Tôi bắt đầu cuộc điều tra nhỏ này bằng một ký ức mơ hồ: hình như đâu đó vào đầu những năm 2000, người ta rủ nhau đi “độ” (chuyển đổi) xe chạy xăng thành xe chạy gas (LPG). Hồi đó, mỗi lần ghé trạm xăng, tôi vẫn thấy những chiếc Falcon hay Commodore gắn cái nắp bình gas tròn tròn phía sau - trông như một
dấu hiệu bí mật của một hội kín tiết kiệm nhiên liệu.
Hóa ra ký ức ấy không hề sai. Theo NRMA, LPG từng bùng nổ mạnh mẽ sau khi chính phủ Úc đưa ra khoản rebate 2,000 đô cho người chuyển đổi xe sang LPG từ năm 2006 đến 2014. Thời cực thịnh, các xưởng chuyển đổi làm không kịp thở: “Năm 2008–2009, tôi làm trung bình năm chiếc mỗi tuần,” thợ Michael Browning kể lại. Nhưng rồi thị trường rơi tự do: từ 500,000 xe LPG năm 2013 xuống chỉ còn 200,000 vào năm 2023.
Lý do? Một phần vì ưu đãi bị rút lại, một phần vì xe hybrid và xe điện bắt đầu trỗi dậy, và một phần vì các trạm LPG dần biến mất khỏi bản đồ. “Giờ mỗi năm tôi chỉ làm một chiếc,” anh Browning nói, giọng buồn như
người thợ đóng giày cuối cùng trong một thị trấn toàn người đi chân đất.
Nhưng câu chuyện của tôi không dừng ở đó. Bởi gần đây, tôi lại nghe phong thanh rằng các thợ máy Úc đang tính chuyện… "độ" xe chạy xăng thành xe chạy điện. Nghe như chuyện viễn tưởng, nhưng hóa ra hoàn toàn có thật - và đang trở thành một phong trào mới.
- Chuyển xe xăng thành xe điện: chuyện thật 100%
Tôi tìm đến AEVA - Hiệp hội Xe điện Úc - và phát hiện họ đã hỗ trợ người dân chuyển đổi xe sang điện gần 50 năm nay. Vâng, bạn không đọc nhầm: năm mươi năm. Hóa ra phong trào này không mới, chỉ là bây giờ nó đang “nóng” trở lại vì giá xăng tăng, ý thức môi trường cao hơn, và xe điện mới thì… quá đắt.
Một số xưởng chuyên nghiệp như EV Alliance hay The EV Centre còn tổ chức workshop, đào tạo thợ, và nhận chuyển đổi trọn gói: tháo động cơ xăng, bỏ ống xả, tháo két nước, rồi lắp vào đó động cơ điện, bộ điều khiển, pin, bộ sạc - tất cả được tích hợp lại như một trái tim mới cho chiếc xe cũ.
Nghe thì đơn giản, nhưng thực tế là một cuộc “đại phẫu thuật”.
- Quy trình chuyển đổi: mổ xẻ một chiếc xe
Theo ScienceInsights, một bộ chuyển đổi cơ bản bao gồm bốn thành phần chính:
• Động cơ điện (50 - 150 kW)
• Bộ pin (LFP hoặc NMC)
• Bộ điều khiển công suất
• Bộ sạc onboard
Quy trình bắt đầu bằng việc tháo toàn bộ hệ thống đốt trong: động cơ, ống xả, bình xăng, két nước. Sau đó, thợ sẽ lắp động cơ điện vào vị trí cũ, giữ lại hộp số nếu cần, rồi bố trí pin - thường là phần khó nhất vì pin nặng và chiếm nhiều chỗ.
Một số xe nhỏ như VW Beetle hay Mazda Miata rất phù hợp vì nhẹ và dễ bố trí pin. Xe lớn như SUV hay bán tải thì cần động cơ mạnh hơn và bộ pin lớn hơn, đồng nghĩa chi phí cao hơn.
- Giá cả: đắt hay rẻ tùy giấc mơ của bạn
Đây là phần khiến nhiều người “hụt hẫng”.
