Người ta vẫn nói: đời sống đôi khi giống một cuốn tiểu thuyết – có chương buồn, chương vui, có nhân vật chính diện, phản diện, và có những khúc quanh bất ngờ khiến độc giả phải bật dậy, dụi mắt, tự hỏi: “Ủa, chuyện này thiệt hả?”. Câu chuyện của ông T, một giáo chức 82 tuổi góa vợ, bắt đầu từ một tủ sách quý và kết thúc bằng một bài học mà ông nói “đáng giá hơn cả mấy chục ngàn đô mình đã mất”.

Chúng tôi đang tìm kiếm THỢ LÀM ĐÁ & NGƯỜI PHỤ VIỆC XƯỞNG có kinh nghiệm để gia nhập đội ngũ của chúng tôi.

Buổi sáng, ta mở điện thoại - hàng trăm món Càng văn minh, càng thiếu thốn? Nghịch lý của thời đại dư dật “phải có”, hàng nghìn lời khuyên “nên làm”, và vô số hình ảnh “cuộc sống lý tưởng”. Giữa cơn lốc tiện nghi ấy, lạ thay, nhiều người lại thở dài: “Tôi thấy mình thiếu thốn.” Phải chăng càng văn minh, càng nhiều phương tiện, con người càng cảm thấy trống rỗng?

Ngôi nhà bốn phòng ngủ của ông Bảy nằm ở một góc ngoại ô yên tĩnh, nơi gió chiều thổi qua những tán bạch đàn nghe như tiếng ai thở dài. Từ ngày bà Bảy mất, căn nhà rộng thênh thang ấy trở thành một khoảng trống mênh mông. Ông vẫn giữ nguyên đôi dép của bà dưới chân giường, vẫn để cái áo len bà hay mặc trong mùa đông treo sau cửa phòng tắm. Người ta nói thời gian sẽ làm nguôi ngoai, nhưng với ông Bảy, thời gian chỉ làm căn nhà rộng thêm, còn nỗi cô đơn thì chẳng hề nhỏ lại.

Tiến bộ của xây dựng không chỉ nằm ở những cỗ máy hiện đại. Nó còn nằm trong từng vật liệu rất nhỏ. Chỉ một lớp foam, một tấm cách nhiệt hay một loại keo mới cũng đủ thay đổi cả cách con người xây dựng nhà cửa.

Giữa những buổi sáng nhân loại còn ngái ngủ, có lẽ điều đầu tiên thức dậy không phải mặt trời mà là… lòng tham và lòng nhân. Hai “cụm từ” nghe tưởng như đối nghịch, nhưng lại sống chung trong mỗi con người như hai đứa trẻ sinh đôi – một đứa thích giành phần hơn, một đứa thích nhường phần lại. Từ thuở con người còn cầm đá đập vào đá để tạo lửa, hai dòng chảy này đã âm thầm len lỏi trong từng quyết định, từng ánh nhìn, từng hơi thở của lịch sử.

Tôi ngồi bên cửa sổ, nhìn những sợi mưa Úc rơi thẳng tắp xuống khu vườn rau sau nhà. Không xiên, không nghiêng, không bị gió kéo thành những đường chéo mềm mại như ở Sài Gòn. Chúng rơi như thể có ai đó trên trời đang dùng thước kẻ mà vạch từng đường một - ngay ngắn, chuẩn chỉnh, không chút cảm xúc. Và chính cái sự “không cảm xúc” ấy làm lòng tôi chùng xuống.

Buổi sáng ở Sài Gòn, trời chưa kịp nắng mà tiếng xe đã rần rần ngoài hẻm. Tôi gặp chị Hồng – một bà mẹ trẻ, tay bưng ly cà phê sữa đá, mắt nhìn thằng cu nhà chị đang đứng cạnh mấy đứa trẻ Tây trong công viên. Chị thở dài: “Trời đất, con tui sao nhỏ xíu vậy trời? Chắc thiếu canxi quá!”

Tôi đến Úc vào cuối năm 1973, khi Sydney còn là một thành phố hiền lành, ít tiếng còi xe, và người ta vẫn chào nhau bằng nụ cười thật. Vé xe lửa chỉ 10 xu, tờ Sydney Morning Herald giá 5 xu, chai sữa tươi 6 xu, ký đường trắng 10 xu, và một đô Úc mua được một bao táo đầy ắp ở chợ Flemington. Tôi thuê phòng ở Union Street, North Sydney với giá 10 đô một tuần, bao luôn điện, gas, nước.

Tỉ lệ những người chạm mốc 100 tuổi nhưng vẫn còn sống một cách bình thường - không nằm liệt, không lẫn nặng, không mắc các bệnh khiến họ mất khả năng nhận biết chung quanh - các cụ vẫn hiểu, vẫn nghe được và vẫn biết trả lời… đang tăng lên ở mọi quốc gia - từ Mỹ, Anh, Pháp đến Úc, Nhật Bản. Họ là nhóm mà Harvard và Oxford gọi là “robust centenarians”: những người đã đi qua một thế kỷ mà vẫn giữ được sự minh mẫn, sự độc lập và một chút tinh nghịch của tuổi già. Khoa học đã chuẩn bị rất kỹ cho hiện tượng này.