Tin nước Úc

Năm nay Brisbane vào thu sớm. Những buổi chiều gió nhẹ thổi qua hàng jacaranda trước hiên nhà khiến cô gái 29 tuổi bỗng nhớ lại một ký ức rất xa – xa đến mức tưởng như thuộc về một đời khác. Đó là lần đầu tiên cô bé ba tuổi rưỡi, vừa theo cha mẹ sang Úc định cư, được tham gia trò chơi “Easter Egg Hunt” ở công viên nhỏ cuối con đường.

Tôi năm nay 62 tuổi, sống ở Úc từ cái thời tóc còn mượt, bụng còn thon, và cái chữ “scam” còn xa lạ như món phô mai xanh mốc. Vậy mà năm 2025 vừa rồi, tôi bị gạt… ba lần. Ba lần! Một người đàn ông Á châu tưởng đã chai mặt với đời, vậy mà vẫn bị tụi scammer nó “quất” cho ba phát đau điếng. Đến mức tôi phải ngồi xuống, pha ly trà nóng, mở máy tính, và quyết tâm tìm hiểu cho ra lẽ: người Úc bị gạt tới mức nào, nhất là trong mùa Phục Sinh – cái mùa lẽ ra để người ta ăn chocolate, đi lễ, và suy ngẫm về sự sống mới, chứ không phải để… mất tiền oan.

Chẳng bao lâu sau khi chiến tranh Việt Nam kết thúc, ba mẹ tôi đưa các con vượt biên và may mắn được Úc tiếp nhận - khi ấy tôi gần 10 tuổi. Bốn mươi mấy năm sống ở xứ sở chuột túi, tôi vẫn giữ thói quen mỗi mùa Phục Sinh lại đọc lại câu chuyện Chúa Giê-xu bị xử án. Không phải vì tôi là người quá đạo hạnh, mà vì câu chuyện ấy luôn khiến tôi day dứt: Tại sao một người vô tội lại bị kết án chỉ vì quan tòa… khó xử?

Mỗi mùa Phục Sinh đến, tôi lại có cảm giác như cả thế giới cùng chậm lại một nhịp. Ở nhiều quốc gia, người ta không chỉ “nhắc lại” câu chuyện Chúa Giê-xu chịu chết và sống lại bằng lời nói, mà còn bằng những nghi lễ, cuộc rước, vở diễn, bữa ăn gia đình, và cả những khoảnh khắc im lặng rất riêng. Nếu nhìn từ xa, Phục Sinh có vẻ chỉ là một ngày lễ tôn giáo; nhưng khi đi sâu vào từng đất nước, từng thành phố, ta sẽ thấy đó là một bức tranh sống động, nơi đức tin, văn hóa, lịch sử và cảm xúc đan xen với nhau một cách rất mềm mại.

Mỗi mùa Phục Sinh trở về, lòng tôi lại lặng đi trước một chân lý quá lớn: Chúa Giê-xu đã sống lại và đã về trời, và chính điều đó trở thành nền tảng của mọi hy vọng trong đời sống tôi – một người tin cậy Ngài giữa bao thăng trầm của kiếp người. Không phải hy vọng mơ hồ, không phải niềm tin dựa trên cảm xúc, nhưng là hy vọng được bảo chứng bằng một sự kiện lịch sử, được ghi lại trong Kinh hánh và được xác nhận bởi vô số nhân chứng.

Giờ tui già rồi, tóc bạc như mấy sợi lúa chín muộn ngoài đồng, chân tay run run như lá mít gặp gió Lào tháng sáu. Ngồi trước hiên nhà, nhìn nắng chiều rớt xuống mái ngói rêu phong, tui hay nghĩ ngợi chuyện đời. Mỗi dịp kỷ niệm mừng Chúa phục sinh, tui thường được người quen hỏi: “Mệ có đạo hả?” Tui cười hiền: “Ờ, tui tin Chúa Giê-xu.” Nhưng nói rứa chớ trong lòng tui vẫn hay tự hỏi: tin răng cho đúng, nương cậy răng cho trọn?

Tôi không sinh ra trong gia đình theo đạo. Những năm tháng tuổi thơ ở miền Tây, tôi chỉ nghe loáng thoáng về “Chúa Giê‑xu” qua vài người hàng xóm đi nhà thờ mỗi Chủ nhật. Với tôi, đó chỉ là một tôn giáo như bao tôn giáo khác. Nhưng rồi một mùa Thương Khó nọ, khi cuộc đời tôi rơi vào giai đoạn mệt mỏi và bế tắc nhất, tôi bắt đầu tò mò về câu chuyện “Chúa chịu chết vì nhân loại”. Tôi tự hỏi: Tại sao một người vô tội lại phải chết? Và tại sao cái chết ấy lại khiến người tin Ngài được sống?

Tôi là Sáu, sáu lăm tuổi, vợ tôi tên Hường, sáu mốt; chúng tôi sống trong căn nhà nhỏ ở Adelaide. Hai đứa con tụi nó có gia đình riêng hết rồi, cuối tuần ghé qua ăn cơm; còn ngày thường thì nhà chỉ có hai vợ chồng với cái tivi, mấy chậu lan, và… tờ vé Lotto găm trên cánh tủ lạnh bằng cục nam châm hình con koala.

Bản chất của chuyện “ngọng”, “sai giọng”, “không chuẩn” giữa người Việt, người Úc, người Anh hay bất kỳ cộng đồng nào không chỉ là chuyện ngôn ngữ. Nó là giao điểm của sinh lý học, ngữ âm học, lịch sử tiếp xúc ngôn ngữ, và cả tâm lý xã hội. Khi một người nói một thứ tiếng không phải tiếng mẹ đẻ, họ đang dùng một bộ máy phát âm được hình thành từ nhỏ theo một hệ thống âm vị khác, một nhịp điệu khác, một cách tổ chức câu khác. Vì vậy, sự khác biệt là điều tự nhiên, và sự kiên nhẫn là điều cần thiết.

Có những câu chuyện không cần tên tuổi, không cần hình ảnh, không cần được ghi vào sách sử. Chúng tồn tại như một làn gió nhẹ, thoảng qua đời người nhưng để lại dư âm dài lâu. Câu chuyện về người phụ nữ di dân sống hơn bốn mươi năm trên đất Úc – người đã để lại hơn hai mươi căn nhà cho hội từ thiện – là một câu chuyện như thế. Không ai biết bà sinh năm nào, đến Úc vào thời điểm nào, hay gương mặt bà trông ra sao. Nhưng người ta biết bà sống giản dị, cần kiệm, và kiên trì đến mức phi thường. Và quan trọng hơn: người ta biết bà đã xây dựng cả một di sản bằng chính đôi tay của mình.