Sáng nay, như mọi sáng, tôi lại lọc cọc leo lên con ute cũ, chuẩn bị chạy gần 40 phút tới xưởng làm khung cửa sắt. Nhưng khác mọi ngày, tôi nhìn cái kim xăng tụt xuống dưới mức nửa bình mà lòng bồn chồn như… vợ hỏi “anh có nhớ ngày kỷ niệm không?”.

Tin tức về chiến sự Trung Đông làm giá xăng tăng vọt, trạm xăng (servo) thì treo bảng hạn mức, người ta xếp hàng dài như đi xin lộc đầu năm. Tôi – một người đàn ông trung niên, sống ở Úc lâu năm – quyết định phải tìm hiểu cho ra lẽ: Xăng dầu Úc từ đâu mà có? Dự trữ được bao lâu? Chính phủ có “ra tay” khi khủng hoảng không?
Và đây là hành trình “đi tìm giọt xăng” của tôi.

Xăng dầu Úc đến từ đâu?
Úc gần như phụ thuộc vào nhậpkhẩu. Các nhà máy lọc dầu trong  nước đã giảm mạnh trong nhiều năm qua, nên phần lớn xăng dầu bán ở servo là hàng nhập từ các nước châu Á.

Trong khủng hoảng hiện nay, các hãng xăng cho biết tàu dầu vẫn tiếp tục cập cảng đúng lịch, ít nhất là trong một tháng tới. Họ khẳng định: “The tankers have never stopped coming” – tàu dầu chưa bao giờ ngừng đến cả trong thời điểm hỗn loạn nhất.

Nhưng họ cũng thừa nhận: tình hình sau đó thì… chưa ai dám chắc.

Vận chuyển, phân phối thế nào?
Từ tàu dầu, nhiên liệu được bơm vào các kho chứa lớn dọc bờ biển, rồi từ đó xe bồn chở đến các servo.

Trong khủng hoảng, chính phủ và ngành nhiên liệu phải phối hợp đặc biệt để tránh tắc nghẽn:
• Cho phép các công ty phối hợp phân phối nhằm “gỡ nút cổ chai” trong chuỗi cung ứng.
• Tăng giám sát, tăng phạt các hành vi đầu cơ, găm hàng.
• Hỗ trợ ngành nhiên liệu xin phép ACCC để điều phối nguồn cung.

Nói nôm na: bình thường thì mỗi hãng lo phần của mình, còn lúc này thì “cả làng cùng đẩy xe”.

Úc dự trữ được bao lâu?
Đây là phần khiến tôi… muốn đổ thêm nửa bình ngay lập tức.
Theo phân tích mới nhất:
• Xăng (petrol): 36 ngày
• Dầu diesel: 32 ngày
• Jet fuel: 29 ngày

Đó là tổng dự trữ trong nước, bao gồm kho thương mại và kho chiến lược.

Chỉ cần chuỗi cung ứng toàn cầu gián đoạn lâu hơn con số này, Úc sẽ gặp rắc rối lớn.

Úc tiêu thụ bao nhiêu xăng dầu?
Dữ liệu chính thức trong các bài phân tích cho thấy mức tiêu thụ nhiên liệu của Úc rất lớn, đặc biệt là diesel – vốn dùng cho xe tải, nông nghiệp, khai khoáng và vận tải biển.

Tuy bài báo không liệt kê chi tiết theo từng loại xe, nhưng nó cho thấy mức tiêu thụ cao đến mức dự trữ chỉ đủ 29–36 ngày, dù Úc vẫn nhập đều đặn. Điều này phản ảnh nhu cầu khổng lồ của:
• Xe hơi cá nhân (petrol)
• Xe tải, máy móc công nghiệp, nông nghiệp (diesel)
• Hàng không (jet fuel)

Trong khủng hoảng, chính phủ có ấn định mức bán hay giá không?
Có – nhưng theo cách “mềm”. Chính phủ không áp giá, nhưng:
• Một số servo tự đặt hạn mức bán (ví dụ: không bán cho jerry can, giới hạn số lít mỗi xe).
• Chính phủ hạ tiêu chuẩn nhiên liệu tạm thời, cho phép bán xăng có hàm lượng sulfur cao hơn để tăng thêm 100 triệu lít mỗi tháng.
• Giảm 20% nghĩa vụ dự trữ tối thiểu (MSO) để giải phóng thêm nguồn cung ra thị trường.

