Tiến bộ của xây dựng không chỉ nằm ở những cỗ máy hiện đại. Nó còn nằm trong từng vật liệu rất nhỏ. Chỉ một lớp foam, một tấm cách nhiệt hay một loại keo mới cũng đủ thay đổi cả cách con người xây dựng nhà cửa.

Giữa những buổi sáng nhân loại còn ngái ngủ, có lẽ điều đầu tiên thức dậy không phải mặt trời mà là… lòng tham và lòng nhân. Hai “cụm từ” nghe tưởng như đối nghịch, nhưng lại sống chung trong mỗi con người như hai đứa trẻ sinh đôi – một đứa thích giành phần hơn, một đứa thích nhường phần lại. Từ thuở con người còn cầm đá đập vào đá để tạo lửa, hai dòng chảy này đã âm thầm len lỏi trong từng quyết định, từng ánh nhìn, từng hơi thở của lịch sử.

Tôi ngồi bên cửa sổ, nhìn những sợi mưa Úc rơi thẳng tắp xuống khu vườn rau sau nhà. Không xiên, không nghiêng, không bị gió kéo thành những đường chéo mềm mại như ở Sài Gòn. Chúng rơi như thể có ai đó trên trời đang dùng thước kẻ mà vạch từng đường một - ngay ngắn, chuẩn chỉnh, không chút cảm xúc. Và chính cái sự “không cảm xúc” ấy làm lòng tôi chùng xuống.

Buổi sáng ở Sài Gòn, trời chưa kịp nắng mà tiếng xe đã rần rần ngoài hẻm. Tôi gặp chị Hồng – một bà mẹ trẻ, tay bưng ly cà phê sữa đá, mắt nhìn thằng cu nhà chị đang đứng cạnh mấy đứa trẻ Tây trong công viên. Chị thở dài: “Trời đất, con tui sao nhỏ xíu vậy trời? Chắc thiếu canxi quá!”

Tôi đến Úc vào cuối năm 1973, khi Sydney còn là một thành phố hiền lành, ít tiếng còi xe, và người ta vẫn chào nhau bằng nụ cười thật. Vé xe lửa chỉ 10 xu, tờ Sydney Morning Herald giá 5 xu, chai sữa tươi 6 xu, ký đường trắng 10 xu, và một đô Úc mua được một bao táo đầy ắp ở chợ Flemington. Tôi thuê phòng ở Union Street, North Sydney với giá 10 đô một tuần, bao luôn điện, gas, nước.

Tỉ lệ những người chạm mốc 100 tuổi nhưng vẫn còn sống một cách bình thường - không nằm liệt, không lẫn nặng, không mắc các bệnh khiến họ mất khả năng nhận biết chung quanh - các cụ vẫn hiểu, vẫn nghe được và vẫn biết trả lời… đang tăng lên ở mọi quốc gia - từ Mỹ, Anh, Pháp đến Úc, Nhật Bản. Họ là nhóm mà Harvard và Oxford gọi là “robust centenarians”: những người đã đi qua một thế kỷ mà vẫn giữ được sự minh mẫn, sự độc lập và một chút tinh nghịch của tuổi già. Khoa học đã chuẩn bị rất kỹ cho hiện tượng này.

Trong một quán cà phê nhỏ ở phía nam thành phố, Hạnh, 36 tuổi, ngồi đối diện Lan, 39 tuổi. Hai người phụ nữ Việt Nam đã sống ở Brisbane nhiều năm, đủ lâu để nói tiếng Anh không còn ngượng miệng, đủ lâu để biết chỗ nào mua rau Việt rẻ hơn, tiệm phở nào nước dùng “có tình” hơn và đủ lâu để hiểu rằng ở xứ người, có một người bạn thật lòng đôi khi quý hơn cả một chiếc xe xịn.

Chiều cuối tuần, cơn mưa vừa dứt. Những vũng nước còn đọng lại trên bãi đậu xe phản chiếu bầu trời xám nhạt. Người cuối cùng rời khỏi hội trường là ông X. Ông đã ngoài bảy mươi. Suốt mười hai năm, ông vẫn âm thầm làm công việc thiện nguyện: mở cửa trước mỗi buổi sinh hoạt và khóa cửa sau khi mọi người đã về.

Tôi tên là Frank, cái tên Tây mà tôi mang từ ngày đặt chân đến Úc năm 1985. Người ta bảo tôi là “ông già Việt lai Úc”, còn tôi thì chỉ tự nhận mình là một người đàn ông bình thường, đã đi qua gần hết cuộc đời bằng sự cần mẫn làm việc và một trái tim chung thủy dành cho vợ tôi – người đã rời xa tôi sau hơn bốn mươi năm chung sống.

Cuối cùng, tôi quyết định chia toàn bộ mặt tiền thành hai mặt phẳng hình chữ nhật chạy suốt chiều ngang ngôi nhà. Hai mặt phẳng được xếp lệch nhau khoảng ba mươi phân, tạo cảm giác nhẹ nhàng như hai mặt nước nối tiếp nhau trong một khu vườn Nhật Bản. Những cây cột lớn được thay bằng các cột gỗ vuông chỉ mười lăm phân, thanh mảnh nhưng đủ sức nâng đỡ toàn bộ mái hiên.