Buổi chiều nọ, trên Kênh Truyền hình số 9 tại Sydney, hình ảnh những ông cụ Úc cặm cụi mài từng thanh gỗ, lắp từng bánh xe nhỏ cho món đồ chơi trẻ em khiến người xem phải mỉm cười.
Họ không phải nghệ nhân chuyên nghiệp, cũng chẳng phải những người thợ được trả công. Họ chỉ là những cụ ông đã bước qua tuổi 65 – theo định nghĩa “người cao tuổi” của hầu hết các quốc gia phát triển – nhưng vẫn chọn dành thời gian củamình để làm mới những món đồ chơi bằng gỗ, rồi tặng lại cho trẻ em trong các gia đình ly hôn. Một hành động nhỏ, nhưng đủ để thấy tuổi già không phải là đoạn cuối tàn phai, mà là một chương mới của sự hữu ích.
Câu chuyện ấy mở ra một hành trình thú vị: nếu chỉ một nhóm cụ ông ở Úc đã làm được điều ấm áp như vậy, thì
trên thế giới, người cao tuổiđang sống như thế nào? Họ có đang tiếp tục đóng góp cho cộng đồng? Và mỗi quốc
gia định nghĩa “tuổi già” ra sao?
Úc: Tuổi 65 – và một tinh thần tình nguyện bền bỉ
Tại Úc, nhóm tuổi 65+ chiếm khoảng 17% dân số năm 2024. Nhưng điều đáng nói hơn là văn hóa tình nguyện của người cao tuổi ở đây. Theo thống kê của Volunteering Australia, người lớn tuổi tiếp tục là một trong những nhóm tham gia tình nguyện tích cực nhất, đặc biệt trong các hoạt động cộng đồng, chăm sóc xã hội và hỗ trợ trẻ em.
Không phải ngẫu nhiên mà những ông cụ làm đồ chơi gỗ lại xuất hiện trên truyền hình. Tinh thần “giúp đời” đã trở
thành một phần của bản sắc Úc - nơi người cao tuổi không bị xem là gánh nặng, mà là nguồn lực xã hội quý giá.
Việt Nam: Tuổi 60 – và những “cây cao bóng cả” của làng xóm
Ở Việt Nam, người từ 60 tuổi trở lên được xem là người cao tuổi theo luật định. Dù tỷ lệ dân số 65+ chỉ khoảng 9% vào năm 2024 , nhưng vai trò của họ trong cộng đồng lại rất rõ nét. Từ các tổ hòa giải, hội người cao tuổi, đến các phong trào giữ gìn văn hóa làng xã, người già Việt Nam vẫn là “trụ cột tinh thần”.
Nhiều cụ ông, cụ bà vẫn tham gia dạy trẻ học chữ, giữ trẻ giúp con cháu, hay tham gia các nhóm văn nghệ,
dưỡng sinh - những hoạt động không chỉ giúp họ khỏe mạnh mà còn tạo sự gắn kết xã hội. Dù không có nhiều
thống kê chính thức về tình nguyện của người cao tuổi, nhưng văn hóa “kính lão đắc thọ” khiến họ luôn có vị trí
đặc biệt trong đời sống cộng đồng.
Trung Quốc: Tuổi 60 – và thách thức của một xã hội đang già hóa nhanh
Trung Quốc định nghĩa người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên. Tỷ lệ dân số 65+ đã đạt khoảng 14.4% vào năm 2024
- một con số khổng lồ đối với quốc gia đông dân nhất thế giới.
Trong bối cảnh đó, phongtrào “lão ni ên cống hiến” được khuyến khích mạnh mẽ. Nhiều thành phố lớn có các đội tình nguyện viên cao tuổi tham gia hướng dẫn giao thông, hỗ trợ cộng đồng dân cư, hay tham gia các câu lạc bộ văn hóa. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu quốc tế, những rào cản như thu nhập thấp, gánh nặng chăm sóc cháu và sức khỏe hạn chế vẫn khiến tỷ lệ tình nguyện của người già Trung Quốc chưa cao như kỳ vọng.
