Mọi người thường kiểm tra cửa trước khi đi ngủ để yên bụng. Người lo âu có thể kiểm tra vài lần rồi vẫn quay lại xem cửa đã khóa chưa.
Một người có thể lo khi con mình đi xa. Người lo âu có thể liên tục gọi điện, tưởng tượng đủ loại tai nạn dù chẳng có dấu hiệu nào bất thường.
Một người có thể chuẩn bị cho ngày mai. Người lo âu lại sống cả ngày hôm nay trong những chuyện chưa xảy ra của ngày mai.
Nỗi sợ ban đầu chỉ là một tiếng chuông báo động. Nhưng nếu ngày nào cũng nghe tiếng chuông ấy, bộ não có thể bắt đầu sống trong trạng thái cảnh giác liên tục.
Lo âu vì thế không chỉ làm người ta sợ một chuyện; nó có thể khiến người ta hình thành thói quen sợ hãi.
“Nếu… thì sao?”
Có lẽ đây là câu hỏi quen thuộc nhất của người hay lo.
Nếu bệnh thì sao?
Nếu mất việc thì sao?
Nếu tiền không đủ thì sao?
Nếu con cái gặp chuyện thì sao?
Nếu ngày mai xảy ra điều gì bất ngờ thì sao?
Một chữ “nếu” có thể mở ra cả một thế giới tưởng tượng.
Điều trớ trêu là nhiều điều chúng ta lo lắng cuối cùng không xảy ra. Nhưng trong lúc chờ đợi, cơ thể và tâm trí đã phải chịu đựng cảm giác nguy hiểm như thể chuyện ấy đang xảy ra thật.
Đó là lý do một người có thể ngồi yên trong căn nhà an toàn mà tim vẫn đập nhanh; nằm trên chiếc giường quen thuộc mà đầu óc vẫn chạy hết kịch bản này đến kịch bản khác.
Nỗi sợ không cần sự kiện thật để tồn tại. Đôi khi nó chỉ cần trí tưởng tượng.
Ẩn dụ nhỏ: “Đừng sợ chi”
Trong Kinh Thánh Tin Lành, lời nhắc “Đừng sợ chi” xuất hiện như một lời an ủi trước những hoàn cảnh khiến con người run sợ.
Nếu nhìn dưới góc độ đời thường, câu nói ấy có thể trở thành một ẩn dụ rất đẹp.
Một người đi trong đêm, phía trước là con đường chưa biết. Họ sợ vì không nhìn thấy hết những gì ở phía trước. Nhưng không nhìn thấy không có nghĩa là phía trước chắc chắn có nguy hiểm.
Lo âu thường bắt đầu từ chỗ ấy.
Ta nhìn vào bóng tối và tự mình điền vào đó những điều đáng sợ.
“Đừng sợ chi” không có nghĩa là không có nguy hiểm trên đời. Cũng không có nghĩa là con người cứ nhắm mắt, phó mặc mọi chuyện.
Nó có thể được hiểu giản dị hơn:
Đừng để điều chưa xảy ra cướp mất sự bình an của điều đang xảy ra.
Ngày mai vẫn cần được chuẩn bị. Nhưng ngày mai chưa đến.
Hôm nay, nếu gia đình vẫn ngồi bên nhau, hãy biết quý bữa cơm ấy. Nếu sức khỏe vẫn còn, hãy chăm sóc nó. Nếu công việc vẫn còn, hãy làm tốt phần việc của mình.
Đừng để một tai họa tưởng tượng lấy mất một ngày bình yên có thật.
Người lớn tuổi và những nỗi lo không gọi thành tên
Khi tuổi càng cao, con người càng có nhiều lý do để lo: sức khỏe, tiền bạc, con cháu, tuổi già, bệnh tật, sự cô đơn và một ngày nào đó phải rời khỏi cuộc đời.
Nhưng có một nghịch lý: càng lo nhiều không có nghĩa là càng kiểm soát được cuộc sống.