• Bộ kit cơ bản: từ 14,000 đô
• Bộ kit cao cấp (dùng drivetrain Tesla): trên 24,000
• Công lắp đặt: 5,000– 20,000 đô
• Tổng chi phí thực tế: 20,000 – 60,000 đô
Đắt hơn cả mua một chiếc xe điện cũ? Đúng. Nhưng người chơi hệ “độ xe” không quan tâm điều đó. Họ muốn giữ chiếc xe yêu thích - chiếc xe cổ, xe kỷ niệm, xe độc - và cho nó một “đời sống thứ hai”.
- An toàn: có đáng lo không?
Câu trả lời ngắn: an toàn nếu làm đúng chuẩn.
AEVA và EV Alliance đều nhấn mạnh rằng chuyển đổi EV phải tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật như AS5732:2022 và NCOP14 - bộ hướng dẫn an toàn cho xe điện chuyển đổi. Các xưởng chuyên nghiệp đều được đào tạo về xử lý điện áp cao, cách bố trí pin, cách chống cháy nổ và cách đảm bảo xe đạt chứng nhận lưu hành.
Nguy cơ lớn nhất là cháy pin nếu lắp đặt sai hoặc pin bị hư hỏng. Nhưng với pin LFP (ổn định hơn NMC), rủi ro giảm đáng kể.
- Rủi ro và ảnh hưởng đến “đời sống” của xe
• Trọng lượng tăng
Pin nặng, có thể làm xe nặng thêm 150–300 kg. Điều này ảnh hưởng đến phanh, treo, và độ bền khung.
• Tầm hoạt động hạn chế
Xe chuyển đổi thường chỉ đạt 100 - 250 km mỗi lần sạc - thấp hơn xe điện sản xuất hàng loạt.
• Bảo trì khó khăn
Không phải garage nào cũng biết sửa xe điện “độ”.
• Giá trị bán lại khó đoán
Một số người mê xe điện độ sẽ trả giá cao, nhưng thị trường chung thì dè dặt.
- Vì sao người ta vẫn làm?
Tôi gặp một chủ xe cổ - anh kể rằng chiếc Beetle 1972 của anh đã được “điện hóa” bằng một bộ kit Hyper 9. “Nó chạy êm như mèo, không mùi xăng, không rung, không rò nhớt. Tôi giữ được linh hồn chiếc xe, nhưng
cho nó một trái tim mới,” anh nói.
Một trường hợp khác ở vùng Outback: một chiếc bán tải cũ được chuyển đổi để chạy trong trang trại, không cần tầm xa, chỉ cần bền và rẻ tiền vận hành. “Nó là con ngựa thồ thầm lặng,” chủ xe mô tả.
Và rồi có những người làm vì… nghệ thuật. Một xưởng ở Melbourne từng chuyển đổi một chiếc Mini Cooper cổ thành EV để trưng bày trong triển lãm thiết kế. “Nó giống như một bức tượng biết chạy,” nghệ sĩ nói, mắt sáng lên như đứa trẻ khoe món đồ chơi mới.
- Từ lpg đến ev: một chu kỳ tất yếu
Nhìn lại, phong trào LPG từng là biểu tượng của một thời: thời người Úc muốn tiết kiệm, muốn tự chủ nhiên liệu, muốn thử cái mới. Nhưng rồi công nghệ thay đổi, ưu đãi thay đổi, và LPG lụi tàn.
Phong trào chuyển đổi EV hôm nay cũng vậy: nó là sản phẩm của thời đại - của giá xăng cao, của biến đổi khí hậu, của tình yêu xe cổ và của khát vọng tái sinh những chiếc xe cũ.
Liệu nó có bùng nổ như LPG từng bùng nổ? Có thể không. Nhưng nó sẽ tồn tại — như một dòng chảy nhỏ nhưng bền bỉ, dành cho những người yêu xe và yêu sự sáng tạo.
Và biết đâu, một ngày nào đó, tôi cũng sẽ mang chiếc xe cũ của mình đến xưởng, nhờ họ tháo trái tim xăng dầu ra và thay vào đó một trái tim điện - để chiếc xe ấy sống thêm một đời nữa.
BBT Dân Việt News
Nguồn tham khảo:
• NRMA – The rise and fall of LPG (2026)
• ABC News – As LPG vehicles disappear from Australia's roads (2023)
• AEVA - Electric Conversions in Australia
• EV Alliance – EV Conversion Workshops & Training
• The EV Centre – Fuel Vehicle to Electric Conversions
• ScienceInsights – How to Make an Electric Car: Steps, Costs & Safety (2026)
• CMVTE – EV Conversion Kit Australia (2025)