Dẫu vậy, hình ảnh các cụ ông cụ bà tập thái cực quyền mỗi sáng, hay tham gia các nhóm văn nghệ quảng trường, vẫn là minh chứng cho một tuổi già năng động.
Nhật Bản: Tuổi 65 – và những “siêu cao tuổi” vẫn làm việc
Nhật Bản là quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới, với gần 30% dân số trên 65 tuổi vào năm 2024. Nhưng điều
đáng kinh ngạc là nhiều người Nhật vẫn tiếp tục làm việc sau tuổi nghỉ hưu - không phải vì bắt buộc, mà vì họ muốn duy trì sự hữu ích.
Từ những cụ ông làm việc bán thời gian tại siêu thị, đến những cụ bà tham gia chăm sóc trẻ em trong các trung
tâm cộng đồng, Nhật Bản xem “lao động nhẹ nhàng” là một phần của chiến lược active ageing.
Nghiên cứu quốc tế cho thấy người cao tuổi tham gia tình nguyện hoặc lao động nhẹ có sức khỏe tinh thần và
thể chất tốt hơn, ít cô đơn hơn và hạnh phúc hơn. Nhật Bản là minh chứng sống động cho điều đó.
Ấn Độ: Tuổi 60 – và sự trỗi dậy của các nhóm tình nguyện cao tuổi
Ấn Độ có tỷ lệ dân số trẻ, nhưng nhóm 65+ vẫn chiếm hơn 7% vào năm 2024. Tại các thành phố lớn như Delhi
hay Mumbai, nhiều tổ chức phi chính phủ đã thành lập các nhóm tình nguyện viên cao tuổi tham gia dạy học
miễn phí, hỗ trợ bệnh viện, hay chăm sóc người vô gia cư.
Tuy nhiên, theo các nghiêncứu về t ình nguyện người cao tuổi ở châu Á, các yếu tố như thu nhập thấp, gánh nặng gia đình và hạn chế về sức khỏe vẫn là rào cản lớn đối với người già Ấn Độ. Dù vậy, tinh thần “seva” - phục vụ cộng đồng - vẫn giúp nhiều người cao tuổi tìm thấy ý nghĩa trong cuộc sống.
Hoa Kỳ: Tuổi 65 – và nền văn hóa tình nguyện lâu đời
Tại Mỹ, người từ 65 tuổi trở lên chiếm gần 18% dân số năm 2024. Đây cũng là một trong những quốc gia có tỷ lệ
tình nguyện cao nhất thế giới.
Người cao tuổi Mỹ tham gia vào vô số hoạt động: từ thư viện, bệnh viện, nhà thờ, đến các tổ chức phi lợi nhuận.
Nghiên cứu quốc tế cho thấy người cao tuổi tình nguyện thường có sức khỏe tinh thần tốt hơn, ít trầm cảm hơn và có chất lượng cuộc sống cao hơn so với nhóm không tình nguyện. Điều này lý giải vì sao nhiều người Mỹ vẫn tiếp tục đóng góp cho xã hội ngay cả khi đã nghỉ hưu.
Một điểm chung toàn cầu: Tuổi già không phải là dấu chấm hết
Dù mỗi quốc gia có định nghĩa khác nhau - 60 tuổi ở Việt Nam, Trung Quốc, Ấn Độ; 65 tuổi ở Úc, Nhật, Mỹ
- nhưng tất cả đều đang đối mặt với thực tế: dân số già đi nhanh chóng. Theo WHO, tỷ lệ người trên 60 tuổi toàn cầu đang tăng mạnh và sẽ tiếp tục tăng trong nhiều thập kỷ tới.
