Ngày của Mẹ tại Úc – Chúa nhật thứ nhì của tháng 5 (10 tháng 5) – luôn đến nhẹ nhàng như một làn gió gần cuối thu, mang theo hương của những bữa cơm nhà, tiếng dép lẹp xẹp trên nền gạch bóng, và cả những câu mắng yêu mà ta biết chắc chỉ có mẹ mới dành cho mình. Đây là dịp để ta nhìn lại những bóng dáng mẫu tử đã đi vào văn học, lịch sử, và cả những điển tích cổ xưa – những người mẹ không chỉ sinh thành mà còn nuôi dưỡng cả nền văn minh nhân loại bằng tình yêu, sự hy sinh và đôi khi là… sự cứng đầu rất đáng yêu.
- Những người mẹ vĩ đại trong lịch sử thế giới
Nếu nhân loại là một khu vườn, thì những người mẹ chính là những người làm vườn thầm lặng, kiên nhẫn vun trồng những mầm xanh trở thành những con người làm thay đổi thế giới.
Bà Nancy Edison, mẹ của Thomas Edison, là một ví dụ điển hình. Khi cậu bé Thomas bị thầy giáo chê “không thể dạy nổi”, bà Nancy không nổi giận mà… rút con khỏi trường và tự dạy. Bà tin vào trí tò mò của con trai đến mức dù cậu bé từng đốt cháy cả nhà kho trong một thí nghiệm, bà vẫn kiên nhẫn khuyến khích. Chính niềm tin ấy đã nuôi dưỡng một trong những bộ óc sáng tạo nhất lịch sử nhân loại.
Bà Bronisława Skłodowska, mẹ của Marie Curie - người phụ nữ đầu tiên giành hai giải Nobel ở hai lĩnh vực khác
nhau. Dù sống trong thời kỳ giáo dục cho nữ giới bị hạn chế, bà Bronisława vẫn tạo ra một môi trường học tập
phong phú trong chính ngôi nhà nhỏ của mình. Bà dạy Marie đọc bằng cả tiếng Ba Lan lẫn tiếng Nga, gieo vào
cô bé niềm say mê tri thức – hạt giống nở hoa thành một thiên tài khoa học.
Cũng không thể không nhắc đến bà Sara Roosevelt, mẹ của Franklin D. Roosevelt (FDR). Bà không chỉ chăm lo giáo dục cho con trai mà còn là điểm tựa tinh thần khi ông bị bại liệt. Bà Sara âm thầm xử lý mọi việc gia đình để FDR có thể tập trung phục hồi và sau này dẫn dắt nước Mỹ vượt qua Đại Khủng hoảng và Thế chiến II.
- Người mẹ Việt Nam gắn liền với đạo lý
Nếu những người mẹ trên thế giới góp phần làm nên những thiên tài và những cuộc cách mạng khoa học,thì ở Việt Nam, hình tượng người mẹ lại gắn liền với cội nguồn dân tộc, với đạo lý gia đình, và với những câu chuyện vừa đẹp, vừa buồn, vừa… rất Việt Nam.
Trước hết phải kể đến Âu Cơ, người mẹ thiêng liêng nhất trong tâm thức Việt. Bà không chỉ sinh ra một đứa trẻ, mà sinh hẳn… một bọc trăm trứng, nở thành trăm người con. Nếu ngày nay có ai sinh đôi đã được lên báo, thì chuyện của Âu Cơ chắc phải lên hẳn “top toàn cầu”. Nhưng điều đáng yêu nhất không phải phép màu sinh nở, mà là cách bà và Lạc Long Quân chia nhau nuôi con: 50 theo mẹ lên núi, 50 theo cha xuống biển – một bài học về sự tôn trọng khác biệt và tinh thần đồng lòng mà dân tộc Việt mang theo suốt hàng nghìn năm.
Rồi đến bà Man Thiện, mẹ của Hai Bà Trưng. Dù sử sách không ghi chép nhiều, dân gian vẫn truyền rằng bà là người dạy hai chị em lòng tự trọng, sự cứng cỏi và tinh thần “không chịu thua ai”. Có lẽ chính bà là người đầu tiên gieo vào lòng Trưng Trắc và Trưng Nhị cái khí phách “giặc đến nhà, đàn bà cũng đánh”. Nếu ngày nay có giải thưởng “Bà mẹ của năm” dành cho những người nuôi dạy con gái thành nữ tướng, chắc bà Man Thiện nhận ngay không cần bình chọn.
Trong văn học trung đại, hình tượng người mẹ cũng hiện lên đầy nhân văn. Vũ Nương trong Chuyện người con gái Nam Xương là một trong những bà mẹ đẹp nhất văn chương Việt. Nàng dịu dàng, thủy chung, chăm con
bằng tất cả sự mềm mại của một người phụ nữ hiền lành. Bi kịch của nàng không chỉ là nỗi oan khuất, mà còn là
nỗi đau của một người mẹ bị tước mất quyền được ôm con vào lòng. Khi nàng hóa thành tiên nữ ở Linh Phi, người đọc vẫn thấy thấp thoáng hình ảnh một người mẹ chưa bao giờ thôi thương con.
Còn trong Lục Vân Tiên, người mẹ của chàng Vân Tiên không xuất hiện nhiều, nhưng lại là người gieo hạt giống đạo lý. Lời dạy “trung hiếu làm đầu” theo chàng suốt cuộc đời, khiến chàng cứu người gặp nạn, giữ nghĩa khí, và sống ngay thẳng dù mù lòa. Ở đây, người mẹ không cần xuất hiện trực tiếp; bà hiện diện trong từng hành động tử tế của con trai – một cách xuất hiện tinh tế mà sâu sắc.
