Lưu ý: Bài viết dưới đây là một câu chuyện hư cấu - hoàn toàn không liên can tới bất kỳ cá nhân nào trong cộng đồng.
Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!
Trong một quán cà phê nhỏ ở phía nam thành phố, Hạnh, 36 tuổi, ngồi đối diện Lan, 39 tuổi. Hai người phụ nữ Việt Nam đã sống ở Brisbane nhiều năm, đủ lâu để nói tiếng Anh không còn ngượng miệng, đủ lâu để biết chỗ nào mua rau Việt rẻ hơn, tiệm phở nào nước dùng “có tình” hơn và đủ lâu để hiểu rằng ở xứ người, có một người bạn thật lòng đôi khi quý hơn cả một chiếc xe xịn. Hạnh đặt tách cà phê xuống.
- Mượn tiền Lan được không?
Lan ngẩng lên.
Câu hỏi ấy, thoạt nghe, chẳng có gì nghiêm trọng.
Bạn bè lâu năm, lúc khó khăn giúp nhau một chút là chuyện bình thường.
Nhưng điều Lan không biết lúc ấy là câu hỏi đó đã trở thành một chiếc cầu nhỏ dẫn Hạnh đi qua hết lần này đến lần khác, cho đến một ngày chính chiếc cầu ấy phải được tháo xuống.
Một tình bạn bắt đầu bằng sự tin cậy
Lan và Hạnh quen nhau qua một nhóm sinh hoạt người Việt ở Brisbane. Hạnh ít tuổi hơn nhưng tính tình nhanh nhẹn, nói chuyện có duyên. Lan điềm đạm hơn, làm việc ổn định, gia đình tương đối yên ấm.
Hai người hợp nhau ở một điểm: đều xa quê đã lâu nhưng vẫn giữ thói quen gọi điện hỏi thăm bạn bè, cuối tuần uống cà phê và thỉnh thoảng nấu một nồi bún bò rồi chia nhau.
Hạnh từng nói với Lan:
- Ở Úc này, có chuyện gì thì còn biết gọi ai. Người ngoài nhìn vào tưởng mình có cả thế giới, nhưng thật ra nhiều khi chỉ có vài người bạn.
Lan nghe vậy thì cười.
Cô không biết rằng câu nói ấy về sau sẽ trở thành một trong những lý do khiến mình mất ngủ nhiều đêm.
Ban đầu, Hạnh chỉ mượn một ít tiền. Rồi trả.
Lần sau mượn nhiều hơn. Rồi cũng trả, nhưng chậm hơn.
Sau đó, những lời giải thích bắt đầu xuất hiện.
“Tiền thuê nhà chưa về.”
“Con có việc cần gấp.”
“Xe hư.”
“Đang chờ lương.”
“Chỉ vài ngày thôi.”
Những câu nói ấy, nếu đứng riêng lẻ, đều có vẻ hợp lý. Cuộc sống ở đâu chẳng có lúc túng thiếu.
Nhưng khi những cái “vài ngày” kéo dài thành vài tuần, vài tuần thành vài tháng, Lan bắt đầu nhận ra có điều gì đó không ổn.
Cái đáng sợ của việc bị lợi dụng không phải là người ta lấy của mình bao nhiêu.
Mà là người ta thường lấy từng chút một, vừa đủ để mình không thể dễ dàng gọi tên nó.
Khi lòng thương bị biến thành một chiếc ví không khóa Một buổi tối, Hạnh gọi điện.
Giọng cô có vẻ rất buồn.
- Lan ơi, mình có chuyện này hơi khó nói.
Lan im lặng nghe.
Hạnh kể rằng mình đang cần một khoản tiền để giải quyết một việc gấp. Cô hứa chắc chắn sẽ trả ngay khi có tiền.
Lan hỏi:
- Bao lâu?
- Một tuần.
Lan thở dài rồi đồng ý.
Một tuần sau, Hạnh không nhắc gì đến tiền.
Lan cũng không hỏi.
Cô nghĩ: Bạn bè với nhau, chẳng lẽ mới có một tuần đã đòi?
