Lưu ý: Đây là câu chuyện hư cấu, không liên quan tới bất cứ cá nhân nào trong đời thật.
Chuyện đời là mỗi cá nhân trải nghiệm trong cuộc sống. Tình đời là cách đối xử giữa người với người. Nơi trang báo này, xin kể cho nhau nghe những men vị của cuộc đời!
Buổi chiều, quán cà phê vắng khách. Người đàn ông ngồi đối diện tôi vừa khuấy ly cà phê vừa nói, giọng đầy tự tin:
“Cuối tháng này tôi trả anh.”
Anh nói câu ấy lần thứ ba.
Lần thứ nhất là “cuối tuần”. Lần thứ hai là “tuần tới”. Lần này, anh nâng cấp lên “cuối tháng”, kèm theo một nụ cười rất chắc chắn như thể ngày trả tiền đã được ghi sẵn trên lịch.
Tôi hỏi:
“Lần này chắc chứ?”
Anh vỗ ngực:
“Chắc! Tôi mà đã hứa thì…”
Câu nói bỏ lửng.
Bởi có lẽ chính anh cũng không biết phải nói tiếp thế nào.
Trong đời, hầu như ai cũng từng gặp một người như vậy. Người hứa sẽ trả tiền nhưng cứ khất lần. Người hứa sẽ giúp nhưng đến lúc cần thì điện thoại bỗng… mất sóng. Người chồng hứa sẽ thay đổi, người vợ hứa sẽ bớt nóng tính. Người bạn hứa “khi nào có dịp nhất định sẽ ghé”. Người con hứa cuối tuần sẽ về thăm cha mẹ, rồi cuối tuần này nối tiếp cuối tuần khác.
Điều đáng buồn không phải là một lời hứa bị “thất hứa”.
Điều đáng buồn là mỗi lần thất hứa, một chút lòng tin cũng ra đi.
- Lời hứa ban đầu thường rất rẻ
Lời nói không tốn tiền.
Có lẽ vì vậy mà người ta có thể hứa rất dễ.
“Để tôi lo.”
“Cứ yên tâm.”
“Tôi sẽ làm.”
“Anh cứ tin tôi.”
“Lần này nhất định.”
Những câu ấy nghe thật dễ chịu. Khi đang lo lắng, một lời hứa giống như chiếc ghế cho người ta ngồi xuống nghỉ một chút. Khi gặp khó khăn, nghe ai đó nói “cứ để tôi giúp” cũng đủ khiến lòng nhẹ đi.
Nhưng lời hứa chỉ có giá trị khi nó đi cùng hành động.
Một người có thể nói rất hay về trách nhiệm, nhưng nếu liên tục thất hứa, người khác sẽ không còn nhìn vào lời nói nữa. Họ bắt đầu nhìn vào lịch sử hành động.
Anh có thể nói “tôi sẽ đến” mười lần.
Nhưng nếu chín lần không đến,đến lần thứ mười người ta vẫn sẽ hỏi:
“Có thật không?”
Đó chính là lúc uy tín bắt đầu mất giá.
Trong tâm lý học xã hội, lòng tin thường được hình thành qua sự nhất quán giữa điều một người nói và điều người ấy làm. Không phải một hành động lớn duy nhất, mà là hàng loạt hành động nhỏ lặp đi lặp lại. Vì thế, uy tín hiếm khi được xây dựng trong một ngày, nhưng có thể bị tổn thương rất nhanh chỉ bởi vài lần không
giữ lời.
- Có người hứa để làm người khác vui
Không phải tất cả những người hay thất hứa đều là người xấu.
Có người đơn giản là không biết nói “không”.
Bạn nhờ:
“Cuối tuần phụ tôi chuyển nhà được không?”
Anh ta nghĩ mình không muốn đi.
Nhưng miệng lại nói:
“Được chứ!”
Một người khác nhờ:
“Giúp tôi coi cửa hàng hai tiếng nhé?”
“Ừ, được.”
Vợ hỏi:
“Anh nhớ cuối tuần đưa con đi nha sĩ khám răng?”
“Nhớ rồi.”
Rồi đến ngày hẹn, mọi việc cùng lúc đổ xuống.
Anh ta không làm nổi.
Người ngoài nhìn vào thấy đó là thất hứa. Nhưng sâu bên trong, có khi anh chỉ đang cố làm người khác vui ở thời điểm hiện tại, rồi đẩy sự khó xử sang tương lai.
Đây là kiểu người thường sợ làm người khác thất vọng.
Họ nghĩ rằng nói “được” sẽ khiến mọi người vui.
Nhưng thật ra, một lời “không” thành thật đôi khi tử tế hơn một lời “được” mà chắc chắn không thực hiện.
“Xin lỗi, tôi không giúp được lần này.”
Câu ấy nghe hơi khó chịu lúc đầu.
Nhưng ít nhất nó rõ ràng.
- Đáng sợ nhất là lời hứa với người thân
Ngoài xã hội, một người thất hứa có thể mất một hợp đồng.
Trong gia đình, một lời hứa không được giữ có thể làm tổn thương một trái tim.
Đặc biệt là trẻ con.
Một người cha nói:
“Chiều thứ Bảy ba đưa con đi chơi.”
Đứa trẻ nhớ.
Nó có thể không hiểu chuyện tiền bạc, công việc hay những cuộc hẹn của người lớn. Nó chỉ hiểu rằng ba đã nói sẽ đưa mình đi.