Nói cách khác: không “ra lệnh” trực tiếp, nhưng nới luật để có thêm xăng.

Tình hình tại Úc hiện nay ra sao?
Tóm tắt theo các nguồn chính thức:
• Nguồn cung hiện tại vẫn ổn, đủ đến cuối tháng 4.
• Khủng hoảng chủ yếu do nhu cầu tăng đột biến (panic buying), không phải do thiếu hàng.
• Một số vùng, đặc biệt là vùng nông thôn, đang thiếu nghiêm trọng.
• Giá xăng tăng mạnh và không giảm nhanh ngay cả khi chiến sự hạ nhiệt.

Chính phủ Úc đang làm gì?
Rất nhiều biện pháp đã kích hoạt:
• Thành lập National Fuel Supply Taskforce để điều phối toàn quốc.
• Giảm MSO, nới tiêu chuẩn nhiên liệu, tăng giám sát thị trường.
• Làm việc với ngành để tăng tốc phân phối đến các servo.
• Trấn an người dân: “Không cần tích trữ, nguồn cung vẫn ổn.”

Nhưng các chuyên gia cảnh báo: Úc vẫn quá phụ thuộc vào nhập khẩu, và khủng hoảng này cho thấy hệ thống nhiên liệu “không có trung tâm điều phối rõ ràng”.

Khi tôi lại chạy xe về nhà sau ca làm, nhìn kim xăng nhích xuống một chút nên nghĩ liệu tới cuối tuần có còn đủ xăng để lái xe đưa cả gia đình đi thờ phượng không, tôi thấy mình hiểu chuyện hơn – và cũng lo hơn.

Úc vẫn có xăng, tàu dầu vẫn đến, nhưng chỉ cần thế giới “hắt hơi”, chúng ta có thể “cảm cúm” ngay.

Tôi tự nhủ: mai đổ đầy bình. Không phải vì hoảng loạn, mà vì… mai lại phải chạy 40 phút đi làm.

Nếu bạn cũng đang đứng trước cây xăng, nhìn bảng giá mà thở dài, thì xin chia sẻ với bạn câu chuyện này – để biết rằng đằng sau mỗi giọt xăng là cả một hành trình dài, phức tạp, và đôi khi… mong manh hơn ta tưởng.

Tối hôm đó, sau khi đọc đủ thứ về nguồn cung xăng dầu Úc – nào là dự trữ chỉ đủ 29–36 ngày, nào là tàu dầu vẫn cập cảng nhưng chẳng ai dám hứa sau tháng tới – tôi ngồi xuống bàn ăn, gắp miếng thịt kho trứng mà vợ nấu, rồi thở dài:

“Không biết mai mốt mình có còn chạy ute đi làm được không…”

Vợ tôi nhìn tôi kiểu “lại lo xa nữa rồi”, nhưng thật sự, khi đã hiểu rằng cả nước Úc phụ thuộc vào nhập khẩu, rằng chỉ cần thế giới hắt hơi là mình cảm cúm, thì tự nhiên tôi thấy…tương lai năng lượng của mình mong manh như sợi bún bò Huế.

Người ta bắt đầu nghĩ về… điện
Tôi nhớ lại lúc đứng ở servo sáng nay, nhìn hàng xe nối dài. Một ông Tây đứng cạnh tôi lắc đầu:
“Mate, this is why I bought an EV.”