Đó chính là khoảnh khắc đầu tiên Lan tự mở cánh cửa cho một điều mà sau này cô phải mất rất nhiều thời gian mới đóng lại được.
Rồi Hạnh bắt đầu mượn những thứ khác. Có hôm là chiếc vòng vàng. Có hôm là một món nữ trang.
Có hôm:
- Lan cho mình mượn ít tiền thôi. Lần này chắc chắn mình trả ngay.
Nhưng “lần này” nối tiếp “lần sau”, và trong một thế giới mà lòng tin không có hóa đơn, Hạnh dần coi sự tử tế của Lan như một nguồn tài nguyên có thể khai thác.
Điều đáng buồn hơn cả là Hạnh không phải lúc nào cũng nói dối một cách trắng trợn.
Cô nói những điều nửa thật, nửa giấu.
Một cuộc vui được gọi là “đi đám cưới”.
Một món đồ được nói là “mượn tạm”.
Một khoản tiền được gọi là “giải quyết chuyện gia đình”.
Chỉ đến khi những mảnh ghép đặt cạnh nhau, Lan mới hiểu rằng phía sau nhiều lời giải thích là một thói quen mà Hạnh không muốn gọi tên.
Cờ bạc.
Casino, máy đập, vé cào… những lần “thử vận may”, rồi hy vọng gỡ lại số tiền đã mất.
Một cái bẫy rất cũ nhưng luôn có cách khoác lên mình một chiếc áo mới.
Người muốn cứu bạn thường là người bị tổn thương trước Lan không nổi giận ngay.
Cô chọn cách nói chuyện.
Một buổi chiều, hai người ngồi trong quán cà phê quen thuộc.
Lan nói rất chậm:
— Hạnh này, mình không muốn làm bạn buồn. Nhưng mình nghĩ bạn đang có vấn đề.
Hạnh cười.
- Vấn đề gì?
- Cờ bạc.
Nụ cười biến mất.
- Mình chơi có chút thôi.
- Nhưng tiền bạn mượn mình không phải để làm những việc bạn nói.
Hạnh im lặng. Lan tiếp:
- Mình không muốn bỏ bạn. Mình muốn bạn dừng lại. Nếu cần, mình cùng bạn tìm người tư vấn. Nếu cần nói với gia đình, mình sẽ ở bên.
Hạnh nhìn bạn. Trong vài giây, ánh mắt cô mềm xuống.
- Lan là người tốt.
Lan cười buồn.
- Không cần tốt quá đâu. Chỉ cần bạn đừng lợi dụng mình.
Câu nói ấy khiến cả hai cùng im lặng. Nhưng rồi mọi thứ vẫn tiếp tục.
Hạnh lại gọi. Lại mượn. Lại hứa. Và Lan lại mềm lòng.
Bởi tình bạn nhiều năm có một nhược điểm rất lớn: nó khiến người ta nhớ đến những ngày tốt đẹp nhiều hơn những lần thất vọng.
Lan nhớ những buổi hai người cùng đi chợ.
Nhớ những lần Hạnh giúp cô chăm con. Nhớ những ngày mới sang Úc, cả hai từng động viên nhau vượt qua những buổi sáng lạnh giá và những chiều tan việc mệt mỏi.
Người ta thường khó cắt một mối quan hệ không phải vì hiện tại đẹp, mà vì quá khứ từng đẹp.
Ranh giới cuối cùng Đến một ngày, Hạnh gọi điện với giọng rất gấp.
- Lan, cho mình mượn tiền lần này nữa thôi.
Lan hỏi:
- Để làm gì?
Hạnh im lặng.
- Mình cần giải quyết chuyện.
- Chuyện gì?
- Lan hỏi nhiều quá.
Lan đặt điện thoại xuống vài giây.
Cô bỗng hiểu.
Không phải Hạnh đang cần tiền.
Hạnh đang cần một người tiếp tục tin mình.
Và nếu Lan tiếp tục đưa tiền, cô không còn giúp bạn nữa.
Cô đang giúp Hạnh duy trì vấn đề của mình.
Lan nói:
- Mình xin lỗi. Lần này mình không cho mượn.
