Thủ hiến tiểu bang Nam Úc, Peter Malinauskas, đã can thiệp để cứu nhà máy thép Whyalla. Liệu nhà máy luyện chì Port Pirie và Bedford Industries có phải là những công ty tiếp theo cầu phải được cứu trợ? (ABC News: Lincoln Rothall)

 

 

Công ty nào đáng được cứu trợ?

 

Đó là câu hỏi khó xử mà Thủ hiến Peter Malinauskas đã phải đối mặt vào lúc này.

 

Theo quan điểm của chánh quyền, nhà máy thép Whyalla và hơn 1.000 nhân viên của nhà máy chắc chắn xứng đáng cần được cứu trợ.

 

Vào tuần cuối tháng Bảy, Thủ hiến đã thông báo rằng chánh quyền tiểu bang sẽ chi thêm 137,5 triệu đô-la để duy trì hoạt động của nhà máy thép thông qua tiến trình quản lý hoạt động nhà máy thép do chánh quyền thực thi.

 

Đây là số tiền ngoài số tiền 192 triệu đô-la mà chính phủ đã phân bổ để duy trì hoạt động của nhà máy thép, nâng tổng số tiền đóng góp của tiểu bang lên 329,5 triệu đô-la. Chính phủ Khối Thịnh Vượng Chung đã cam kết một khoản tiền tương đương.

 

Chính quyền tiểu bang và liên bang đã hợp tác để đưa ra gói cứu trợ trị giá 2,4 tỷ đô-la cho dự án Whyalla vào tháng Hai. Hôm thứ Tư, thêm 275 triệu đô-la (mỗi bên chi 137,5 triệu đô-la) đã được bổ sung vào quỹ tài trợ này. (ABC News: Che Chorley)

 

Khoản tài trợ tăng cường 137,5 triệu đô-la này, mặc dù thấp hơn dự kiến, vẫn là một khoản tiền lớn đối với một chánh quyền tiểu bang, vốn đã cảnh báo rằng họ có năng lực giới hạn trong việc tài trợ cho các dự án lớn, do mức nợ công ngày càng tăng.

 

Và các nhà máy thép không phải là những nơi duy nhất cần được giúp đỡ.

 

 

Pirie Port và Bedford bên bờ vực phá sản

 

Nhà máy luyện kim loại đa năng ở Pirie Port đã hoạt động hơn một thế kỷ. (ABC News)

 

 

Theo chủ sở hữu Nyrstar Australia, nhà máy luyện chì ở đô thị Pirie Port, nơi sử dụng khoảng 900 lao động trên Vịnh Spencer, đang lỗ hàng chục triệu đô-la mỗi tháng.

 

Công ty này, cũng sở hữu một nhà máy luyện kẽm ở Hobart, đang đàm phán với chánh quyền tiểu bang và liên bang về một gói hỗ trợ có thể trị giá hàng trăm triệu đô-la.

 

Sau đó, vào cuối tháng Bảy, Bedford Industries, doanh nghiệp cung cấp việc làm cho người khuyết tật lớn nhất tiểu bang Nam Úc, được tiết lộ đang bên bờ vực phá sản - làm dấy lên lo ngại cho tương lai của 1.400 người khuyết tật.

 

Thủ hiến Peter Malinauskas phát biểu trước giới truyền thông cùng với Chủ tịch Hội đồng Quản trị Bedford, Janet Miller, sau khi có thông tin công ty chuyên cung cấp việc làm cho người khuyết tật này có thể bị phá sản. (ABC News: Tim Morris)

 

 

Trong cả hai trường hợp trên, Thủ hiến Nam Úc đều cho biết chánh quyền tiểu bang sẵn sàng hỗ trợ bằng tiền công quỹ nếu cần.

 

Nhưng liệu điều này có tạo tiền lệ cho mọi doanh nghiệp hoặc ngành công nghiệp đang gặp khó khăn không? Khi được hỏi về điều này vào tuần cuối tháng Bảy, Thủ hiến trả lời: "Vậy, chúng ta còn lựa chọn nào khác?"

 

Thủ hiến nói, "Tôi nghĩ chúng ta phải cân bằng và thận trọng trong cách làm việc và cân nhắc kỹ lưỡng",

"Nhưng tôi không nghĩ có ai nghiêm túc đề xướng rằng chúng ta nên để nhà máy Pirie Port hay nhà máy Whyalla, hay những người nông dân của chúng ta, hay những người làm trong ngành thủy hải sản [bị ảnh hưởng bởi sự nở hoa của tảo] bị bỏ mặc cho sự tàn phá và hủy hoại — đó không phải là quan điểm của tôi”.

"Chánh quyền luôn có vai trò. Bất cứ khi nào có khủng hoảng hay thách thức, người dân đều tìm đến chính phủ, và đó là trách nhiệm mà bạn phải sẵn sàng gánh vác."

 

Vào tuần cuối tháng Bảy, sau khi vụ việc của Bedford được đưa ra ánh sáng, ông Malinauskas phát biểu: "Tôi không có tính cách chỉ ngồi nhìn một nhóm người dễ bị tổn thương có nguy cơ bị bỏ rơi trong tình huống mà họ còn dễ bị tổn thương hơn hiện tại".

