Phong trào “tìm vàng nổi”, hay rộng hơn là thú chơi “metal detecting”, đang trở thành một dòng chảy văn hoá mới: nửa phiêu lưu, nửa hoài niệm, pha chút mơ mộng về vận may bất ngờ. Ở Việt Nam, hình ảnh những người đeo tai nghe, tay cầm thiết bị quét kim loại, lom khom trên bãi đất trống hay trong vườn cây, ruộng khô đã trở nên
quen thuộc qua các video YouTube thu hút hàng trăm nghìn lượt xem. Ở Úc, thú chơi này còn phát triển hơn: có hội đoàn, có bản đồ “điểm nóng”, có những chuyến đi xa hàng trăm cây số chỉ để thử vận may với một tiếng “bíp” vang lên giữa rừng hoang.
Nếu phải định nghĩa thật gọn, tôi sẽ nói: “Tìm vàng nổi” là thú tiêu khiển dùng máy dò kim loại để tìm những vật bằng vàng, bạc, đồng… nằm gần mặt đất, thường chỉ cách từ vài centimet đến mươi centimet là cùng, chứ không phải đào sâu như thợ mỏ. Gọi là “nổi” vì chúng nằm lẫn trong lớp đất mỏng, cát biển, bãi cỏ công viên – những nơi người ta đi qua mỗi ngày mà chẳng ai để ý.
Còn nếu định nghĩa theo kiểu người trong nghề, thì tôi sẽ nói: đó là môn thể thao kết hợp giữa hy vọng, kiên nhẫn, đau lưng, và… ảo tưởng nhẹ. Một tiếng “bíp” vang lên là tim đập mạnh như trúng số. Tuy thế, 9 trong 10 lần thứ đào lên là nắp lon, đinh rỉ, hoặc mảnh nhôm vô danh. Nhưng chính cái 1 phần 10 ấy – cái khoảnh khắc hiếm hoi khi ánh vàng lóe lên – khiến người ta tiếp tục cầm máy, tiếp tục đi, tiếp tục mơ.
Cái duyên đến với nghề “quét đất”
Tôi bắt đầu như bao người khác: xem vài video YouTube, thấy người ta đào được nhẫn vàng, đồng xu cổ, rồi tự nhủ “Ủa, dễ vậy sao?”. Thế là tôi mua ngay một cái máy dò kim loại loại trung bình, giá bằng nửa tuần lương, mang ra bãi biển Cronulla, phía Đông Nam của thành phố Sydney, quét thử.
Chỉ sau 30 phút, tôi tìm được:
• 4 nắp chai nhôm
• 1 muỗng i-nốc
• 1 đồng 20 cent bị cắn méo
• Và một cây đinh dài như muốn đâm thủng cả hy vọng.
Nhưng lạ thay, tôi lại thấy vui. Có gì đó rất… nguyên thủy trong việc cúi xuống, đào lên, và chờ xem số phận gửi gì cho mình. Giống như chơi xổ số, nhưng thay vì mua vé, bạn mua… đau lưng.
Kỹ thuật – nghe thì oai, làm thì… mệt
Người ngoài nhìn vào tưởng đơn giản: cầm máy quét qua quét lại, nghe tiếng “bíp” rồi đào. Nhưng thực ra, nghề này có kỹ thuật hẳn hoi, mà kỹ thuật nào cũng đi kèm chút hài hước bất đắc dĩ.
- Giữ máy song song mặt đất
Nghe dễ, nhưng khi bạn phải giữ như vậy suốt 3 tiếng, tay sẽ run như cầm micro karaoke lúc lên tông cao.
- Quét chậm và đều
Nếu quét nhanh quá, máy không kịp nhận tín hiệu. Nếu quét chậm quá, người ta tưởng bạn đang tìm… chìa khóa rơi.
- Nghe âm thanh để phân biệt kim loại
• Âm cao: có thể là đồng xu hoặc nhẫn
• Âm trầm: thường là sắt
• Âm “lạ lạ”: 50% kho báu, 50% rác – nhưng 100% khiến bạn đào
Tôi từng đào một hố sâu 20 cm chỉ vì âm thanh nghe “có vẻ giàu”. Kết quả: một cái lon bò húc bị chôn từ thời “tám hoáy”.
- Đào đúng kỹ thuật
Đào quá mạnh thì hư đồ quý. Đào quá nhẹ thì… không bao giờ tới nơi. Đào sai góc thì cát đổ lại như chưa từng đào.
Nói chung, kỹ thuật đào là thứ giúp bạn hiểu vì sao thợ hồ luôn khỏe.
Thiết bị – nơi giấc mơ bắt đầu và ví tiền kết thúc
Người mới thường hỏi tôi: “Mua máy bao nhiêu thì đủ?”.