Đầu dây bên kia im lặng.
Rồi giọng Hạnh thay đổi:
- Bạn bè bao nhiêu năm mà có chút tiền cũng không giúp?
Lan nhắm mắt.
Câu nói ấy đau hơn cô tưởng.
Bởi trong một tình bạn lành mạnh, sự giúp đỡ phải xuất phát từ tự nguyện.
Nhưng khi lòng tốt bị xem như nghĩa vụ, tình bạn đã bắt đầu biến thành một món nợ.
Lan nói:
- Mình vẫn thương bạn.
Nhưng mình không thể cho bạn tiền để bạn tiếp tục làm điều khiến chính bạn khổ.
- Vậy là Lan bỏ mình?
- Không. Mình chỉ không thể tiếp tục theo cách này.
Hạnh cúp máy.
Có những cuộc chia tay không cần một lời tuyên chiến Sau hôm đó, hai người không còn nói chuyện thường xuyên.
Không có cuộc cãi vã lớn.
Không ai đăng những dòng bóng gió lên Facebook.
Không ai kể xấu người kia với bạn bè.
Chỉ là những tin nhắn thưa dần.
Một người chờ người kia thay đổi.Một người chờ người kia mềm lòng.
Rồi cả hai cùng hiểu rằng có những mối quan hệ không thể cứu bằng thêm một lần tha thứ.
Lan đã từng nghĩ buông tay là ích kỷ.
Sau này cô mới hiểu: đôi khi buông tay là cách cuối cùng để không biến tình thương thành sự tiếp tay.
Cô không còn cho Hạnh mượn tiền. Không đưa nữ trang.
Không bảo lãnh.
Không tìm lý do để che giấu những hậu quả do Hạnh gây ra.
Nhưng Lan vẫn cầu mong Hạnh thay đổi.
Đó là sự khác biệt giữa bỏ rơi một con người và từ chối tiếp tục nuôi dưỡng một thói xấu.
Ở tuổi gần 40, Lan nhận ra một bài học mà có lẽ nhiều người phải mất cả đời mới hiểu:
Bạn bè không có nghĩa là phải đồng ý với nhau trong mọi chuyện.
Cũng không có nghĩa là phải mở cửa cho người khác bước vào nhà mình rồi lấy đi từng thứ một chỉ vì họ biết mình thương họ.
Tình bạn cần lòng tin.
Nhưng lòng tin cũng cần ranh giới.
Một thời gian sau, Lan nghe tin Hạnh đang cố gắng thay đổi.
Cô không biết chuyện đó sẽ đi đến đâu.
Cô cũng không còn hỏi.
Không phải vì hết thương.
Mà vì cô hiểu rằng phần đời của Hạnh, cuối cùng vẫn phải do Hạnh tự chịu trách nhiệm.
Một buổi sáng mùa đông Brisbane, Lan lại ngồi trong quán cà phê cũ.
Chiếc ghế đối diện trống.
Cô nhìn ra ngoài cửa kính.
Một người phụ nữ đi bộ dưới hàng cây, tay cầm ly cà phê, dáng vội vàng giữa cái ấm pha chút gió lạnh.
Lan mỉm cười rất nhẹ.
Có lẽ trong đời mỗi người đều có một người bạn như thế.
Một người từng rất thân.
Từng cười với mình.
Từng khóc với mình.
Từng biết mình thích uống cà phê thế nào, biết mình buồn chỉ bằng một tiếng thở dài.
Và rồi cũng chính người ấy dạy cho mình một bài học đau đớn:
Thương một người không có nghĩa là phải để người ấy làm tổn thương mình.
Có những lúc, yêu thương là đưa tay kéo bạn lên.
Nhưng cũng có lúc, yêu thương là buông tay, để người kia tự học cách đứng bằng đôi chân của mình.
Lan mất một người bạn.
Đó là cái giá cô phải trả.
Nhưng cô không mất chính mình.
Và có lẽ, trong những cuộc chia tay buồn nhất của đời người, đó vẫn là một kết thúc đáng được trân trọng.
D. Đ. (riêng cho Dân Việt News)
