Tôi qua Úc cũng hơn hai chục năm, tóc bạc gần hết, răng thì còn được phân nửa, nhưng trái tim thì vẫn còn nguyên cái kiểu lo xa của người Việt mình. Nhất là từ ngày có đứa cháu ngoại đầu lòng – thằng Tú – tôi thấy mình
giống như cái camera an ninh 24/7: lúc nào cũng mở mắt coi nó ăn ngủ ra sao, học hành thế nào, có bị ai ăn hiếp không.
Vậy mà bữa kia coi TV Channel 9, nghe người ta loan tin gần phân nửa giới trẻ Úc ngủ không đủ (Channel 9 News, 2/5), tôi giật mình cái rụp. Ủa, chuyện gì kỳ vậy? Ở xứ sở chuột túi này, cái gì cũng đầy đủ, từ sữa tới sách, từ sân chơi tới bệnh viện. Vậy mà tụi nhỏ lại thiếu… ngủ?
Tôi bán tín bán nghi, bèn lục tìm thêm. Ai dè, Royal Children’s Hospital cũng nói y chang: gần một nửa trẻ 5–17 tuổi gặp vấn đề về giấc ngủ – khó ngủ, ngủ không sâu, hoặc sáng dậy như bị ai kéo ngược lại giường. Rồi 9News lại bổ sung: gần một nửa trẻ em Úc bị gián đoạn giấc ngủ vì màn hình và caffeine. Bộ Y tế Úc thì khẳng định một nửa thanh thiếu niên 16–17 tuổi không đạt mức ngủ tối thiểu 8–10 giờ.
Trời đất ơi, vậy là không phải tin vịt. Đây là chuyện thiệt. Mà chuyện thiệt thì phải lo thiệt.
- Tụi nhỏ mất ngủ – không phải tại tụi nhỏ không muốn ngủ
Tôi nhìn thằng cháu ngoại mình, tối nào cũng ôm cái iPad như ôm gối ôm. Tôi la:
“Con ơi, tới giờ đi ngủ rồi!”
Nó tỉnh queo:
“Con đang coi dở clip, ngoại chờ chút!”
Chờ chút của nó là… một tiếng.
Không phải riêng nhà tôi. Theo khảo sát, hơn một phần tư trẻ dùng màn hình ngay trước khi ngủ, và gần một nửa phụ huynh tưởng lầm màn hình giúp trẻ thư giãn (Royal Children’s Hospital).
Thiệt ra ánh sáng xanh từ điện thoại nó “đánh bật” melatonin – cái hormone gây buồn ngủ. Não tụi nhỏ bị kích thích, càng coi càng tỉnh, càng tỉnh càng mất ngủ.
Rồi còn vụ caffeine. Hồi xưa tụi tôi uống cà phê đen đá là để… thức canh ruộng. Còn giờ tụi nhỏ uống trà sữa, nước tăng lực, cà phê đá xay như uống nước lọc. 16% thanh thiếu niên uống caffeine sau bữa trưa, khiến nguy cơ khó ngủ tăng gấp đôi (9News).
Chưa hết. Bác sĩ nhi khoa nói nhịp sinh học tuổi teen vốn đã trễ, nghĩa là tụi nó tự nhiên tỉnh táo vào buổi tối và buồn ngủ muộn hơn người lớn. Mà trường học thì vẫn bắt đầu lúc 8 giờ sáng. Thành ra tụi nhỏ thiếu ngủ kinh niên – không phải vì lười, mà vì… sinh học nó vậy.
- Thiếu ngủ – cái hại không thấy liền nhưng thấm từ từ
Tôi đọc tới đây thì thấy lạnh sống lưng. Vì thiếu ngủ không phải chuyện “ngáp vài cái rồi thôi”. Nó là chuyện lớn.
• Tinh thần xuống dốc
Nghiên cứu cho thấy trẻ thiếu ngủ có tỷ lệ lo âu và trầm cảm cao hơn (Royal Children’s Hospital).
Ở nhóm 16–17 tuổi, 60% trẻ có triệu chứng lo âu/trầm cảm không đạt mức ngủ tối thiểu.
Tôi nhìn mấy đứa nhỏ trong cộng đồng mình – hiền lành, dễ thương, mà sao giờ nhiều đứa hay cáu gắt, buồn bã, thu mình. Có khi không phải do áp lực học hành, mà do… thiếu ngủ.
