Đa số trẻ em rất thích Trung Thu. Chúng chờ trăng lên, chờ tiếng trống, chờ chiếc đèn ông sao, chờ mẹ cắt bánh. Nhưng cũng có những trẻ đón Trung Thu theo một cách khác. Chúng không biết mình đang thiếu điều gì, chỉ biết rằng trong khi những trẻ khác chạy ngoài đường, mình phải ở nhà trông em; trong khi bạn bè khoe chiếc đèn mới, mình đang tính xem ngày mai có đủ tiền mua sách không; trong khi người ta ngồi dưới ánh trăng ăn bánh, mình đang làm việc. Có những đứa trẻ thậm chí chẳng có thời gian để tự hỏi: “Tuổi thơ của mình đâu rồi?” Bởi chúng đã quá bận rộn để lớn.
- Chiếc áo cũ và ba ngày chờ trăng
Một buổi chiều gần Rằm tháng Tám âm lịch, người mẹ đặt trước mặt con trai một chiếc áo sơ mi cũ. “Con mặc cái này đi.” Cậu bé nhìn chiếc áo, hỏi: “Đi làm với mẹ hả?” Ngoài đường, những chiếc đèn Trung Thu đã bắt đầu treo lên — đỏ, vàng, xanh. Một cửa hàng đặt con lân khổng lồ trước cửa, nhạc Trung Thu vang
lên vui vẻ. Cậu bé nhìn qua cửa kính xe buýt, thấy một nhóm trẻ con cầm đèn chạy. Một đứa hét lên: “Đẹp quá!”
Cậu bé nhìn rất lâu rồi hỏi nhỏ: “Mẹ ơi, Trung Thu là ngày nào?” “Rằm tháng Tám.” “Còn mấy ngày nữa?” “Ba ngày.”
Cậu bé gật đầu. Không hỏi thêm. Bởi ba ngày nữa, em vẫn phải đi làm cùng mẹ.
- Tuổi thơ bị chia nhỏ bởi những điều người lớn
Người ta thường nói: “Trẻ con thì phải có tuổi thơ.” Nghe rất đúng. Nhưng có những trẻ mà tuổi thơ bị chia nhỏ bởi những thứ rất người lớn: tiền nhà, tiền điện, tiền học, tiền thuốc, một người cha thất nghiệp, một người mẹ bệnh, một đứa em nhỏ, một căn nhà không đủ tiền thuê, một chuyến di cư, một chiếc vali.
Với những trẻ ấy, tuổi thơ không biến mất. Nó chỉ bị đẩy xuống cuối danh sách ưu tiên — sau những nỗi lo mà lẽ ra chúng không phải gánh.
- Chiếc đèn méo và người chị nhỏ
Có một cô bé mười tuổi thường xuyên phải chăm em trai. Mẹ đi làm ca tối, cha không ở nhà. Cô bé biết nấu cơm, hâm thức ăn, tắm cho em, dỗ em ngủ, biết khi nào em sốt, biết tiền điện tháng này phải đóng trước ngày nào.
Một tối Trung Thu, em trai hỏi: “Chị ơi, mình có đèn không?”
Cô bé nhìn chiếc túi nilon, lấy ra một chai nhựa, cắt thành hình chiếc đèn, buộc dây, đặt một bóng đèn nhỏ vào. “Có.”
Thằng bé cười: “Đèn chị làm đẹp quá!” Cô bé cũng cười. Cái đèn méo một chút, dây buộc lệch, nhưng trong mắt em, đó là chiếc đèn đẹp nhất.
Cô bé nhìn em chạy quanh nhà rồi ngồi xuống. Em cũng muốn chạy, nhưng không chạy. Bởi còn phải dọn cơm. Đó là khoảnh khắc người ta có thể gọi là: một đứa trẻ đang làm người lớn.
- Tuổi thơ cần được phép "vô ích"
Chúng ta thường nghĩ tuổi thơ phải có đồ chơi. Thật ra, tuổi thơ cần một thứ đơn giản hơn: thời gian được phép vô ích. Được chạy mà không cần chạy đến đâu. Được cười mà không cần lý do. Được hỏi những câu ngớ ngẩn. Được nằm nhìn mây, đuổi theo con bướm, cầm chiếc đèn chạy vòng quanh sân mà không ai hỏi: “Con chạy vậy để làm gì?”
Người lớn đôi khi quên rằng đó chính là tuổi thơ. Một đứa trẻ không cần phải làm điều gì có ích trong mọi phút của cuộc đời. Nó cần có một khoảng thời gian để… chẳng có ích gì cả. Và chính khoảng thời gian tưởng như vô ích ấy lại làm nên một tâm hồn khỏe mạnh.
- Những đứa trẻ mất tuổi thơ vì áp lực
Có những đứa trẻ không nghèo nhưng vẫn mất tuổi thơ. Chúng bị vùi trong lịch học kín mít: lớp thêm, ngoại ngữ, thể thao, nhạc, múa, khoa học, bài tập, kỳ thi. Người lớn hỏi: “Hôm nay con học được gì?” nhưng ít khi hỏi: “Hôm nay con có vui không?”
