Tui năm nay cũng đã bước qua tuổi sáu mươi, tóc bạc lốm đốm như mấy cây bạch đàn mùa đông. Sống ở Úc hơn ba chục năm, vậy mà có những chuyện tưởng đơn giản như ba chữ bổn phận – trách nhiệm – nghĩa vụ lại làm tui lấn cấn hoài. Không phải vì tui không hiểu tiếng Việt, mà vì… con cháu tui nó hiểu khác.

Trong thời đại kỹ thuật số, bài đọc và video clip trên YouTube ngày càng phong phú, đa dạng, hấp dẫn. Nhưng chính sự phong phú ấy lại là con dao hai lưỡi. Với nhiều phụ nữ trung niên Việt Nam đang sống ở nước ngoài, đặc biệt là những người đã nghỉ hưu hoặc không còn bận rộn với công việc, việc ngồi miết trong nhà suốt ngày để dán mắt vào màn hình TV, iPad hay iPhone đã trở thành một thói quen khó bỏ. Họ bị cuốn vào những nội dung vừa thực vừa hư, vừa bổ ích vừa gây hoang mang, vừa giải trí vừa khiến người ta quên mất thời gian và không gian sống thực.

Tôi tên là Hồng Hạnh, năm nay đã 65 tuổi, sống ở vùng ngoại ô Sydney. Tôi không phải là nhà nông chuyên nghiệp, nhưng tình yêu dành cho vườn nhà thì có thể nói là sâu đậm như hơi thở mỗi ngày. Mỗi sáng thức dậy, tôi lại ra vườn, ngắm từng chiếc lá, từng nụ hoa, từng trái cây đang lớn lên từng chút một. Nhưng năm nay, vườn tôi như bị ai đó trêu ghẹo, khiến tôi vừa ngạc nhiên vừa bối rối: cây khế, cây mít, cây mận, cây xoài, cây nhãn, bí, bầu - tất cả đều có những biểu hiện kỳ lạ, trái mùa, trái thời tiết.

Khi bước vào tuổi già, nhiều người nhận thấy mình thấp đi vài phân và dáng đứng không còn thẳng như trước. Đây không phải là cảm giác chủ quan mà là một hiện tượng sinh học đã được ghi nhận rõ ràng trong tài liệu y khoa. Các nghiên cứu lớn trên thế giới cho thấy: chiều cao giảm dần theo tuổi, và độ cong cột sống – đặc biệt là gù lưng (hyperkyphosis) – tăng lên theo thời gian. Vậy điều gì đang diễn ra bên trong cơ thể khiến chúng ta “thu nhỏ” lại như vậy?

Có những buổi chiều ở Úc, khi mặt trời vừa tắt sau dãy Blue Mountains, tôi đứng trong bếp nhìn đống chén bát như một chiến trường nhỏ. Chén, tô, muỗng, đũa, rồi nồi, xoong, chảo… tất cả nằm đó, lấp lánh dưới ánh đèn vàng, nhưng lại mang trên mình những vệt dầu mỡ bướng bỉnh như thể chúng vừa tham gia một cuộc biểu tình đòi quyền được… không sạch.

Thống kê y tế Úc trong hơn một thập niên qua cho thấy béo phì ở trẻ em không chỉ là một hiện tượng sức khỏe cộng đồng mà còn là một chỉ dấu của những bất bình đẳng xã hội sâu xa. Theo báo cáo của Australian Institute of Health and Welfare (AIHW), khoảng 25% trẻ em và thanh thiếu niên Úc bị thừa cân hoặc béo phì trong giai đoạn 2017–2018, một tỷ lệ gần như không thay đổi so với năm 2007–2008. Đáng chú ý hơn, 38% trẻ em và thanh thiếu niên người Aboriginal và Torres Strait Islander bị thừa cân hoặc béo phì trong năm 2018–2019, tăng từ 31% vào năm 2012–2013, cho thấy mức độ gia tăng đáng lo ngại trong nhóm dân số bản địa.

Nếu bạn từng nhìn chiếc xe của mình sau vài năm sử dụng và thở dài: “Ủa sao mới mua hồi nào mà giờ nhìn như xe chạy Uber 10 năm?”, thì xin chúc mừng – bạn không cô đơn. Màu sơn xe là thứ rất dễ “xuống sắc”, nhưng cũng là thứ hoàn toàn có thể giữ đẹp dài lâu nếu hiểu đúng nguyên nhân và chăm sóc đúng cách. Hãy cùng tôi “mổ xẻ” xem vì sao có xe 10 năm vẫn bóng loáng, còn có xe 8–9 năm đã mốc meo, phai màu, rồi tìm ra bí quyết rửa xe, chọn dung dịch rửa và bảo vệ sơn sao cho hiệu quả nhất.

Ngày rời quê, Khanh bế con bé ba tuổi trên tay, nhìn theo bóng chồng kéo chiếc vali cũ mà lòng vừa thương vừa lo. Thành phố trước mặt rộng lớn quá, còn họ thì nhỏ bé như hai hạt bụi bay theo gió. Nhưng Khanh vẫn tự nhủ: Chỉ cần có anh Hưởng và con bên cạnh, nghèo cũng được.

Tôi vẫn nhớ rất rõ cái đêm mưa ấy – đêm đã kéo cuộc đời tôi sang một ngã rẽ mà đến bây giờ, mỗi khi nghĩ lại, tôi vẫn thấy tim mình thắt lại như bị ai bóp nghẹt. Nếu có thể quay ngược thời gian, tôi sẽ ôm lấy chính mình của ngày hôm đó và nói: “Đừng làm điều dại dột.” Nhưng đời người vốn không có chữ “nếu”.

Tôi sinh ra trong một gia đình mà bàn thờ tổ tiên luôn đặt ở vị trí trang trọng nhất, nơi ánh sáng của ngọn đèn dầu không bao giờ tắt, nơi mỗi bước chân đi qua đều khiến lòng người khẽ chùng xuống vì sự hiện diện thầm lặng của những người đã khuất. Từ nhỏ, tôi đã quen với mùi trầm hương, với tiếng mẹ khấn thì thầm mỗi sáng, với dáng cha đứng nghiêm trang trước bàn thờ vào những ngày giỗ chạp.