Tôi cười trừ. Xe điện hả? Tôi – một người đàn ông trung niên, quen nghe tiếng máy ute gầm gừ mỗi sáng – chưa bao giờ nghĩ nghiêm túc về chuyện đó. Nhưng tối nay, khi đọc tin rằng:
• Úc chỉ có 36 ngày xăng,
• 32 ngày diesel,
• 29 ngày jet fuel,
(Nguồn: ABC News, phân tích về dự trữ nhiên liệu quốc gia)

Tự nhiên tôi thấy… ừ thì, có lẽ đã đến lúc nghĩ.

Xe điện có hợp với tôi không?
Tôi làm khung cửa sắt. Ngày nào cũng chở đồ nghề, thép, máy hàn. Tôi cần một chiếc ute khỏe, bền, chịu được đường xa. Xe điện thì sao?

Tôi thử tìm hiểu. Hóa ra:
• Ford F-150 Lightning ở Mỹ kéo được cả tấn hàng.
• Tesla Cybertruck thì… thôi, nhìn hơi “dị”, nhưng mạnh.
• Úc thì đang chờ các mẫu ute điện mới, nhưng chưa nhiều.

Tôi tự hỏi:
“Liệu mai mốt mình có chạy ute điện đi làm, rồi sạc ở nhà như sạc
điện thoại không?”

Ý nghĩ đó làm tôi bật cười. Nhưng cũng không phải không thể.

Trong lúc xăng dầu bấp bênh, tôi đọc được rằng chính phủ đang:
• Đầu tư mạnh vào năng lượng tái tạo (gió, mặt trời).
• Khuyến khích xe điện bằng ưu đãi thuế ở nhiều bang.
• Xây dựng lưới điện hiện đại để chuẩn bị cho tương lai không phụ thuộc nhiên liệu nhập khẩu.

Tôi nghĩ:
“Nếu tương lai là điện, thì mình nên chuẩn bị tinh thần.”

Thực tế vẫn là… ngày mai tôi phải đổ xăng
Tôi nhìn cái ute ngoài sân. Nó vẫn cần xăng. Tôi vẫn phải chạy 40 phút đến xưởng.

Và Úc vẫn phải nhập phần lớn nhiên liệu từ Singapore, Hàn Quốc, Malaysia.

Tôi nhớ lại câu trong bản tin:
“The tankers have never stopped coming… for now.”
(Nguồn: ABC News)
Cái chữ for now làm tôi rùng mình nhẹ.

Tưởng tượng một tương lai khác
Một buổi sáng nào đó, tôi bước ra sân, không còn ngửi mùi xăng nữa. Tôi leo lên chiếc ute điện, bấm nút, nó chạy êm ru. Không lo giá xăng tăng vì chiến sự. Không lo xếp hàng ở servo. Không lo dự trữ chỉ đủ 36 ngày.

Tôi tưởng tượng cảnh tôi kể với mấy anh em trong xưởng:
“Tớ sạc xe bằng năng lượng mặt trời đó nghen!”

Chắc họ cười lăn. Nhưng biết đâu vài năm nữa, đó lại là chuyện bình thường.

Khi tôi tắt đèn đi ngủ, tôi hiểu rằng:
• Xăng dầu Úc vẫn còn, nhưng không nhiều.
• Chuỗi cung ứng vẫn chạy, nhưng không chắc chắn.
• Chính phủ đang cố gắng, nhưng phụ thuộc nhập khẩu là rủi ro thật sự.
• Và tương lai năng lượng có thể sẽ khác – có thể là điện, có thể là hydro, có thể là thứ gì đó tôi chưa tưởng tượng ra.

Nhưng tôi cũng hiểu một điều rằng tôi vẫn có quyền mơ về một tương lai bền vững hơn.

Ngày mai tôi vẫn đổ xăng. Nhưng biết đâu, năm tới, tôi sẽ sạc điện.

Và biết đâu, tôi sẽ kể lại câu chuyện này cho con cháu, như một giai đoạn Úc “chuyển mình” từ xăng sang tương lai.

R. N.
(viết riêng cho Dân Việt News)