Nếu việc ấy liên tục không xảy ra, đứa trẻ bắt đầu học một bài học rất âm thầm: Lời người lớn nói chưa chắc là điều sẽ xảy ra.
Đến khi lớn lên, nó có thể không còn hỏi nữa.
“Ba có đưa con đi không?”
Bởi nó đã biết câu trả lời.
Với vợ chồng cũng vậy. Một người nhiều lần nói “anh sẽ thay đổi” nhưng rồi mọi chuyện lại trở về như cũ, đến một lúc nào đó người kia không còn tranh luận.
Sự im lặng ấy đôi khi nguy hiểm hơn một trận cãi nhau.
Vì người ta không còn chờ đợi nữa.
- Lời hứa cũng là một khoản vay
Có thể hình dung rất đơn giản: Mỗi lời hứa là một lần ta vay lòng tin của người khác.
Giữ lời là trả nợ.
Thất hứa là chậm trả.
Thất hứa nhiều lần là mất khả năng vay thêm.
Đến một ngày, dù ta nói điều hoàn toàn đúng, người khác vẫn không tin.
“Anh cứ làm đi rồi tôi biết.”
Câu ấy nghe lạnh lùng, nhưng rất thật.
Người ta không còn muốn nghe cam kết. Người ta muốn nhìn thấy kết quả. Điều này được đã được Đức Chúa Giê-xu nhắc đến được ghi lại trong sách Tin Lành Giăng đoạn 10, câu 37-38 với nội dung “nếu lời Ngài khiến ta phân vân, hãy nhìn vào những việc Ngài làm. Chính những việc ấy là bằng chứng sống động để
lòng người có thể tin”.
Đó là lý do trong công việc, một nhân viên ít nói nhưng luôn hoàn thành nhiệm vụ thường được tin tưởng hơn một người nói rất hay nhưng thường xuyên trễ hẹn.
Một người bạn không hứa “lúc nào cũng có mặt”, nhưng khi mình gặp chuyện thì anh ấy xuất hiện, thường đáng tin hơn người mỗi lần gặp đều vỗ vai:
“Có gì cứ gọi tôi!”
Rồi khi gọi thật… thuê bao không liên lạc được.
Muốn lấy lại uy tín, đừng hứa thêm
Đây là điều khá nghịch lý.
Một người đã thất hứa nhiều lần thường cố sửa sai bằng… một lời hứa mới.
“Lần này tôi thề!”
“Anh cho tôi cơ hội cuối.”
“Tôi nhất định không bao giờ như vậy nữa.”
Nhưng nếu trước đó đã có quá nhiều lời hứa, lời hứa mới chẳng còn tác dụng.
Cách duy nhất để lấy lại lòng tin là làm một việc nhỏ và làm cho đúng.
Không cần tuyên bố.
Không cần giải thích dài.
Không cần thề.
Nếu nói thứ Sáu đến thăm bạn, hãy đến thăm vào thứ Sáu.
Nếu không thăm được, hãy báo trước.
Nếu đã hứa giúp, hãy giúp. Nếu không thể giúp, hãy nói ngay từ đầu.
Nếu đã nói “sẽ thay đổi”, hãy để người khác tự nhận ra “sự thay đổi qua cách mình sống”.
Uy tín không trở lại bằng một bài diễn văn cảm động.
Nó trở lại bằng những ngày bình thường.
Ngày thứ nhất giữ lời.
Ngày thứ hai giữ lời.
Ngày thứ ba giữ lời.
Rồi một ngày, người khác bắt đầu nói:
“Anh ấy nói được, làm được.”
Đó mới là lúc món nợ lòng tin được trả dần.
Đừng hứa điều mình chưa chắc làm được
Có một nguyên tắc rất đơn giản nhưng đáng nhớ:
Đừng hứa khi chỉ đang có cảm xúc.
Đang vui, ta dễ hứa.
Đang thương, ta dễ hứa.
Đang muốn chứng tỏ mình, ta càng dễ hứa.
Nhưng cuộc sống được quyết định không phải bởi cảm xúc lúc nói, mà bởi khả năng thực hiện sau đó.
Vì vậy, trước một lời hứa, có thể tự hỏi ba câu:
Tôi có thật sự làm được không?
Tôi có đủ thời gian, khả năng và nguồn lực không?
Nếu không làm được, người kia sẽ phải chịu hậu quả gì?
Nếu chưa chắc, hãy nói:
“Tôi sẽ cố gắng, nhưng tôi chưa dám hứa.”
Câu ấy khiêm tốn hơn.
Nhưng đôi khi, chính sự khiêm tốn ấy lại làm nên uy tín.
Bởi cuối cùng, người đáng tin không phải là người hứa nhiều nhất, mà là người khiến người khác không phải hỏi lại:
“Anh có chắc không?”
Trong cuộc đời, chúng ta có thể mất tiền rồi kiếm lại. Mất một cơ hội đôi khi còn có cơ hội khác. Nhưng lòng tin một khi đã cạn, rất khó đổ đầy trở lại.
Cho nên, trước khi mở miệng nói “Tôi hứa”, có lẽ nên dừng lại một giây.
Bởi phía bên kia lời hứa có thể là một người đang đặt niềm tin vào mình.
Và lòng tin của một con người không phải là thứ để đem ra thử nhiều lần.
BBT Dân Việt News
