Lưu ý: Bài viết dưới đây là một câu chuyện hư cấu - hoàn toàn không liên can tới bất kỳ cá nhân nào trong cộng đồng.

Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!

Nếu ai đó hỏi rằng bi kịch gia đình bắt đầu từ đâu, thì câu trả lời thường không nằm trong những cú đấm đầu tiên, cũng không phải ở những lời nói nặng nề. Nó bắt đầu từ những điều nhỏ hơn nhiều: một cái liếc mắt thiếu tôn trọng, một bữa cơm bị dời lại “để cho cháu ăn trước”, hay một câu nói vô thưởng vô phạt kiểu “để đó, mẹ không cần biết đâu”. Những thứ nhỏ bé ấy, khi tích tụ đủ lâu, có thể trở thành một cơn bão lớn mà không ai kịp nhận ra.

Câu chuyện của bà Cúc – người phụ nữ Việt 64 tuổi sống tại Sydney – là một ví dụ điển hình. Nhưng để
hiểu được vì sao một người mẹ hiền lành, từng vượt biển ôm con chạy trốn hải tặc, lại có thể bị chính đứa
con trai duy nhất của mình đẩy vào góc tối của cuộc đời, ta phải lần lại từ đầu.

- Những năm tháng vượt biển và lời hứa không thành tiếng
Cuối thập niên 80, khi nhiều gia đình Việt Nam còn đang loay hoay với cuộc sống hậu chiến, bà Cúc và chồng quyết định đưa đứa con trai 5 tuổi vượt biển. Họ không mang theo nhiều – chỉ vài bộ quần áo, ít gạo rang, và một niềm tin mơ hồ rằng “bên kia biển” sẽ có tương lai.

Nhưng biển không phải lúc nào cũng là bạn. Con thuyền nhỏ bị hải tặc tấn công. Chồng bà – mới 29 tuổi – cùng vài người đàn ông khác đã chết khi cố gắng chống trả. Bà Cúc không bao giờ kể chi tiết chuyện ấy, chỉ nói một câu duy nhất: “Lúc đó, tôi chỉ biết ôm con mà ẩn.”

Hai mẹ con trôi dạt vào trại tị nạn, sống gần hai năm trong những dãy nhà tôn nóng hầm hập. Rồi một hội bảo trợ ở Nam Úc nhận họ sang định cư. Bà Cúc bắt đầu lại từ con số không: làm bánh mì, lau dọn, rửa
chén, bất cứ việc gì miễn có tiền nuôi con.

Có những buổi sáng bà nhịn ăn để dành tiền mua bộ đồng phục mới cho Huynh – cậu bé không bao giờ biết rằng mẹ mình đã đứng trước tiệm bánh mì cả giờ chỉ để chờ người ta bán rẻ ổ bánh cũ.

- Huynh – đứa trẻ lớn lên từ sự thiếu thốn và một khoảng trống không tên
Huynh lớn lên trong sự chắt chiu của mẹ. Cậu học giỏi, tốt nghiệp IT, đi làm ở Adelaide với mức lương căn bản. Nhưng Huynh có một bí mật: anh xấu hổ vì xuất thân tị nạn và cảnh mồ côi cha. Trong những buổi giao thiệp, anh tránh nhắc đến quá khứ, tránh nói về mẹ, tránh cả những câu hỏi vô thưởng vô phạt như “ba mẹ anh làm gì?”.

Có lẽ chính sự mặc cảm ấy khiến Huynh luôn muốn “nhảy cao”. Anh đổi việc liên tục, không phải vì bị sa thải, mà vì anh tin mình xứng đáng hơn. Mỗi lần đổi việc, anh lại nói với mẹ: “Con phải tiến lên, mẹ à.” Bà Cúc chỉ cười, không biết rằng “tiến lên” đôi khi cũng có nghĩa là “đi xa”.

Nhờ mẹ vẫn làm ở tiệm Hot Bread, chi tiêu tiết kiệm, Huynh tích được chút vốn. Đến năm 35 tuổi, anh gặp Huệ – cô gái miền Tây mới sang Úc vài năm, hiền lành, chăm chỉ, và đặc biệt là… biết làm nails.

- Hôn nhân, thành công và những vết nứt đầu tiên
Đám cưới diễn ra gọn gàng nhưng ấm cúng. Huệ thương mẹ chồng ngay từ ngày đầu: “Mẹ hiền quá, con thương mẹ như mẹ ruột.” Và bà Cúc cũng thương Huệ như con gái.

Nhờ Huệ, Huynh bước vào thế giới làm nails – một ngành nghề tưởng nhỏ nhưng lại là mạch sống của nhiều cộng đồng Việt tại Úc. Anh mở công ty nhập cảng sản phẩm, thiết bị nails. Làm ăn phát đạt, khách hàng từ Adelaide đến Melbourne, Sydney, Brisbane đều biết tên anh.

Khi tiền vào như nước, Huynh mua nhà ở Sydney, đưa cả gia đình chuyển đến đó. Và cũng từ đây, những
vết nứt bắt đầu.

