Binh sĩ Philippines đi trên sà lan ngày 29/6/2023 tại Basco, Batanes, Philippines. Batanes là một hòn đảo chỉ cách Đài Loan 140 km, sẽ là tâm điểm chú ý một khi xung đột nổ ra. (Ảnh: Ezra Acayan/Getty Images)

 

 

Á CHÂU, THÁI BÌNH DƯƠNG - Trong cuộc tập trận gần đây ở Biển Philippines, các máy bay chiến đấu phản lực của Mỹ đã cất cánh từ tàu USS Carl Vinson, trong khi hai tàu thu thập thông tin tình báo của Trung Quốc nán lại cách đó vài km. Biển Philippines, một vùng biển Thái Bình Dương phía đông Đài Loan, là nơi diễn ra trận chiến tàu sân bay quyết định trong Thế chiến thứ hai giữa Mỹ và Nhật Bản. Và giờ đây, 3 cường quốc quân sự thế giới: Mỹ, Nhật, Trung lại hội tụ ở đây vì những lý do vô cùng chính đáng của mình. Vùng biển chiến lược này chắc chắn sẽ là chiến trường quyết định trong bất cứ một cuộc chiến tranh tương lai nào ở Châu Á - Thái Bình Dương.

 

 

 

Hàng Không Mẫu Hạm Mỹ, Trung đối đầu ở Biển Philippines

Việc kiểm soát Biển Philippines luôn được đánh giá cao trong bất kỳ cuộc xung đột nào giữa Trung Quốc và Mỹ về Đài Loan hoặc Biển Đông. Các tàu chiến, quân đội và hàng tiếp tế của Mỹ được khai triển từ các căn cứ ở Guam hoặc Hawaii có thể sẽ phải đi qua khu vực này.

 

Trung Quốc sẽ muốn làm gián đoạn những dòng chảy đó. Các nhà phân tích quân sự cho biết, trong một cuộc xung đột toàn diện ở Đài Loan, Bắc Kinh sẽ tìm cách sử dụng khu vực này để nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Đài Loan ở miền núi phía đông của hòn đảo hoặc áp đặt lệnh phong tỏa.

 

Brent Sadler, nhà nghiên cứu cấp cao tại Heritage Foundation, một tổ chức tư vấn của Mỹ, cho biết: “Việc kiểm soát biển Philippines sẽ là mục tiêu quân sự quan trọng trong bất kỳ cuộc chiến nào ở Đông Á”.

 

Cuộc tập trận Mỹ-Nhật gần đây vào cuối tháng 1 có sự tham gia của hai tàu sân bay Mỹ, 9 tàu chiến Mỹ bổ sung, máy bay chiến đấu phản lực F-35C và F/A-18, máy bay tác chiến điện tử và tàu sân bay trực thăng Ise của Nhật Bản, cùng nhiều các khí tài khác.

 

Vào tháng 6 năm 1944, Mỹ giáng một đòn cuối cùng vào Hải quân Đế quốc Nhật Bản bằng cách đánh chìm hai tàu sân bay lớn nhất của nước này là Taiho và Shokaku, đồng thời phá hủy hàng trăm máy bay Nhật Bản trong Trận chiến biển Philippines kéo dài hai ngày.

 

Trận chiến này giúp Mỹ chiếm được quần đảo Mariana trong đó có đảo Tinian, từ đó máy bay Mỹ sau này sẽ cất cánh thả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki. Không có tàu nào của Mỹ bị mất, và hạm đội Mỹ đã tung đòn hạ gục hải quân Nhật Bản vài tháng sau đó trong Trận chiến Vịnh Leyte.

 

Biển Philippines giáp Đài Loan và Philippiness ở phía tây, Nhật Bản ở phía bắc và Quần đảo Mariana, bao gồm cả đảo Guam, ở phía đông, có diện tích khoảng 5 triệu km vuông. Hầu hết các hoạt động hải quân gần đây của Trung Quốc và Mỹ đều cách Đài Loan vài trăm km về phía đông.