Nhưng thay vì xem đây là gánh nặng, nhiều quốc gia đang thúc đẩy mô hình active ageing - khuyến khích người
cao tuổi tham gia xã hội, tình nguyện, lao động nhẹ, và duy trì đời sống tinh thần phong phú.
Các nghiên cứu quốc tế đều thống nhất rằng: người cao tuổi tham gia tình nguyện có sức khỏe tốt hơn, hạnh phúc hơn, và ít cô đơn hơn. Điều này không chỉ tốt cho cá nhân họ, mà còn mang lại lợi ích cho toàn xã hội.
Một dấu hỏi dành cho cộng đồng người Việt tại Úc
Nhìn những ông cụ Úc tỉ mẩn làm đồ chơi, người ta chợt tự hỏi: vậy người Việt tạiÚc - n hững người đã đi qua nửa đời người, đã gây dựng gia đình, vượt qua bao mùa
đông xứ lạ - đang tiêu khiển tuổi già như thế nào?
Có người chọn loanh quanh trong khu vườn sau nhà, chăm từng luống rau húng, rau răm như một cách giữ lại
mùi quê. Có người miệt mài tham gia sinh hoạt tại nhà thờ, hội thánh, hoặc chùa chiền - nơi họ tìm thấy sự bình an và một cộng đồng nói chung một ngôn ngữ, chung một ký ức. Có người lại thích tụ họp trong các hội đồng hương, hội cao niên, nơi tiếng cười và tiếng kể chuyện xưa rộn ràng như một phiên chợ quê.
Nhưng cũng có không ít người chọn một lối đi khác: mỗi khi trời Sydney trở gió, họ lại “di cư ngược” về Việt Nam, tránh lạnh, tránh cô đơn, tránh cả cảm giác mình đang già đi nơi đất khách. Một số trở về vì muốn sống gần họ hàng, một số vì chi phí sinh hoạt nhẹ nhàng hơn, và một số đơn giản vì… ở Việt Nam có nắng ấm, có tiếng rao
buổi sáng, có hàng phở quen đầu ngõ.
Và rồi câu hỏi vẫn còn đó, lơ lửng như một chiếc lá cuối mùa: Liệu người Việt cao tuổi tại Úc có nên - và có muốn - tham gia nhiều hơn vào cácho ạt động cộng đồng, tình nguyện, hay những chương trình hỗ trợ xã hội?
Không phải để “làm cho bận”, mà để thấy mình vẫn còn hữu ích, vẫn còn là một phần của câu chuyện chung nơi xứ sở đã cưu mang mình suốt mấy chục năm.
Những món đồ chơi gỗ và bài học về tuổi già
Quay lại với những ông cụ Úc đang làm đồ chơi gỗ: họ không chỉ đang tạo ra niềm vui cho trẻ em, mà còn đang
gửi đi một thông điệp đẹp đẽ– rằng tuổi già không phải là thời điểm để rút lui khỏi cuộc đời, mà là cơ hội để sống một cách sâu sắc hơn, tử tế hơn.
Dù ở Việt Nam, Úc, Trung Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ hay Mỹ, người cao tuổi đều đang chứng minh rằng họ vẫn có
thể là những người gieo hạt giống tốt lành cho cộng đồng. Và đôi khi, chỉ cần một món đồ chơi gỗ nhỏ bé cũng đủ để nhắc chúng ta rằng: tuổi già, nếu biết sống, vẫn có thể là mùa xuân thứ hai.
BBT Dân Việt News
Nguồn tham khảo
• World Population Review – Age Structure by Country 2026
• Wikipedia – List of countries by age structure (2024)
• Population Pyramids – UN World Population Prospects 2024 (Vietnam, Japan, US data)
• WHO – Ageing Demographics Data Portal
• UNV & ILO – Volunteer work among older persons (2025)
• Volunteering Australia – Key Volunteering Statistics (2024)
• UKM e-Bangi Journal – Active Ageing and Volunteerism in Asia (2024)