 

 

'Không có câu trả lời dễ dàng'

James Hancock, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Tiểu bang Nam Úc thuộc Đại học Adelaide, cho biết tình hình ở nhà máy Whyalla, nhà máy Port Pirie và doanh nghiệp Bedford đã khiến chánh quyền "lưỡng nan".

 

Ông nói rằng sự can thiệp của chánh quyền để cứu một doanh nghiệp đồng nghĩa với việc "khi đó, bạn có thể sẽ có một hàng dài các doanh nghiệp khác tìm đến bạn để xin hỗ trợ khi họ gặp khó khăn".

 

Ông nói, "Ngân sách nhà nước có thể chi trả trong một thời gian dài, nhưng vấn đề thực sự là nếu bạn làm điều này trong một thời gian dài, bạn sẽ làm gì cho các lĩnh vực khác đang chịu áp lực?"

 

"Nếu không chỉ là nhà máy thép Whyalla [và] bạn... Nếu cuối cùng có 5, 10 lĩnh vực cần rất nhiều sự hỗ trợ liên tục, thì điều đó thực sự bắt đầu trở thành một gánh nặng ngân sách rất lớn.”

 

"Có một sự căng thẳng trong những tình huống đó, và không có câu trả lời dễ dàng."

 

 

Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta không can thiệp?

 

Tiểu bang Nam Úc không thiếu những ví dụ về điều gì sẽ xảy ra khi một ngành công nghiệp lâu đời sụp đổ và không có hiệp sĩ trắng nào cứu vãn.

 

Sự sụp đổ của ngành sản xuất xe hơi đã để lại dấu ấn tại Adelaide sau khi Mitsubishi đóng cửa vào năm 2008 và Holden vào năm 2017.

 

Trong khi đó, việc khai thác than ở Leigh Creek kết thúc vào năm 2015 đã khiến dân số của thị trấn này giảm từ 2.000 cư dân xuống chỉ còn 100 người.

 

Ông Hancock cho biết rủi ro đặc biệt cao đối với các đô thị ở vùng quê phụ thuộc vào một công ty lớn xử dụng nhiều công nhân tại những nơi đó.

 

Ông nói, "Hãng xe hơi Holden nằm trong khu vực đô thị Adelaide… và những người bị chuyển đi ra khỏi Holden, trong nhiều trường hợp, đã có thể tìm được việc làm ở nơi khác",

 

"Nếu bạn nghĩ về giá trị ngôi nhà của những công nhân đó, sẽ không có tác động thực sự nào đáng kể cả”.

 

"Nếu so sánh với nhà máy thép Whyalla, và nếu một nửa thị trấn thất nghiệp và phải nghỉ việc, thì việc bán nhà gần như là bất khả thi”.

 

"Hậu quả về mặt con người của việc đóng cửa nhà máy thép Whyalla sẽ thực sự rất lớn."

 

Đó là lập luận mà Thị trưởng Port Pirie, là ông Leon Stephens, đưa ra giữa những rắc rối liên quan đến nhà máy Nyrstar.

 

Ông Stephens, cũng là ứng cử viên của Đảng Tự do trong cuộc bầu cử tiểu bang năm 2026, cho biết việc đóng cửa nhà máy luyện kim Port Pirie sẽ gây ra "sự tàn phá" về kinh tế.

 

Ông nói, "Theo quan điểm của tôi, chánh quyền nên quan tâm đến tất cả các lĩnh vực của cộng đồng".

 

Thủ hiến Peter Malinauskas phát biểu trước công nhân tại nhà máy thép Whyalla sau sự can thiệp của chánh quyền tiểu bang và chính phủ liên bang vào tháng Hai. (ABC News: Che Chorley)

 

"Khi bạn có… một công ty xử dụng rất nhiều công nhân trong một thành phố, và người đó đang gặp khó khăn, và có vẻ như điều đó sẽ khiến thành phố phải ngã khuỵu, tôi nghĩ chắc chắn có một động lực  [để can thiệp]."

 

Cũng hôm tuần cuối tháng Bảy, Thủ hiến tiểu bang Nam Úc được hỏi về việc ông sẽ đặt ra giới hạn nào cho việc cứu trợ một ngành công nghiệp.

 

Ông nói rằng điều đó phụ thuộc vào "tương lai" của ngành công nghiệp đó.

 

Thủ hiến nói, "Mặc dù đúng là thị trường luôn có những đột phá sáng tạo và chúng ta thấy những doanh nghiệp có thời kỳ hoàng kim đã qua, nhưng câu hỏi đặt ra là những năm tháng phía trước sẽ ra sao,"

 

" Trừ khi bạn nhìn thấy tương lai, nếu không, có lẽ bạn phải nói, 'này, có điều gì đó đã chạm đến giới hạn và đó là cuộc sống' “.

 

"Nhưng đối với ngành sản xuất thép… chúng tôi biết nước Úc cần thép, đối với các khoáng sản quan trọng [như ở Pirie Port], nhu cầu đang tăng lên chứ không giảm”.

 

"Vì vậy, có những tương lai đáng để suy ngẫm."

 

 

(Theo Nam Úc News)