Nhiều khi có những thứ trong căn nhà quen thuộc đến mức ta không còn để ý: chiếc đồng hồ treo tường, cái ly cha vẫn uống nước, đôi dép đặt bên cửa, và chiếc ghế cha ngồi mỗi buổi sáng. Ngày nào cũng vậy,
cha ngồi đó — đọc báo, xem tin tức, hoặc chỉ lặng lẽ nhìn ra sân. Có hôm cha ngủ gật, kính trễ xuống sống mũi; có hôm vừa xem truyền hình vừa bình luận những chuyện chẳng ai hỏi. Và hầu hết câu chuyện của cha đều bắt đầu bằng “Ngày xưa…”. Con nghe quá đủ nên đôi khi giả vờ bận để khỏi phải nghe tiếp.

Rồi một ngày, chiếc ghế ấy trống. Không phải vì cha ra ngoài, đi khám bệnh hay đang ngủ. Mà là trống mãi mãi.

Cái ly vẫn ở đó. Đôi dép vẫn ở đó. Chiếc kính vẫn nằm trên bàn. Chiếc ghế vẫn ở đúng vị trí quen thuộc. Chỉ có người ngồi trên đó không còn nữa. Lúc ấy ta mới hiểu: những điều bình thường nhất đôi khi lại là điều quý giá nhất.

Khi sự hiện diện trở thành vô hình

Cha không hiện diện bằng những lời hoa mỹ. Mẹ có thể ôm, hỏi han, gọi điện kể chuyện nhỏ. Còn cha chỉ hỏi: “Xe còn xăng không?”, “Bao giờ về?”, “Công việc thế nào?”, “Có cần tiền không?”. Những câu hỏi ngắn ngủi ấy giấu cả một đời lo lắng. “Bao giờ về?” là một người đang chờ. “Đi đường cẩn thận” là một tình yêu không giỏi nói thành lời.

Có những người cha yêu con bằng thứ ngôn ngữ vụng về: sửa cái cửa, kiểm tra bánh xe, để dành phần ngon, chuyển tiền khi biết con khó khăn, đứng ngoài sân nhìn theo chiếc xe cho đến khi khuất hẳn. Vì những việc ấy lặp lại quá nhiều năm, ta xem nó là chuyện đương nhiên. Và đó là điều đáng sợ: tình yêu khi được trao đều đặn quá lâu dễ bị nhầm thành nghĩa vụ.

Chúng ta thường nghĩ rằng còn rất nhiều ngày mai

Ta dành cho cha những điều mình không dành cho người khác: sự trì hoãn, sự chờ đợi, đôi khi là vô tâm.
Bạn gọi ta nghe ngay. Đồng nghiệp rủ cà phê ta sắp xếp. Một cuộc họp không quan trọng ta vẫn cố có mặt. Nhưng cha hỏi: “Cuối tuần này con về không?”, ta đáp: “Để con xem đã.” Cha hỏi: “Bao giờ con rảnh?”, ta nói: “Chắc tuần sau.” Rồi tuần sau thành tháng sau, tháng sau thành dịp khác.

Cho đến một ngày, điện thoại không còn rung vì cuộc gọi của cha nữa. Không phải vì cha thôi nhớ con, mà vì cha không còn có thể gọi. Điều đau nhất không phải cha đã đi xa, mà là khi cha còn ở đây, ta đã quá nhiều lần nghĩ rằng ngày mai mình sẽ nói, sẽ gọi, sẽ về, sẽ ngồi với cha lâu hơn, sẽ hỏi cha có đau chỗ nào không, sẽ nói “Ba ơi, con thương ba.” Nhưng cuộc đời không ký hợp đồng với chúng ta về ngày mai.

Chiếc ghế không biết nói

Sau khi cha mất, người ta thường không đau nhất lúc làm tang lễ — khi còn quá nhiều việc phải lo. Cơn đau
đến sau đó, vào một buổi sáng rất bình thường. Ta đi ngang phòng khách và thấy chiếc ghế. Không có gì thay đổi, chỉ là cha không còn ngồi nữa. Ta bất giác muốn gọi “Ba ơi…”, rồi dừng lại. Không có tiếng trả lời.

Căn nhà bỗng rộng hơn. Cái ly trở thành kỷ vật. Đôi dép trở thành thứ không nỡ vứt. Chiếc áo được gấp lại
cẩn thận. Và chiếc ghế - thứ chẳng ai quan tâm - trở thành nơi ta không dám nhìn lâu, vì nó cho thấy sự vắng mặt cũng có hình dạng.