Một đứa trẻ có thể có chiếc bánh Trung Thu đắt tiền nhất nhưng không có thời gian ngồi ăn. Có chiếc đèn đẹp nhất nhưng không được chạy ngoài sân vì “dễ dơ quần áo”. Có căn phòng đầy đồ chơi nhưng chẳng có
ai chơi cùng. Có cha mẹ yêu thương nhưng cha mẹ quá bận.
Tuổi thơ vì thế cũng có thể biến mất trong một căn nhà đầy đủ. Không phải mọi đứa trẻ thiếu tuổi thơ đều nghèo — có những đứa trẻ thiếu tuổi thơ vì người lớn quá nóng lòng muốn chúng trở thành người lớn.
- Chiếc đèn không có bàn tay cha
Một cậu bé hỏi cha: “Ba, năm nay con có được đi rước đèn không?” “Được.” “Ba đi với con không?”
Người cha nhìn điện thoại — một email chưa trả lời, một cuộc họp ngày mai. “Con đi với mẹ nhé.”
Cậu bé im lặng. Chiếc đèn đặt trên bàn, rất đẹp, nhưng không có bàn tay của cha cầm.
Nhiều năm sau, cậu bé có thể quên màu chiếc đèn ấy, nhưng sẽ nhớ rằng đêm đó, ba không đi cùng. Ký ức trẻ con không lưu những thứ người lớn nghĩ là quan trọng. Nó lưu những điều rất nhỏ: ai ngồi bên mình, ai cắt bánh, ai gọi mình về khi trời tối.
- Món quà quý nhất là một buổi tối không làm gì cả
Trung Thu không chỉ là câu chuyện mua quà cho trẻ. Đôi khi, món quà quý nhất lại là một buổi tối không phải làm gì cả.Tắt điện thoại. Đóng máy tính. Không hỏi điểm số. Chỉ ngồi xuống, ăn một miếng bánh, bóc một múi bưởi, nghe con kể chuyện.
Có thể câu chuyện chẳng đâu vào đâu — “Bạn con bị té”, “Con mèo nhà hàng xóm sinh con”, “Con thấy một cái xe màu đỏ”… Đừng vội sửa, đừng vội dạy. Hãy để trẻ nói. Bởi một ngày nào đó, chúng sẽ lớn, và những câu chuyện ngớ ngẩn ấy sẽ biến mất.
- Những đứa trẻ quá hiểu chuyện
Điều đau lòng nhất là những đứa trẻ không có tuổi thơ thường rất ngoan. Chúng ít đòi hỏi, ít khóc, biết nhường, biết chịu, biết “không sao”.
Nhưng người lớn cần cẩn thận với một đứa trẻ quá hiểu chuyện. “Con không cần đâu” có thể là câu nói của một đứa trẻ đã quen với việc không được có. “Con tự làm được” có thể là đứa trẻ đã quá sớm học cách không trông chờ. “Con không muốn đi chơi” có thể thật sự không muốn — hoặc đã quen với việc không ai đưa mình đi.
- Trả lại cho trẻ một buổi tối thật sự thuộc về mình
Ở đâu đó, trong một đêm Trung Thu, sẽ có những đứa trẻ như thế — một đứa đang bán hàng, một đứa đang chăm em, một đứa nằm trong bệnh viện, một đứa làm bài đến khuya, một đứa chờ cha mẹ về, một đứa sống xa quê, một đứa đang lớn lên quá nhanh.
Chúng chỉ biết đêm nay trăng rất đẹp, và ngoài kia, những đứa trẻ khác đang vui.
Nếu có thể, hãy trả lại cho chúng một buổi tối. Không nhất thiết là một hộp bánh đắt tiền. Có thể là một chiếc đèn tự làm, một cuốn sách, một bữa cơm, một lời hỏi: “Con muốn làm gì tối nay?” Nếu câu trả lời là: “Con muốn chơi.” Hãy nói: “Ừ, chơi đi.”
- Giữ lại ánh trăng cho con
Cuộc đời sẽ có đủ thời gian để dạy trẻ về hóa đơn, trách nhiệm, thất bại, tiền bạc và những cuộc chia tay. Đừng vội lấy những điều ấy ra khỏi miệng trẻ.
Hãy để chúng tin rằng mặt trăng có thể đi theo mình. Hãy để chúng nghĩ chú Cuội đang ngồi trên đó. Hãy để chúng chạy, để chúng cười, để chúng ăn bánh đến đau bụng rồi bị mẹ mắng.
Những chuyện tưởng như nhỏ bé ấy lại trở thành những điều quan trọng nhất khi chúng ta trưởng thành.
- Một ngày nào đó, khi trăng khác lên
Một ngày nào đó, những đứa trẻ hôm nay sẽ lớn. Chúng có thể quên giá một hộp bánh, quên chiếc đèn mua ở đâu, quên mâm cỗ có bao nhiêu thứ. Nhưng chúng sẽ nhớ có một đêm trăng, cha mẹ ngồi bên, nhớ bàn tay ai đó cầm chiếc đèn, nhớ tiếng cười, mùi bánh nướng, một câu chuyện ngớ ngẩn.
Và chúng sẽ nghĩ: “Hồi đó mình thật hạnh phúc.” Đó chính là món quà lớn nhất: một tuổi thơ.
Ngọc Sương (HTTL Nguồn Phước)