Có những chuyện chúng ta có thể làm:
Khám sức khỏe định kỳ.
Quản lý tài chính cẩn thận.
Giữ liên lạc với gia đình, bạn bè.
Tập thể dục.
Ăn uống hợp lý.
Chuẩn bị những việc cần thiết cho tuổi già.
Nhưng cũng có những chuyện nằm ngoài khả năng kiểm soát.
Nếu cứ cố kiểm soát những điều không thể kiểm soát, tâm trí sẽ nhanh chóng kiệt sức.
Một trong những cách làm dịu lo âu là học cách phân biệt hai câu hỏi:
“Tôi có thể làm gì?”
và
“Điều gì tôi phải chấp nhận rằng mình không thể quyết định?”
Câu hỏi thứ nhất giúp ta hành động.
Câu hỏi thứ hai giúp ta buông bớt.
Đừng biến lo lắng thành một nghề toàn thời gian
Có người thức dậy là lo. Ăn cơm cũng lo. Xem tin tức lại lo. Trước khi ngủ vẫn lo.
Họ không hề muốn sống như vậy. Nhưng lo lắng đã trở thành một thói quen. Muốn thay đổi, đôi khi không cần bắt đầu bằng những điều quá lớn.
Hãy thử dừng lại và hỏi:
“Chuyện tôi đang lo có đang xảy ra ngay lúc này không?”
Nếu câu trả lời là “chưa”, hãy hỏi tiếp:
“Tôi có thể làm một việc cụ thể nào để chuẩn bị cho nó không?”
Nếu có, hãy làm.
Nếu không, hãy tạm đặt nó xuống.
Đó không phải là trốn tránh. Đó là trả nỗi lo về đúng vị trí của nó.
Khi nào lo âu cần được quan tâm nghiêm túc?
Không phải mọi lo lắng đều là bệnh. Nhưng nếu lo âu kéo dài, khó kiểm soát và bắt đầu ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc, các mối quan hệ hoặc đời sống hằng ngày, đó là lúc không nên chỉ tự nhủ “cố lên”.
Các tổ chức y tế và tâm lý học đều nhấn mạnh rằng những rối loạn lo âu có thể được điều trị và người đang chịu đựng không nên cảm thấy xấu hổ khi tìm sự giúp đỡ.
Nói chuyện với bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc một người đáng tin cậy không phải là dấu hiệu của yếu đuối.
Đôi khi, người mạnh mẽ nhất không phải là người nói:
“Tôi không sợ gì cả.”
mà là người đủ can đảm để nói:
“Tôi đang sợ, và tôi cần được giúp đỡ.”
Bình an không phải là không còn sợ
Có lẽ đây là điều quan trọng nhất.
Cuộc đời không thể bảo đảm rằng ngày mai không có chuyện buồn. Không ai có thể hứa rằng sức khỏe luôn tốt, con cái luôn bình an, tiền bạc luôn đủ đầy.
Bình an không phải là một cuộc đời không có sóng gió.
Bình an là khi có sóng gió, con người vẫn biết mình phải làm gì.
Vì vậy, lời “Đừng sợ chi” có thể được nghe không chỉ bằng đôi tai của một người có đức tin, mà còn bằng tâm thế của một con người đang học cách sống tỉnh táo:
Đừng sợ điều chưa đến.
Đừng đau trước một nỗi đau chưa xảy ra.
Đừng để trí tưởng tượng biến ngày bình thường thành ngày tận thế.
Hãy làm điều mình có thể làm hôm nay.
Còn những điều chưa đến, hãy để ngày mai trả lời.
Bởi đôi khi, điều làm chúng ta mệt mỏi nhất không phải là cuộc đời đang xảy ra trước mắt, mà là cuộc đời do chính nỗi lo dựng lên trong đầu mình.
Và có lẽ, giữa những lúc lòng người chao đảo, một câu rất ngắn lại có sức nhắc nhở rất dài: “Đừng sợ chi.”
BBT Dân Việt News