 

Theo chính quyền Đài Loan và Nhật Bản, vào giữa tháng 9 năm ngoái, tàu sân bay Sơn Đông của Trung Quốc và khoảng hai chục tàu chiến khác của Trung Quốc đã tập trung tại khu vực này. Một tàu khu trục Nhật Bản gần đó cho biết máy bay chiến đấu và trực thăng của Trung Quốc cất cánh và hạ cánh trên tàu Sơn Đông vào ngày 13/9 khi 5 tàu chiến khác của Trung Quốc đi gần đó.

 

Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết, trong các cuộc tập trận tương tự có sự tham gia của tàu Sơn Đông và các tàu chiến khác của Trung Quốc ở cùng khu vực trong khoảng thời gian 9 ngày bắt đầu từ ngày 28 tháng 10, các máy bay chiến đấu phản lực của Trung Quốc đã thực hiện khoảng 420 lần cất cánh và hạ cánh từ tàu sân bay.

 

Đối với Trung Quốc, đây là cơ hội để thể hiện sự tự tin quân sự ngày càng tăng của mình, cơ hội để huấn luyện tại một chiến trường có tầm quan trọng cốt lõi và nỗ lực thể hiện quan điểm cho rằng ưu thế quân sự của Mỹ không nên được coi là điều hiển nhiên.

 

 

Sau cuộc tập trận gần đây nhất, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc cho biết tàu Sơn Đông và các tàu chiến khác đã tiến hành huấn luyện chiến đấu để “bảo vệ tốt hơn chủ quyền, an ninh và lợi ích phát triển của Trung Quốc”. Theo Tân Hoa Xã, các cuộc tập trận tiếp theo sẽ được tiến hành thường xuyên.

 

Quân đội Trung Quốc cũng đã tăng cường hoạt động ở eo biển Đài Loan với nhịp độ cao hơn của các cuộc xuất kích của không quân và hải quân gần hòn đảo này. Các máy bay chiến đấu phản lực của Trung Quốc từ đại lục có thể bay tới tận vùng biển phía đông Đài Loan với sự hỗ trợ của máy bay tiếp nhiên liệu, nhưng họ có thể hoạt động mạnh mẽ hơn trong khu vực bằng cách sử dụng các tàu sân bay ở Biển Philippines.

 

Hạm đội 7 của Mỹ, đóng tại Nhật Bản, từ lâu đã hoạt động ở Biển Philippines và quy mô huấn luyện gần đây đã tăng lên. Cuộc tập trận vào tháng 1 năm nay diễn ra sau cuộc huấn luyện tương tự vào tháng 6 và tháng 11 năm ngoái. Đó cũng là những cuộc tập trận đầu tiên với một số tàu sân bay Mỹ trong khu vực kể từ năm 2021.

 

Phát biểu trên boong tàu USS Carl Vinson, Chuẩn đô đốc Carlos Sardiello, chỉ huy nhóm tấn công tàu sân bay Vinson, gọi cuộc tập trận là “cơ hội diễn tập tuyệt vời” để “nhanh chóng tổng hợp các nền tảng lớn, có năng lực và nhanh nhẹn này ở Biển Philippines”.

 

Đáy biển Philippines chìm sâu hàng chục nghìn mét tính từ rìa phía tây của nó. Các nhà phân tích quân sự cho biết độ sâu và chất lượng âm thanh rõ ràng của biển khiến nơi đây trở thành môi trường lý tưởng cho tàu ngầm.

 

Sardiello cho biết tác chiến dưới biển là một trong những lĩnh vực mà USS Carl Vinson tiến hành huấn luyện với Nhật Bản. Các nhóm tấn công tàu sân bay đôi khi bao gồm cả tàu ngầm, nhưng Hải quân Mỹ không tiết lộ hoạt động của tàu ngầm.