• Sức khỏe thể chất bị ảnh hưởng
Thiếu ngủ làm rối loạn hormone, giảm miễn dịch, tăng nguy cơ viêm.
Trẻ béo phì 12–13 tuổi có nguy cơ không đạt mức ngủ tối thiểu cao hơn nhóm bình thường.
Tôi nhớ hồi nhỏ, tụi tôi ngủ như… trâu. Chạy ngoài đồng mệt cái là lăn ra ngủ. Còn giờ tụi nhỏ ít vận động, nhiều màn hình, nhiều đường, nhiều caffeine – thiếu ngủ là phải.
• Học hành sa sút
Giấc ngủ giúp củng cố trí nhớ. Thiếu ngủ thì:
• khó tập trung
• xử lý thông tin chậm
• học trước quên sau
Nhiều phụ huynh tưởng con mình “học dở”, nhưng thiệt ra là… con buồn ngủ.
• Nguy cơ tai nạn
Người lớn còn ngủ gật khi lái xe (20% thừa nhận), huống chi tụi nhỏ.
Thiếu ngủ làm giảm phản xạ, tăng rủi ro tai nạn – từ té xe đạp tới té cầu thang.
- Tương lai nước Úc cũng bị ảnh hưởng
Tôi sống ở Úc lâu rồi, thấy nước này mạnh là nhờ con người khỏe mạnh, sáng tạo, năng suất cao.
Nhưng nếu gần nửa thế hệ trẻ thiếu ngủ, thì tương lai không thể không lo.
• Năng suất lao động giảm
46% người Úc nói giấc ngủ kém ảnh hưởng trực tiếp đến học tập và công việc.
Nếu tụi nhỏ lớn lên trong tình trạng thiếu ngủ triền miên, năng suất quốc gia chắc chắn bị kéo xuống.
• Chi phí y tế tăng
Úc hiện chi 66.3 tỷ đô la mỗi năm cho các vấn đề liên quan đến giấc ngủ ở người trưởng thành.
Nếu thế hệ trẻ tiếp tục thiếu ngủ, con số này sẽ còn đội lên.
• Một xã hội mệt mỏi là một xã hội dễ tổn thương
Thiếu ngủ làm giảm sáng tạo, giảm kết nối xã hội, tăng xung đột.
Một quốc gia mạnh cần những công dân khỏe mạnh – cả thể chất lẫn tinh thần.
- Vậy phụ huynh Việt mình phải làm gì?
Tôi viết bài này không phải để hù dọa, mà để gióng lên hồi chuông cảnh báo cho cộng đồng mình. Con cháu mình
sinh ra ở Úc, nhưng mang trong người hai nền văn hóa. Chúng cần được bảo vệ cả về thân lẫn tâm.
• Giới hạn màn hình trước khi ngủ
• Tắt thiết bị ít nhất 1 giờ trước khi ngủ
• Để điện thoại ngoài phòng ngủ
• Đừng tin “Night Shift” là đủ – không đủ đâu
• Giảm caffeine
• Không trà sữa, nước tăng lực, cà phê sau 2 giờ chiều
• Giải thích cho tụi nhỏ hiểu tác hại
Tạo thói quen ngủ đều đặn
• Ngủ và dậy cùng giờ
• Không ngủ bù quá nhiều cuối tuần
Tạo môi trường ngủ tốt
• Phòng tối, mát, yên tĩnh
• Giường chỉ để ngủ – không học bài, không xem phim
Phụ huynh làm gương
Tụi nhỏ nhìn mình mà học. Mình ôm điện thoại tới 1 giờ sáng thì sao bắt tụi nó ngủ lúc 10 giờ?
- Lời kết của một ông ngoại lo xa
Tôi viết bài này vì thương con cháu mình, và thương cả cộng đồng Việt ở Úc.
Giấc ngủ không phải chuyện nhỏ. Nó là nền tảng của sức khỏe, trí tuệ và tương lai.
Nếu gần nửa giới trẻ Úc đang thiếu ngủ, thì đó không chỉ là chuyện của nước Úc - mà là chuyện của từng gia đình Việt đang sống trên đất Úc này.
Chúng ta đã hy sinh nhiều để con cháu có tương lai tốt hơn.
Vậy thì đừng để tụi nhỏ đánh mất tương lai chỉ vì… thiếu ngủ.
Giấc ngủ là món quà đơn giản nhất mà ta có thể cho con cháu mình.
Và đôi khi, chính những điều đơn giản lại cứu được cả một thế hệ.
BBT Dân Việt News
