà ra, và làm răng để mình khỏi biến thành họ.

Tĩnh và Hưởng vốn là đôi bạn thân từ thời trung học. Một người trầm tính, ít nói, thích mày mò máy móc; một người hoạt ngôn, lanh lợi, giỏi xoay xở. Họ từng cùng nhau chia sẻ ổ bánh mì, bài toán khó, từng giấc mơ về tương lai. Tình bạn ấy tưởng chừng như sẽ đi suốt đời – cho đến khi gió danh lợi thổi qua.

Huấn là kiểu người mà nếu đứng giữa ngã tư gió thổi bốn hướng, anh ta vẫn tin rằng gió nào cũng đang thổi… về phía mình. Anh sinh ra trong một gia đình doanh nhân giàu có, lớn lên giữa tiếng máy lạnh chạy êm và những bữa ăn không bao giờ phải nhìn giá. Từ nhỏ đã quen nghe người lớn khen “con nhà này có phúc”, “sau này thế nào cũng thành đạt”, nên Huấn sớm tin rằng danh tiếng là thứ có thể…

Uống trà xanh mỗi ngày – nghe tưởng chuyện nhỏ, mà hóa ra là cả một “cuộc thương lượng” giữa cơ thể và ly nước thơm. Tôi – một ông trung niên Nam bộ, vốn quen ly cà phê sữa đá buổi sáng, nay đổi qua trà xanh vì nghe người ta nói “uống vô trẻ lâu, da sáng, tim khỏe”. Ờ thì thử coi sao, rồi mới thấy cái chuyện “trà xanh mỗi ngày” nó vừa dễ chịu vừa lắm điều để nói.

Từ là từ phu tướng, Bảo kiếm sắc phong lên đàng. Vào ra luống trông tin chàng. Năm canh mơ màng. Em luống trông tin chàng, Ôi gan vàng quặn đau. Đường dù xa ong bướm, Xin đó đừng phụ nghĩa tào khang. Đêm luống trông tin chàng, Ngày mỏi mòn như đá Vọng phu. Vọng phu vọng luống trông tin chàng. Sao nỡ phũ phàng... Chàng là chàng có hay? Đêm thiếp nằm luống những sầu tây. Bao thuở đó đây sum vầy, Duyên sắc cầm lạt phai. Là nguyện cho chàng Hai chữ an bình an. Mau trở lại gia đàng, Cho én nhạn hiệp đôi.

Người ta nói: đời người như con nước, khi đầy khi vơi. Với bà Sáu, sáu mươi lăm tuổi, tóc bạc mà lòng vẫn sáng, con nước đời bà từng đầy ắp yêu thương, rồi cạn khô vì lòng tham của người trong nhà. Câu chuyện của bà không chỉ là chuyện mất vàng, mà là chuyện mất niềm tin – thứ quý hơn mọi của cải.

Thiên hạ hay nói “làm dâu trăm họ”, ý chừng phận đàn bà bước vô nhà chồng là phải chịu đủ điều tiếng, đủ nỗi thiệt thòi. Nhưng chuyện của Tuyết – con dâu bà Ngân – lại đi ngược đời. Người ta làm dâu thì sợ mẹ chồng, còn Tuyết thì thấy mẹ chồng hiền như cục đất, hiền tới mức… dễ lợi dụng. Và chính cái hiền đó mở ra trong lòng Tuyết một con đường tối tăm mà chính cô ta cũng không ngờ mình dám bước vô.

Tôi đứng dưới mái hiên nhà ở Adelaide, trên bàn có tách trà nóng, nhìn những giọt mưa rơi xuống sân như thể chúng đang dò dẫm tìm đường. Mưa ở đây không vội. Nó rơi chậm rãi, có phần lịch sự, như một vị khách phương xa gõ cửa rồi chờ tôi mời vào.

Hai món heo quay tưởng chừng cùng một nguyên liệu – con heo – nhưng lại kể hai câu chuyện văn hóa hoàn toàn khác nhau: một bên là heo quay giòn da của người Hoa và người Việt, nơi tiếng “rộp” của miếng da là âm thanh của sự hoàn hảo; bên kia là heo nướng hầm đất của người Tonga và Samoa, nơi khói, lá chuối và đất hòa quyện thành hương vị của cộng đồng và nghi lễ. Cả hai đều là biểu tượng của cách con người biến thịt heo thành nghệ thuật, và đều khiến người Úc sinh tại Úc phải trầm trồ khi nếm thử.

Tôi tên Vân, hai mươi ba tuổi, gái sông nước miền Tây, nói chuyện còn vương cái giọng “dạ thưa” nghe quê quê mà mấy đứa bạn ở xứ người hay chọc. Tôi sống ở nước ngoài đã mấy năm, vậy mà mỗi lần mở miệng vẫn bị lộ tẩy liền. Nhưng thiệt tình, cái giọng quê đó chưa bao giờ làm tôi buồn bằng cái thân phận con gái trong một gia đình mà người ta coi đàn bà như cái bóng.