 

 

Biển Philippines cũng là con đường thương mại quan trọng. Các nhà phân tích cho biết, nếu Trung Quốc thống trị khu vực, họ có thể bóp cổ Nhật Bản và Hàn Quốc bằng cách kiểm soát khả năng tiếp cận các chuyến hàng dầu mỏ và nhiên liệu khác của họ.

 

Khi Sardiello và các lãnh đạo hải quân khác phát biểu trên boong tàu USS Carl Vinson, một tàu giám sát lớp Đông Điều của Trung Quốc, được sử dụng để chặn thông tin liên lạc, có thể được nhìn thấy cách đó vài km. Các thành viên thủy thủ đoàn Carl Vinson cho biết một tàu giám sát khác của Trung Quốc đã ở gần trong suốt thời gian diễn ra cuộc tập trận.

 

Quân đội Trung Quốc là mối đe dọa đáng gờm đối với các tàu sân bay Mỹ hơn so với Nhật Bản vào giữa năm 1944, đặc biệt là với kho tên lửa đất liền khổng lồ của Bắc Kinh. Lầu Năm Góc năm ngoái cho biết Trung Quốc có “khả năng tiến hành các cuộc tấn công chính xác tầm xa nhằm vào các tàu, bao gồm cả tàu sân bay, đến Tây Thái Bình Dương từ lục địa Trung Quốc”.

 

Sardiello cho biết các tàu sân bay Mỹ sẽ tiếp tục hoạt động và huấn luyện trong khu vực bất chấp khả năng chúng dễ bị tên lửa Trung Quốc tấn công. Ông nói: “Các thủy thủ được đào tạo bài bản của chúng tôi có thể vận hành những khu vực phức tạp, đầy tranh chấp này, có khả năng sát thương và sống sót, đồng thời thực hiện nhiệm vụ bất kể mối đe dọa là gì”.

 

Mỹ luôn là đối tác bán vũ khí lớn nhất cho Đài Loan như là một cách để bù đắp thiệt hại sau khi công nhận Trung Quốc đại lục. Nhưng khi các hợp đồng vũ khí bị trì hoãn bởi nhiều nguyên nhân, thì chính Đài Loan cũng đang nghi ngờ về sự hỗ trợ của Mỹ dành cho mình. Chúng ta hãy phân tích tiếp.

 

 

Việc trì hoãn vũ khí của Mỹ làm tăng khả năng bị xâm lược của Đài Loan

Đài Loan đã đặt mua tên lửa, bệ phóng tên lửa và các vũ khí khác trị giá khoảng 19 tỷ USD của Mỹ để giúp tự vệ trước các mối đe dọa từ Bắc Kinh. Vấn đề duy nhất là: Nhiều đơn hàng trong số đó phải mất nhiều năm nữa mới đến được Đài Loan.

 

Các nhà phân tích quân sự và cựu quan chức quốc phòng Đài Loan cho biết, sự chậm trễ làm tăng tính dễ bị tổn thương của Đài Loan trước một cuộc xâm lược hoặc phong tỏa của Trung Quốc, vì ngành công nghiệp vũ khí của hòn đảo này vẫn còn nhỏ bé.

 

Việc Đài Loan bầu ra một tổng thống mới, người bác bỏ yêu cầu khuất phục của Trung Quốc có nghĩa là Bắc Kinh sắp hết các lựa chọn ngắn hạn để nắm quyền kiểm soát hòn đảo mà không sử dụng vũ lực. Bắc Kinh đã nhiều lần cam kết sẽ đặt Đài Loan dưới sự kiểm soát của mình bằng vũ lực nếu cần thiết.

 

Tổng thống đắc cử Lại Thanh Đức cho biết, ông sẽ tiếp tục tăng cường đầu tư cho quân đội Đài Loan. “Tôi quyết tâm bảo vệ Đài Loan khỏi các mối đe dọa và hăm dọa liên tục từ Trung Quốc,” ông Lại nói sau chiến thắng cuộc bầu cử hồi tháng 1.

