Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!
Huấn là kiểu người mà nếu đứng giữa ngã tư gió thổi bốn hướng, anh ta vẫn tin rằng gió nào cũng đang thổi… về phía mình. Anh sinh ra trong một gia đình doanh nhân giàu có, lớn lên giữa tiếng máy lạnh chạy êm và những bữa ăn không bao giờ phải nhìn giá. Từ nhỏ đã quen nghe người lớn khen “con nhà này có phúc”, “sau này thế
nào cũng thành đạt”, nên Huấn sớm tin rằng danh tiếng là thứ có thể… thừa kế như một căn nhà phố. Và khi đã tin như vậy, anh bắt đầu sống như thể mình đã là một nhân vật quan trọng từ lâu.
Tốt nghiệp đại học với tấm bằng cử nhân kinh tế – loại bằng mà nhiều người xem là tấm vé vào đời – Huấn lại xem nó như một tấm huân chương. Anh khoe khoang nó như thể vừa phát minh ra mô hình kinh tế mới, dù thực tế bài luận cuối khóa của anh được hoàn thành nhờ… ba đêm thức trắng và bốn người bạn giỏi hơn. Nhưng Huấn không để những chi tiết nhỏ nhặt ấy làm phiền. Anh bước vào đời với tâm thế của một “nhà kinh tế trẻ triển vọng”, dù công việc đầu tiên chỉ là nhân viên thường trong một công ty nước ngoài.
Gió chưa thổi mà đã tưởng mình là bão
Ngay ngày đầu đi làm, Huấn đã cố gắng tạo ấn tượng. Anh nói chuyện với đồng nghiệp bằng giọng điệu của một người từng điều hành vài công ty đa quốc gia. Anh thích dùng những cụm từ như “theo quan điểm chiến lược của
tôi”, “về mặt vĩ mô mà nói”, “tôi từng đọc một nghiên cứu rất hay của Harvard…”, dù thực tế bài nghiên cứu đó anh chỉ lướt qua tiêu đề trên mạng xã hội.
Có lần, trong buổi họp đầu tiên, Huấn đứng dậy phát biểu dài đến mức sếp phải nhắc: “Anh nói ngắn lại giúp tôi, để còn… làm việc.” Nhưng Huấn vẫn tưởng mình vừa đóng góp điều gì đó mang tính khai sáng. Anh còn cố bắt
chước phong thái của một chuyên gia kinh tế nổi tiếng mà anh từng xem trên YouTube: gật gù, khoanh tay, nhíu mày đúng nhịp, thậm chí còn hạ giọng để tạo vẻ trầm tư. Nhưng khi sếp hỏi: “Vậy theo anh, số liệu này cho thấy điều gì?”, Huấn ú ớ như cá mắc cạn. Anh nói vòng vo, lặp lại câu hỏi theo cách khác, rồi kết luận bằng câu cửa
miệng: “Chúng ta cần nhìn nhận vấn đề một cách tổng thể hơn.”
Đồng nghiệp nhìn nhau, sếp nhìn bảng số liệu, còn Huấn nhìn… hư vô, tin rằng mình vừa nói được điều gì đó rất sâu sắc.
Khi gia đình giàu nhưng cách dạy con… nghèo
Và chính ở đây, câu chuyện của Huấn mở ra một vấn đề lớn hơn – vấn đề của nhiều gia đình giàu có thời nay. Không ít bậc cha mẹ thành đạt nghĩ rằng chỉ cần cho con học trường tốt, sống sung túc, tiếp xúc với môi trường
“đẳng cấp” là con tự nhiên sẽ giỏi. Nhưng năng lực không mọc lên từ ghế sofa êm, cũng không nảy nở từ những chuyến du lịch sang chảnh. Nếu cha mẹ chỉ đưa tiền mà không đưa trách nhiệm, chỉ cho hưởng mà không cho trải nghiệm, thì đứa trẻ lớn lên rất dễ giống Huấn: tưởng mình là gió lớn, nhưng thực ra chỉ là hơi thở nhẹ.
Gia đình giàu có muốn con có năng lực thật sự thì phải dạy con biết làm, không chỉ biết hưởng.