Tôi thường trả lời: “Tùy bạn muốn đau ví hay đau lòng.”
Các loại máy phổ biến:
• VLF (Very Low Frequency) – dành cho người mới, tìm đồng xu, nữ trang.
Giá: 200 - 1,000 đô.
Ưu điểm: nhẹ, dễ dùng.
Nhược điểm: gặp đất khoáng hóa cao là kêu như bị… ma nhập.
• PI (Pulse Induction) - dành cho dân săn vàng tự nhiên ở Úc.
Giá: 3,000 -10,000 đô.
Ưu điểm: xuyên sâu, ít nhiễu.
Nhược điểm: nặng, đắt, và báo rác cũng nhiệt tình như báo vàng.
• Multi-frequency - đa năng, hợp bãi biển.
Giá: 1,000 – 2,500 đô.
Ưu điểm: cân bằng mọi môi trường.
Nhược điểm: vẫn không “thần thánh” như quảng cáo.
Phụ kiện bắt buộc phải có (và bắt buộc phải tốn tiền):
• Xẻng chuyên dụng: 50 - 200 đô
• Tai nghe: 100 - 300 đô
• Túi đựng rác kim loại (vì bạn sẽ đào rất nhiều rác): 20 - 50 đô
• Găng tay, pin dự phòng, đầu dò phụ: 100 - 200 đô
Tổng cộng, để “vào nghề” một cách tử tế, bạn sẽ tốn từ 500 đến 10,000 đô. Và đó mới chỉ là tiền thiết bị. Chưa tính xăng xe, nước uống, kem chống nắng, và tiền cà phê để tỉnh táo sau 4 tiếng quét mà không thấy gì ngoài nắp lon.
Nhiều bạn bè hỏi tôi: “Thiết bị phân loại kim loại: có thật sự hiệu quả?”
Thực tế, các máy dò hiện đại có khả năng phân biệt: Sắt, Nhôm, Đồng, Bạc, Vàng (tương đối, không tuyệt đối)
Nhưng thực tế:
• Vàng nhỏ thường bị nhầm với rác kim loại
• Đất khoáng hoá cao gây nhiễu
• Đồ trang sức mỏng dễ bị bỏ sót
• Nhiều máy báo sai khi gặp đất ẩm hoặc cát mặn
Người chơi lâu năm thường nói: “Muốn biết có gì dưới đất thì cứ đào.”
Lợi ích – không phải lúc nào cũng đo bằng tiền
Nhiều người hỏi tôi: “Có kiếm được nhiều không?”. Tôi thường cười: “Có, kiếm được nhiều… trải nghiệm.”
- Về vật chất
Tôi từng tìm được vài đồng xu cổ, vài chiếc nhẫn bạc, một lần may mắn lắm thì được nhẫn vàng mỏng như sợi mì.
Nhưng nếu tính tổng giá trị những gì tôi tìm được trong năm, trừ đi tiền xăng, tiền máy, tiền cà phê… thì tôi đang lỗ. Lỗ nặng.
Nhưng tôi vẫn đi. Vì…
- Về tinh thần
• Tôi được đi bộ ngoài trời • Tôi được nghe tiếng sóng biển khi quét cát
• Tôi được hồi hộp mỗi khi máy kêu
• Tôi được chạm vào những vật đã nằm dưới đất hàng chục năm
• Tôi được kể chuyện vui cho bạn bè
Và đôi khi, tôi giúp ai đó tìm lại chiếc nhẫn cưới họ đánh rơi. Khoảnh khắc họ bật khóc vì vui mừng - đó là thứ không máy móc nào đo được.
Tìm vàng nổi – thú chơi tốn kém nhưng đáng yêu
Nếu bạn hỏi tôi có nên thử không, tôi sẽ nói: Có. Nhưng đừng mong làm giàu. Hãy xem nó như một cuộc phiêu lưu nhỏ trong đời sống bận rộn. Một cách để chậm lại, để lắng nghe đất đai kể chuyện, để hy vọng vào điều bất ngờ.
Vì đôi khi, điều quý giá nhất không nằm dưới đất. Nó nằm trong hành trình bạn đi, trong tiếng “bíp” khiến tim bạn rung lên, và trong niềm vui trẻ con khi đào lên một món đồ - dù chỉ là một đồng xu cũ.
Thật vậy, “Tìm vàng nổi” không dành cho người thiếu kiên nhẫn. Nó đòi hỏi thời gian, tiền bạc, sức lực và cả sự chấp nhận rằng phần lớn những gì bạn đào lên sẽ là rác. Nhưng chính trong sự vô thường ấy, người ta lại tìm thấy giây phút hồi hộp: được chạm vào lịch sử, được hy vọng vào điều bất ngờ.
BBT Dân Việt News