- Khi thành công làm người ta quên mất mình là ai
Ở Sydney, Huynh bận rộn hơn, giao thiệp rộng hơn, và… xa gia đình hơn. Anh bảo mẹ ở nhà trông cháu 3 tuổi. Bà Cúc chưa đủ tuổi nhận trợ cấp, nhưng Huynh không cho bà đi làm. “Mẹ ở nhà đi, con lo hết.” Nhưng “lo hết” ở đây lại mang nghĩa khác.

Huynh bắt đầu tỏ ra khó chịu với mẹ. Anh bảo Huệ: “Cho mẹ ăn sau, để đút cơm cho cháu xong đã.” Và
bữa ăn của bà Cúc thường là phần thừa của hai vợ chồng.

Huệ bất bình, nhưng mỗi lần lên tiếng, cô bị Huynh quát mắng. Có lần anh tát cô một cái đến choáng váng. “Cô đừng dạy tôi cách đối xử với mẹ tôi!” Một câu nói nghe tưởng nghịch lý, nhưng lại phơi bày sự thật: Huynh không còn xem mẹ mình như một con người có cảm xúc. Huynh tức muốn điên khi nghe mẹ mình kể cho vợ về những ngày tháng cơ cực để nuôi dạy Huynh nên người!

Huệ lén mua đồ ăn thêm cho mẹ chồng bằng tiền dành dụm. Cô cũng phát hiện điều kinh khủng hơn: Huynh dùng tên mẹ để đứng vai trò giám đốc công ty – một “giám đốc thế mạng” mà bà Cúc không hề hay biết. Điều này giải thích vì sao Huynh không cho mẹ đi làm hay xin trợ cấp: nếu bà có thu nhập, mọi giấy tờ sẽ lộ ra.

- Cú trượt dài: gái trẻ, casino và những khoản nợ không đáy
Có tiền, có danh, Huynh bắt đầu quen một cô gái trẻ đẹp. Họ thường xuyên đi casino – nơi ánh đèn đủ rực rỡ để che mờ lương tri. Huynh thua nhiều hơn thắng, nợ nần chồng chất, thuế không nộp, công ty rỗng ruột.

Trong khi đó, bà Cúc vẫn ngày ngày bế cháu, ăn phần cơm nguội, và không biết rằng tên mình đang nằm
trong hồ sơ thuế của một công ty sắp sập.

- Huệ – người phụ nữ nhỏ bé nhưng không chịu khuất phục
Huệ không phải mẫu phụ nữ thích gây chuyện. Nhưng cô có một thứ mà Huynh không ngờ: lòng can đảm của người miền Tây.

Cô thu thập giấy tờ, đối chiếu tài khoản, tìm hiểu luật. Rồi một ngày, cô đối mặt với chồng: “Anh lừa mẹ. Anh phản bội tôi. Anh bỏ bê con. Tôi không thể sống với người như anh nữa.”

Huynh nổi giận, nhưng lần này Huệ không sợ. Cô nộp đơn ly hôn, đưa con và mẹ chồng rời khỏi căn nhà
đứng tên Huynh – một căn nhà đẹp nhưng lạnh lẽo như cái vỏ rỗng.

Cô cũng làm thủ tục trình báo giúp mẹ chồng, vì bà hoàn toàn không biết mình bị lợi dụng danh nghĩa pháp lý.

- Sau cánh cửa đóng lại – điều còn lại là gì?
Huynh mất vợ, mất con, mất mẹ, mất công ty. Nhưng điều đáng nói hơn là anh mất chính mình – đứa trẻ từng được mẹ nhịn ăn để mua bộ đồng phục mới.

Còn bà Cúc, sau bao năm chịu đựng, cuối cùng cũng được sống trong một căn nhà nhỏ thuê bằng trợ cấp
hợp pháp, với cháu nội ríu rít bên cạnh và con dâu chăm sóc như con ruột.

Huệ – người phụ nữ từng bị tát – giờ là người đứng vững nhất trong câu chuyện này. Cô không chỉ cứu mình, mà còn cứu cả mẹ chồng.

- Lời kết: Những người đàn bà giữ gia đình đứng vững
Nếu phải rút ra một điều từ câu chuyện này, thì đó là: Những người đàn bà – dù là mẹ hay là vợ – luôn là người giữ gia đình đứng vững, ngay cả khi người đàn ông trong nhà đã đánh mất phương hướng.

Và đôi khi, để bảo vệ gia đình, họ phải rời đi.

Câu chuyện của bà Cúc và Huệ không phải là chuyện hiếm trong cộng đồng di dân. Những nghiên cứu tại Úc cho thấy phụ nữ di trú và tị nạn thường đối mặt với mức độ bạo hành cao hơn, đặc biệt khi họ bị kiểm soát tài chính hoặc phụ thuộc vào người thân.

Nhưng điều hiếm hoi ở đây là sự đoàn kết giữa hai người phụ nữ – mẹ chồng và nàng dâu – để thoát khỏi một vòng xoáy mà họ không tạo ra.

Và đó chính là ánh sáng cuối đường hầm.

D. Đ. (viết riêng cho Dân Việt News)