– Cho con tiếp xúc với công việc thật, dù nhỏ: phụ giúp cửa hàng, làm thêm mùa hè, tự quản lý chi tiêu.
– Dạy con hiểu giá trị của lao động: tiền không tự sinh ra từ ví, mà từ mồ hôi của người lớn.
– Khuyến khích con thất bại sớm: vấp ngã nhỏ giúp tránh đổ vỡ lớn.
– Quan trọng nhất: cha mẹ phải làm gương. Không thể dạy con khiêm tốn nếu chính cha mẹ khoe khoang; không thể dạy con nỗ lực nếu cha mẹ luôn dùng tiền để giải quyết mọi vấn đề.
Nếu không, đứa trẻ sẽ lớn lên với ảo giác rằng “nhà mình giàu nên mình đương nhiên giỏi”. Và khi bước ra đời thật – nơi không ai quan tâm bố mẹ bạn là ai – chúng sẽ lúng túng, hụt hẫng, thậm chí sụp đổ. Huấn chỉ là một ví dụ nhỏ trong vô số những thanh niên “được nuôi lớn bằng tiền nhưng không được nuôi lớn bằng bản lĩnh”.
Danh chỉ là gió - mạnh hay yếu phải chờ xem gió thổi
Trong hai năm làm việc, Huấn cố gắng xây dựng hình ảnh “người tài”. Anh đọc vài cuốn sách nổi tiếng rồi trích dẫn lung tung. Anh học một mớ ngoại ngữ chuyên ngành rồi dùng sai ngữ cảnh. Anh cố bắt chước phong thái của những người thành công: uống cà phê đen không đường, đeo kính gọng mảnh, mở laptop lúc nào cũng để biểu đồ chạy trên màn hình. Nhưng giống như một cơn gió yếu, tất cả chỉ là bề mặt.
Có lần, công ty giao anh phân tích thị trường. Huấn mở Excel lên, nhìn bảng tính như nhìn… bản đồ kho báu. Anh thêm màu, thêm đường viền, thêm hiệu ứng 3D cho biểu đồ – trông rất hoành tráng – nhưng số liệu thì sai từ đầu đến cuối. Sếp nhìn bản báo cáo mà thở dài: “Đẹp thì đẹp thật, nhưng sai thì vẫn là sai.”
Huấn vẫn không hiểu. Anh nghĩ mình “có tư duy thẩm mỹ”, “có tầm nhìn tổng quan”. Nhưng công ty không tuyển họa sĩ, cũng không tuyển nhà triết học. Họ cần người làm được việc.
Khi gió thổi – sự thật phơi bày
Ngày bị sa thải, Huấn vẫn chưa hiểu chuyện gì xảy ra. Anh nghĩ mình “đóng góp nhiều ý tưởng”, “tạo động lực cho đồng nghiệp”, “giữ tinh thần đội nhóm”. Nhưng công ty không trả lương cho tinh thần, mà trả cho năng lực. Và năng lực của Huấn – nếu có – thì vẫn đang ngủ quên đâu đó từ thời đại học.
Anh rời công ty trong sự ngỡ ngàng, mang theo một vali đầy… ảo tưởng.
Những người bạn từng tung hô anh cũng dần xa. Những lời khen ngày xưa hóa ra chỉ là gió thoảng. Và Huấn, lần đầu tiên trong đời, cảm nhận được sự im lặng của gió – thứ im lặng phơi bày sự thật rằng anh chẳng có gì ngoài cái danh tự phong.
Một cơn gió yếu giữa đời Sau hai năm, Huấn trở thành ví dụ điển hình của một kẻ háo danh: nói nhiều, làm ít; bắt chước người giỏi nhưng không chịu học; thích được khen nhưng không chịu rèn luyện. Danh tiếng của anh tan như bọt biển, còn tuổi trẻ thì trôi qua trong sự uổng phí.
Nếu có điều gì đọng lại từ câu chuyện này, thì đó là: Danh không nuôi sống ai. Chỉ có năng lực mới giữ được ta đứng vững trước gió đời.
Và Huấn – dù muộn – cũng đã hiểu rằng: Muốn gió thổi mạnh, trước hết phải tự thắp lên ngọn lửa của chính mình.
R. N.(viết riêng cho Dân Việt News)