- Câu chuyện hiếu đạo
Nếu những người mẹ là suối nguồn yêu thương, thì những người con hiếu thảo chính là những dòng sông trong trẻo chảy về nguồn.
Trong văn hóa Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng, hiếu đạo là gốc rễ của đạo làm người. Hiếu không chỉ là chăm sóc cha mẹ, mà còn là sống sao cho xứng đáng với công lao sinh thành. Khái niệm này được trình bày rõ trong Hiếu Kinh – một tác phẩm kinh điển của Nho giáo, được xem là nền tảng đạo đức gia đình và xã hội.
Bộ Nhị thập tứ hiếu (24 gương hiếu thảo) là kho tàng những câu chuyện cảm động, đôi khi… hơi “quá sức tưởng tượng”, nhưng đều thể hiện tấm lòng của người con.
Một vài câu chuyện nổi bật:
• Đổng Vĩnh bán mình để có tiền chôn cha – một sự hy sinh khiến người đời sau không khỏi cúi đầu.
• Hoàng Hương quạt giường cho cha mẹ mùa hè, ủ ấm chăn mùa đông – hành động giản dị nhưng đầy yêu thương.
Những câu chuyện này, dù mang màu sắc huyền thoại, vẫn nhắc ta rằng hiếu đạo không phải là những hành động phi thường, mà là sự quan tâm chân thành mỗi ngày.
Trên thế giới, ta vẫn bắt gặp những tấm gương người con hiếu thảo – mỗi nơi một cách thể hiện, nhưng đều chung một lòng biết ơn.
Ở Anh Quốc, bà Susanna Wesley, mẹ của John và Charles Wesley – hai người sáng lập phong trào Tin Lành Methodist. Dù bà là mẹ của 19 đứa con, hai người con trai luôn tôn kính và ghi nhớ công lao giáo dục của mẹ, coi bà là “người thầy đầu tiên của đức tin”.
Ở Mỹ, Jimmy Carter, cựu tổng thống, từng nói rằng ông học được sự kiên nhẫn và lòng nhân từ từ mẹ mình, bà Lillian Carter – người đã làm y tá tình nguyện ở Ấn Độ khi đã ngoài 60 tuổi. Ông chăm sóc bà đến cuối đời, coi đó là “niềm vinh dự lớn nhất”.
Ở Nhật, hiếu đạo (親孝 行 – oyakōkō) là một giá trị sâu sắc, được thể hiện không bằng lời mà bằng sự tận tâm và kỷ luật. Một câu chuyện cổ nổi tiếng là “Taketori Monogatari” - Truyện ông lão đốn tre, nơi cô gái Kaguya dù là tiên nữ vẫn bày tỏ lòng biết ơn với cha mẹ nuôi bằng cách gửi lại thư và áo tiên trước khi rời trần thế.
Trong đời thực, ở vùng Tohoku, có những thanh niên bỏ việc ở Tokyo để về trồng lúa cùng cha mẹ – họ gọi đó là “hiếu đạo bằng đôi tay”.
Ở Ấn Độ, hiếu đạo là một phần của đạo Hindu, coi cha mẹ là “hóa thân của thần linh”. Câu chuyện Shravan Kumar trong Ramayana là biểu tượng của lòng hiếu thảo: chàng trai trẻ gánh cha mẹ mù đi hành hương khắp
nơi. Khi bị vua Dasaratha vô tình giết chết, chàng vẫn xin vua chăm sóc cha mẹ thay mình. Người Ấn Độ đến nay
vẫn nhắc tên Shravan Kumar như một tấm gương hiếu đạo tuyệt đối.
Trong đời sống hiện đại, nhiều người Ấn vẫn duy trì truyền thống sống ba thế hệ trong một nhà, coi việc phụng dưỡng cha mẹ là nghĩa vụ thiêng liêng, không phải gánh nặng.
Dù ở Việt Nam, Anh Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản hay Ấn Độ, hiếu đạo vẫn là ngôn ngữ chung của tình người. Có thể
khác nhau ở cách thể hiện – người Tây phương chăm sóc bằng hành động, người Việt bằng kính trọng, người Nhật bằng kỷ luật, người Ấn bằng tâm linh – nhưng tất cả đều hướng về một điều: lòng biết ơn và tình yêu dành cho cha mẹ.
- Mẹ – người viết nên câu chuyện của mỗi chúng ta
Thời đại nào, đất nước nào, mẹ vẫn là người âm thầm đứng sau mọi thành tựu. Không có Nancy Edison, có lẽ thế giới sẽ tối hơn một chút. Không có Bronisława, có lẽ khoa học sẽ mất đi một ngôi sao.
Không có Âu Cơ, không có dân tộc Việt. Không có bà Man Thiện, không có Hai Bà Trưng. Không có những người mẹ trong văn học và cổ tích, tâm hồn Việt có lẽ đã thiếu đi sự mềm mại, nhân hậu và bao dung.
Và không có mẹ của riêng ta, có lẽ ta đã không trở thành chính mình hôm nay. Ngày của Mẹ không chỉ để tặng hoa, tặng quà, mà để ta dừng lại một chút – giữa cuộc sống bận rộn – và nói với mẹ rằng:
“Con biết ơn mẹ. Con thương mẹ. Và con sẽ cố gắng sống sao cho mẹ tự hào.”
Dù mẹ có đang ở cạnh ta, ở xa nửa vòng trái đất, hay đã trở thành một vì sao trên trời, tình mẹ vẫn là sợi dây
bền bỉ nhất nối ta với thế giới.
R. N. Ngày Mẫu Thân 2026
LỜI HAY Ý ĐẸP
• “Hỡi kẻ làm con cái, hãy vâng phục
cha mẹ mìnhtrong Chúa, vì điều đó
là phải lắm.” (Kinh Thánh - Ê-phê-sô 6:1)