Người cha cũng già đi từng ngày

Khi nhỏ, ta nghĩ cha là người không bao giờ già: bê được vật nặng, sửa mọi thứ, biết đường, biết tính toán,
không sợ gì. Nhưng cha vẫn già, chỉ là ta không để ý. Tóc bạc thêm, bước chân chậm hơn, tay không còn khỏe, mắt phải đeo kính, tai nghe không rõ. Cha kể lại một câu chuyện cũ nhiều lần, và ta mất kiên nhẫn: “Ba kể rồi mà!”

Nhưng sau này, ta lại ao ước được nghe chính câu chuyện ấy thêm một lần. Khi cha còn sống, ta muốn cha
nói ngắn lại. Khi cha mất rồi, ta chỉ mong cha nói thêm.

Nhiều nghiên cứu về tang chế cho thấy mất người thân không chỉ là cảm xúc nhất thời mà ảnh hưởng sâu rộng đến tâm lý và đời sống. Điều đó nghĩa là ta không nên đợi đến khi mất một người mới nhận ra họ quan trọng đến thế nào.

Người Việt rất giỏi biết ơn… sau khi mất

Trong ngày giỗ, ta chuẩn bị mâm cơm đẹp. Trong tang lễ, ta nói nhiều lời tốt đẹp: cha hy sinh, cha cực khổ, cha thương con, cha dành cả đời cho gia đình. Tất cả đều đúng. Nhưng sao những lời ấy không được nói khi cha còn nghe thấy?

Có lẽ vì ta nghĩ người thân sẽ luôn ở đó. Nhưng “luôn” là ảo tưởng nguy hiểm nhất. Không ai luôn ở đó. Cha
không luôn ở đó. Mẹ không luôn ở đó. Ta cũng không luôn ở đó. Con người gặp nhau trong một khoảng thời
gian hữu hạn, rồi một ngày phải chia tay.

Vì thế, hãy nói khi còn có thể

Không cần đợi sinh nhật, ngày của Cha, hay một dịp đặc biệt. Nếu hôm nay cha còn sống, hãy gọi cho cha. Nếu ở gần, hãy ngồi cạnh cha. Không cần chuyện lớn lao. Có thể chỉ hỏi: “Ba uống trà chưa?”, “Ba ngủ ngon không?”, “Chân ba còn đau không?”, “Cuối tuần con đưa ba đi ăn nhé?” Hoặc đơn giản: “Ba ơi, con thương ba.”

Nếu ngại, hãy bắt đầu bằng: “Ba, cảm ơn ba.” Cảm ơn vì những năm tháng cha làm việc, vì những lần cha đứng về phía con, âm thầm giúp đỡ, vì những điều ngày ấy ta không hiểu. Đôi khi cha không cần con trả lại tiền bạc; cha chỉ cần biết những năm tháng hy sinh không trôi qua vô nghĩa.

Đừng đợi chiếc ghế trống mới biết nó quý

Một ngày nào đó, chiếc ghế của cha sẽ trống. Đó không phải lời nguyền, mà là quy luật. Cha sẽ già, sẽ yếu, và một ngày sẽ đi trước ta. Nhưng trước khi ngày ấy đến, ta còn nhiều điều có thể làm: một cuộc điện thoại, một bữa cơm, một cái ôm, một lần nghe chuyện cũ, một chuyến đi ngắn, một lời cảm ơn, một câu “Con thương ba”.

Sau khi cha đi, ta có thể mua chiếc ghế mới, cái ly mới, sửa lại nhà, thay đôi dép cũ. Nhưng không có cửa hàng nào bán lại một buổi chiều cha còn ngồi đó. Không có ngân hàng nào cho vay một cuộc trò chuyện đã bỏ lỡ. Không có cách nào quay lại ngày hôm qua để nói một câu mà hôm nay ta mới biết mình cần nói.

Nếu hôm nay cha vẫn ngồi trên chiếc ghế quen thuộc, xin đừng đi ngang quá nhanh. Hãy ngồi xuống, rót cho cha ly nước, hỏi một câu, nghe một chuyện cũ. Nếu cha kể lần thứ ba, cũng đừng nói “Ba kể rồi mà!”. Cứ để cha kể. Biết đâu một ngày nào đó, ta sẽ nhớ chính câu chuyện ấy đến đau lòng.

Bởi một ngày nào đó, chiếc ghế của cha sẽ trống. Cái ly vẫn ở đó. Đôi dép vẫn ở đó. Căn nhà vẫn ở đó. Nhưng người ta từng nghĩ sẽ luôn ngồi trên chiếc ghế ấy… sẽ không còn nữa.

Khi ấy, điều ta mong nhất không phải cha quay lại - vì ta biết điều đó không thể. Điều ta mong chỉ là được trở lại một ngày rất bình thường: một ngày cha còn ngồi trên chiếc ghế, một ngày cha còn gọi “Con ơi…”. Và lần này, ta sẽ bước thật nhanh đến bên cha và nói: “Dạ, con đây.”

BBT Dân Việt News