 

Đài Loan phụ thuộc rất nhiều vào Mỹ để trang bị quân sự, mua mọi thứ từ máy bay chiến đấu phản lực cho đến tàu hải quân được tân trang lại. Lực lượng Đài Loan cũng được huấn luyện từ một nhóm nhỏ quân nhân Mỹ đóng trên đảo.

 

Tuy nhiên, hầu hết các hợp đồng thiết bị quốc phòng được ký kết dưới thời chính quyền Trump và Biden đều bị đình trệ do sự chậm trễ quan liêu và giới hạn năng lực của các nhà sản xuất quốc phòng, tạo ra lượng đơn đặt hàng chưa hoàn thành trị giá 19 tỷ USD.

 

“Chúng tôi nói với Mỹ rằng, 'Ít nhất hãy cung cấp số lượng hạn chế các hệ thống tiên tiến để chúng tôi có thể bắt đầu huấn luyện'. Nhưng không có phản hồi”, Andrew Yang, cựu bộ trưởng quốc phòng Đài Loan cho biết.

 

Khi được hỏi về sự chậm trễ trong nguồn cung, người đứng đầu cơ quan Hoa Kỳ xử lý các mối quan hệ với Đài Loan cho biết Washington sẽ duy trì cam kết giúp Đài Loan tự vệ. Laura Rosenberger, người đứng đầu Viện Mỹ tại Đài Loan, cho biết: “Mỹ đang tận dụng đầy đủ các công cụ được Quốc hội cho phép” để thực hiện cam kết đó.

 

Một trong những thỏa thuận lớn nhất – hợp đồng trị giá 2,37 tỷ USD mua 400 tên lửa chống hạm Harpoon và các thiết bị liên quan – đã được ký vào năm 2020 mà không xác định ngày giao hàng vào thời điểm đó. Lầu Năm Góc đã ban hành lệnh sản xuất số lượng tên lửa tương tự vào năm ngoái và dự án dự kiến ​​hoàn thành vào tháng 3 năm 2029. Lầu Năm Góc không nêu tên người mua nhưng một quan chức chính phủ Đài Loan cho biết Đài Bắc hiểu rằng đó là đơn đặt hàng tương tự.

 

Một phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết có sự phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong việc bán vũ khí và việc mua bán đang được tiến hành theo lịch trình đã được hai bên thống nhất. Lầu Năm Góc không trả lời yêu cầu bình luận về đơn đặt hàng tên lửa Harpoon.

 

 

Các đợt giao hàng đang chờ xử lý khác bao gồm 29 bệ phóng Hệ thống tên lửa pháo binh cơ động cao hay HIMARS, được đặt hàng thành hai đợt vào năm 2020 và 2022, cũng như máy bay không người lái, xe tăng, ngư lôi và tên lửa khác MQ-9B Sea Guardian.

 

Sự chậm trễ chủ yếu là do các nhà thầu quốc phòng Mỹ không thể nhanh chóng tăng sản lượng, một nút thắt cũng cản trở các chuyến hàng đến Ukraine.

 

Quan chức Bộ Ngoại giao Mira Resnick cho biết vào tháng 9 tại phiên điều trần quốc hội về hợp tác quốc phòng với Đài Loan: “Chúng tôi đang làm tất cả những gì có thể để giúp nâng cao năng lực công nghiệp, tăng tốc sản xuất và giảm thời gian thực hiện”.

