Thận là một cơ quan quan trọng trong cơ thể con người, chịu trách nhiệm thực hiện nhiều chức năng để duy trì sức khỏe và sự sống. Vị trí của thận nằm ở hai bên cột sống, ngay dưới lồng ngực, và mỗi quả thận có cấu tạo gồm vỏ thận và tủy thận. Chức năng nổi bật nhất của thận là lọc máu.

Người trên 65, chức năng thận bắt đầu suy giảm tự nhiên theo tuổi tác; thế nên cần biết cách giữ cho thận khỏe mạnh lâu dài.

Vì sao người trên 65 tuổi cần chăm thận kỹ hơn? Các nghiên cứu y học cho thấy sau 60 tuổi, thận giảm kích thước, mất dần nephron, và lọc máu kém hiệu quả hơn. Đây là quá trình lão hóa tự nhiên, nhưng có thể làm tăng nguy cơ suy thận, tăng huyết áp, rối loạn điện giải và bệnh tim mạch nếu không chăm sóc đúng cách.

THẬN THAY ĐỔI THẾ NÀO KHI GIÀ ĐI?
• Giảm số lượng nephron → giảm khả năng lọc chất thải.
• Giảm lưu lượng máu đến thận → giảm tốc độ lọc cầu thận (GFR).
• Khả năng điều hòa nước – muối – điện giải kém hơn → dễ mất nước hoặc phù.
• Nhạy cảm hơn với thuốc (đặc biệt thuốc giảm đau NSAIDs).
• Tăng nguy cơ bệnh mạn tính như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim – tất cả đều ảnh hưởng trực tiếp đến thận.

NGUYÊN TẮC VÀNG ĐỂ GIỮ THẬN KHỎE LÂU DÀI
Dựa trên chứng cứ của y học, muốn thận được khỏe lâu dài, chúng ta cần phải thực hiện nhiều điều thiết yếu – đơn cử dưới đây.
- Duy trì huyết áp và đường huyết ổn định
• Tăng huyết áp và tiểu đường là hai nguyên nhân hàng đầu gây suy thận.
• Kiểm soát tốt giúp giảm tốc độ lão hóa thận.
Gợi ý thực hành:
• Theo dõi huyết áp tại nhà.
• Khám định kỳ 3–6 tháng.
• Ăn giảm muối, hạn chế đường tinh luyện.

- Uống đủ nước – nhưng không quá nhiều
Người lớn tuổi thường giảm cảm giác khát → dễ thiếu nước → thận phải làm việc nặng hơn.
Tuy nhiên, uống quá nhiều cũng gây loãng natri.
Lời khuyên chung: Uống theo nhu cầu, quan sát màu nước tiểu (vàng nhạt là tốt).

- Duy trì vận động đều đặn
Hoạt động thể chất giúp:
• Cải thiện tuần hoàn máu đến thận
• Kiểm soát cân nặng
• Giảm huyết áp
Gợi ý: Đi bộ 30 phút mỗi ngày, tập nhẹ nhàng như yoga, dưỡng sinh.

- Ăn uống thân thiện với thận
Một chế độ ăn tốt giúp giảm gánh nặng lọc cho thận.
Nên:
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây ít kali (tùy chức năng thận).
• Chọn đạm lành mạnh: cá, thịt trắng, đậu phụ.
• Hạn chế muối (< 5g/ngày).
• Uống đủ nước.
Hạn chế:
• Thịt đỏ quá nhiều
• Thức ăn mặn, đồ hộp
• Nước ngọt, rượu bia
• Thực phẩm nhiều phốt-pho (nội tạng, nước ngọt có gas)

- Tránh lạm dụng thuốc
Người trên 65 tuổi rất dễ tổn thương thận khi lạm dụng dùng thuốc giảm đau và thuốc không kê đơn, đơn cử như:
• NSAIDs (ibuprofen, diclofenac…)
• Một số thuốc kháng sinh
• Thuốc nhuận tràng chứa phốt-pho
Nguyên tắc: Luôn hỏi bác sĩ trước khi dùng thuốc mới.

- Theo dõi chức năng thận định kỳ
Khám định kỳ giúp phát hiện sớm suy thận – giai đoạn đầu thường không có triệu chứng.
Nên làm:
• Xét nghiệm máu: Creatinine, eGFR
• Xét nghiệm nước tiểu: Albumin/creatinine
• Đo huyết áp

- Giữ cân nặng hợp lý
Thừa cân làm tăng nguy cơ:
• Tăng huyết áp
• Tiểu đường
• Bệnh tim
→ tất cả đều gây hại cho thận.

- Không hút thuốc
Thuốc lá làm hẹp mạch máu, giảm lưu lượng máu đến thận và tăng nguy cơ suy thận.

DẤU HIỆU CẢNH BÁO THẬN ĐANG GẶP VẤN ĐỀ
Nếu có các triệu chứng sau, người trên 65 tuổi nên đi khám sớm:
• Phù chân, mặt
• Tiểu ít, tiểu bọt
• Mệt mỏi kéo dài
• Huyết áp tăng
• Chán ăn, buồn nôn

Vẫn biết rằng thận lão hóa là điều tự nhiên, nhưng hoàn toàn có thể làm chậm quá trình này bằng lối sống khoa học – có nghĩa là chúng ta phải thường xuyên thực hiện những việc liên quan đến chăm sóc thận như ghi dưới đây:
• Kiểm soát huyết áp - đường huyết
• Ăn uống lành mạnh
• Vận động đều
• Tránh thuốc gây hại thận
• Khám định kỳ

Đây là những biện pháp được chứng minh hiệu quả trong nhiều nghiên cứu y học hiện đại.

Lưu ý: Thông tin trên chỉ để tham khảo. Mọi vấn đề liên quan tới sức khỏe cần có ý kiến bác sĩ.