Một bà mẹ từng nói:

“Tôi không cần con tôi nói tiếng Việt thật giỏi. Tôi chỉ mong khi tôi nói với nó, nó hiểu.”

Câu nói ấy nghe đơn giản nhưng rất sâu.

Bởi tiếng Việt trong gia đình không chỉ là từ ngữ.

“Ngoại ơi.”

“Ba ơi.”

“Mẹ ơi.”

“Con ăn cơm chưa?”

Những câu ấy nếu được nói bằng tiếng Việt mang theo một thứ tình cảm rất riêng.

Nhiều gia đình Việt ở Úc đang đứng trước một bài toán khó.

Cha mẹ muốn con nói tiếng Việt.

Con cái sống trong môi trường tiếng Anh.

Trường học tiếng Anh.

Bạn bè tiếng Anh.

Internet tiếng Anh.

Vì thế, nếu gia đình không chủ động sử dụng tiếng Việt, ngôn ngữ này rất dễ thu hẹp vào một vài câu đơn giản.

Nhưng điều đó không có nghĩa đã quá muộn.

Ngôn ngữ trước hết phải được sống, không chỉ được “học”.

Nếu cha mẹ muốn con nói tiếng Việt, hãy nói tiếng Việt trong những tình huống tự nhiên.

Ăn cơm nói chuyện bằng tiếng Việt.

Đi chợ gọi tên rau bằng tiếng Việt.

Gọi ông bà bằng tiếng Việt.

Kể chuyện trước khi ngủ bằng tiếng Việt.

Nhắn tin cho nhau bằng tiếng Việt.

Không cần biến phòng khách thành lớp học.

Một trong những sai lầm là bắt trẻ học tiếng Việt bằng cách quá nặng nề.

“Con phải học!”

“Con phải viết!”

“Con phải thuộc!”

Điều đó có thể làm trẻ sợ.

Hãy bắt đầu bằng điều gần gũi.

Một ngày năm câu.

Một tuần một câu chuyện.

Cuối tuần cùng nấu một món ăn Việt.

Mỗi tối gọi điện cho ông bà và nói vài câu.

Dần dần sẽ thành thói quen.

Cũng nên chấp nhận rằng tiếng Việt của trẻ sinh ra tại Úc có thể không giống tiếng Việt của ông bà.

Có thể trẻ nói tiếng Việt pha tiếng Anh.

Có thể phát âm chưa rõ.

Có thể dùng từ chưa chính xác.

Đừng cười nhạo.

Nếu trẻ nói sai, sửa nhẹ nhàng.

Nếu trẻ nói được một câu, khuyến khích.

Nếu trẻ cố gắng, hãy khen.

Ngôn ngữ lớn lên bằng sự tự tin.

Một điều rất quan trọng nữa là cho trẻ thấy tiếng Việt có giá trị.

Nếu cha mẹ chỉ nói:

“Tiếng Việt khó lắm.”

“Tiếng Việt không cần thiết.”

“Ở Úc nói tiếng Anh là đủ.”

thì trẻ sẽ tin rằng tiếng Việt không quan trọng.

Ngược lại, hãy cho trẻ thấy tiếng Việt giúp nó nói chuyện với ông bà.

Giúp nó hiểu những câu chuyện gia đình.

Giúp nó đọc được một lá thư của người thân.

Giúp nó hiểu món ăn, âm nhạc, thơ ca và văn hóa Việt Nam.

Tiếng Việt cũng mở ra một thế giới.

Một đứa trẻ biết hai ngôn ngữ không phải là có “một ngôn ngữ dư thừa”.

Nó có thêm một cánh cửa.

Đặc biệt đối với thế hệ lớn tuổi, việc nói tiếng Việt với con cháu còn là cách giữ sự gần gũi.

Một ông bà không rành tiếng Anh có thể rất khó trò chuyện sâu với cháu.

Nhưng nếu cháu hiểu tiếng Việt, khoảng cách ấy nhỏ đi rất nhiều.

“Con có buồn không?”

“Ở trường hôm nay có chuyện gì?”

“Con thích môn gì?”

Những câu hỏi đơn giản có thể mở ra những cuộc trò chuyện rất sâu.

Vì thế, tiếng Việt không chỉ là chuyện văn hóa.

Nó còn là chuyện gia đình.

Nhưng cũng cần nhìn thực tế.

Không phải gia đình nào cũng có điều kiện cho con học tiếng Việt nhiều giờ mỗi tuần.

Cha mẹ bận.

Trẻ bận.

Ông bà có thể sống xa.

Vì vậy, đừng đặt mục tiêu quá cao rồi bỏ cuộc.

Một mục tiêu thực tế có thể là:

Con hiểu tiếng Việt.

Con nói được những câu căn bản.

Con biết đọc những điều đơn giản.

Con hiểu những từ quan trọng trong gia đình.

Nếu sau này trẻ muốn học thêm, nền tảng ấy vẫn còn.

Và cộng đồng cũng có vai trò.

Các lớp Việt ngữ cuối tuần, hội đoàn, chùa,nhà thờ, thư viện và những hoạt động văn hóa đều có thể giúp trẻ tiếp xúc với tiếng Việt.

Nhưng gia đình vẫn là nơi quyết định nhiều nhất.

Bởi trẻ có thể học tiếng Việt hai giờ mỗi tuần.

Nhưng nếu ở nhà không ai nói, việc duy trì rất khó.

Tiếng Việt cũng không nên bị biến thành cuộc chiến giữa cha mẹ và con.

Đừng nói:

“Con không nói tiếng Việt là mất gốc.”

Hãy nói:

“Con biết tiếng Việt thì con có thêm một món quà.”

Một cách nói khác nhau có thể tạo ra cảm giác khác nhau.

Và nếu con nói:

“Con thích nói tiếng Anh hơn.”

Cha mẹ cũng đừng nổi giận.

Có thể trả lời:

“Ba mẹ hiểu. Nhưng ba mẹ muốn con biết tiếng Việt vì đó là ngôn ngữ của ông bà và gia đình mình.”

Không áp đặt.

Không mặc cảm.

Không cực đoan.

Chỉ kiên trì.

Một ngày nào đó, có thể đứa trẻ lớn lên, đi làm, lập gia đình.

Nó có thể không dùng tiếng Việt mỗi ngày.

Nhưng nếu nó còn hiểu câu:

“Con về ăn cơm với ba mẹ nhé.”

thì chiếc cầu vẫn còn.

Ngôn ngữ có thể được học lại.

Nhưng ký ức về ngôn ngữ gia đình nếu mất hoàn toàn thì khó lấy lại.

Vì vậy, khi chúng ta nói về những tài sản để lại cho con cháu, đừng chỉ nghĩ đến căn nhà, tiền trong ngân hàng hay những món đồ quý.

Hãy nghĩ đến một tài sản không thể mua: tiếng nói của gia đình mình.

Một câu tiếng Việt của ông bà có thể là thứ mà nhiều năm sau, cháu mới hiểu hết giá trị.

BBT Dân Việt News