 

Trước cuộc bầu cử ở Đài Loan năm nay, Trung Quốc đã gia tăng sức nóng thông qua các cuộc xuất kích quân sự quanh hòn đảo này. Nó đã gán cho ông Lại là một kẻ ly khai cần phải ngăn chặn. Các quan chức Đài Loan và Mỹ cảnh giác rằng Bắc Kinh có thể đẩy mạnh các hoạt động trước lễ nhậm chức của ông Lại vào tháng 5, mặc dù Bộ Quốc phòng Đài Loan cho biết họ chưa thấy điều gì bất thường.

 

Các chiến lược gia quân sự thường cho rằng Đài Loan có thể cầm cự nhiều nhất là hàng tuần hoặc hàng tháng trước một cuộc xâm lược toàn diện của Trung Quốc. Một báo cáo của RAND, một tổ chức nghiên cứu chuyên về quân sự của Mỹ, đã dự đoán vào năm ngoái rằng Đài Loan rất dễ bị Trung Quốc đánh bại trong một cuộc xung đột trong vòng 90 ngày nếu không có sự can thiệp quân sự lớn của Mỹ.

 

Trong bối cảnh thất vọng với việc vũ khí Mỹ bị trì hoãn, các quan chức Đài Loan đang chú trọng hơn vào các thiết bị quân sự trong nước, bao gồm cả tàu ngầm sản xuất trong nước đầu tiên, hoàn thành vào năm ngoái. Các chiến lược gia quân sự cho rằng tàu ngầm Đài Loan có thể đóng vai trò then chốt trong việc nhắm mục tiêu vào các tàu chiến Trung Quốc, bao gồm cả tàu sân bay.

 

Dưới thời tổng thống hiện tại, Thái Anh Văn, Đài Loan đã tăng gấp đôi chi tiêu quân sự hàng năm lên khoảng 2% tổng sản phẩm quốc nội. Vào năm 2021, nước này đã đưa ra ngân sách bổ sung khoảng 8,7 tỷ USD, chủ yếu dành cho tên lửa chống hạm và tàu hộ vệ hạm được sản xuất trong nước.

 

Các nhà phân tích chính trị cho rằng ông Lại, tổng thống sắp nhậm chức, có thể sẽ duy trì cách tiếp cận tương tự trong chi tiêu quốc phòng. Tuy nhiên, việc đảng của ông mất quyền kiểm soát cơ quan lập pháp Đài Loan có thể làm phức tạp thêm hoạt động mua sắm quốc phòng.

 

Sự cô lập quốc tế và sự phụ thuộc của Đài Loan vào Mỹ đã khiến ngành công nghiệp quốc phòng của nước này tương đối kém phát triển. Nhà sản xuất vũ khí lớn nhất Đài Loan là Viện Khoa học và Công nghệ Quốc gia Chung Sơn, chuyên sản xuất tên lửa đã cố gắng sang tăng sản lượng.

 

Thông tin chi tiết về kho tên lửa và năng lực sản xuất không được công bố công khai nhưng các nhà phân tích quốc phòng ước tính Đài Loan có thể sản xuất khoảng 120 tên lửa chống hạm mỗi năm và số lượng tên lửa phòng không ít hơn một chút.

 

Ông Tô Tử Văn, nhà phân tích tại Viện Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng Đài Loan, cho biết Đài Loan cần khoảng 2.000 tên lửa chống hạm và 4.000 tên lửa phòng không trong kho dự trữ của mình.

 

Kinh nghiệm của Ukraine, quốc gia đã đốt một lượng lớn đạn dược trong hơn hai năm chiến tranh với Nga, nhấn mạnh tầm quan trọng của kho dự trữ lớn đạn pháo, tên lửa và các loại đạn dược khác.

 

Một báo cáo công bố năm 2022 của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, một tổ chức tư vấn ở Washington, cho biết nếu không có sự hỗ trợ của Mỹ, các đơn vị pháo binh của Đài Loan sẽ không khác gì bộ binh sau ba tháng xung đột toàn diện với Trung Quốc vì họ sẽ cạn kiệt đạn dược.

 

(ntdvn.net; Viên Minh tổng hợp)