Những ngày đầu tuần các nhà làm vườn nghiệp dư trong cộng đồng ta cũng phải quần quật chăm sóc vườn tược, vun gốc, bón phân… để mong cho rau tốt lá, cây sai quả hầu cuối tuần gom được một mớ sản phẩm “cây nhà lá vườn” đem ra chợ chồm hổm ngồi bán… kiếm đồng ra, đồng vào cho nó vui tuổi… còn sức lao động.
Trong bốn ngày từ Thứ Năm đến Chúa nhật, quý ông, quý bà có hàng đem ra chợ đều thức sớm khi trời chưa hừng đông để thu hoạch, soạn bó những mớ rau tươi, các loại quả củ có trong vườn. Tất cả “nông phẩm” đều bỏ vào xe đẩy, hoặc xếp chồng trên xe em bé. Điều này giúp cho ông, bà ngụy trang khi có nhân viên của hội đồng thành phố đi dẹp chợ. Rồi cũng phải ra khu chồm hổm trước 8 giờ để có chỗ tốt, nhất là thời buổi gần đây chợ “tự phát” này tăng thêm người bán kể cả những người Tây bày bán đồ trang sức, vòng cẩm thạch hay ít món khác như dầu gội đầu, bàn chải và kem đánh răng… xa xa lại có ông nước da ngăm ngăm rao bán hai hộp trứng chim cút cho 10 đô.
Ở nhà thì mong “mưa thuận gió hòa” để rau, quả tốt tươi. Ở ngoài chợ thì mong êm ả, đừng có bóng dáng nhân viên của hội đồng thành phố bởi vì chợ chồm hổm không được nhóm do trở ngại cho người dân đi lại, làm thiệt thòi cho các cửa hàng có đóng thuế doanh nghiệp.
Thế nhưng… một ngày không “đẹp trời”, nhân viên hội đồng thành phố xuất hiện. Cảnh gì sẽ diễn ra? – Chạy!
Tuy không có quy định, những bạn hàng chợ chồm hổm ai cũng có bổn phận cảnh báo một khi thấy “mấy ổng” (nhân viên hội đồng thành phố) xuất hiện. Các ổng m8a5 đồng phục, quần xanh đậm, áo xanh lam, trên cánh tay phải có đeo huy hiệu của HĐTP. Các ổng ấy cao ráo và tay lại cầm máy quay phim nên dễ nhận dạng lắm. Thường thì các ông đi từ đầu chợ xuống cuối chợ hoặc ngược lại; nhưng đôi khi các ổng cũng “đánh tập hậu” từ một đường ngang đi ra – việc đánh ngang hông thế này mới làm bạn hàng ta “rối loạn”, còn như từ đầu xuống cuối hoặc từ cuối lên đầu, bạn hàng “dư sức qua cầu” để ngụy trang sản phẩm.
Khi được báo động, mọi người nhanh tay dồn hết sản phảm vào xe đẩy của người thường kéo khi đi chợ hoặc xe đẩy của siêu thị, ai không kịp thì cố đẩy sản phẩm của mình ra mé đường rồi đứng tỉnh bơ như người đang chờ xe đến “bốc” đi. Có bạn hàng khôn khéo đẩy nguyên xe đầy sản phẩm len vào góc tường trước cửa ngân hàng đang lúc đông người chờ tới phiên gõ máy nhả tiền ATM.
Với màn dẹp chợ có tích cách tàn bạo hay ôn hòa là tùy nhân viên HĐTP, có người ra tay ôm hết sản phẩm của bạn hàng rồi nhồi vào thùng rac công cộng gần nhất, có người lấy chân gạt thùng kê sản phẩm chầm chậm để bạn hàng đủ thời gian gom lại và lảng đi nơi khác.
Dù sao các buổi “càn quét” vẫn là việc đau lòng cho bạn hàng mà HĐTP chẳng có lợi lộc gì, chỉ có chút vừa lòng những cửa hàng than phiền tới tai HĐTP về sự phát sinh chợ chồm hồm.
Sau chừng nửa giờ… rồi đâu vẫn hoàn đó khi bóng dáng mấy ổng ra khỏi khu vực. Người ta tự hỏi, sao HĐTP không mở một khu chợ nho nhỏ cho ai có gì bán nấy, thu thế vài ba chục một buổi có phải lợi cho cả ba: HĐTP, bạn hàng chồm hổm (và bấy giờ tất sẽ ngồi ghế để bán hàng hẳn hoi) và các cửa hàng, tiệm buôn thường bị bạn hàng chồm hổm “án ngữ” trước mặt. Chờ xem lời đề nghị này bao giờ được các nghị viên hoặc dân biểu địa phương ngó ngàn và hối thúc HĐTP thực hiện.
N.R. (viết riêng cho Nam Úc & Dân Việt)