Tôi hay nói đùa với bạn bè rằng, sống ở Adelaide lâu quá, tôi bắt đầu nghe được tiếng biển. Không phải tiếng sóng vỗ rì rào đâu, mà là tiếng biển… than phiền. Mỗi lần đi dọc bãi Glenelg, tôi lại nghe như có ai đó thở dài: “Lại thêm một cái ly nhựa nữa rồi ông ơi.”

Sáng Chủ nhật tuần rồi, tôi dẫn ông bạn già – anh Tư, bạn từ thuở còn chạy xe Honda Dame ở Sài Gòn – ra biển Glenelg chơi. Anh qua thăm tôi ba tuần, mang theo đủ thứ chuyện từ quê nhà: nào là kẹt xe, nào là nóng nực, nào là mấy đứa cháu mê điện thoại hơn mê sách. Tôi cười, bảo: “Qua đây rồi, để tôi cho ông coi người ta mê cái gì.”

Chúng tôi đến Glenelg lúc mặt trời vừa nhô lên khỏi mặt nước, ánh sáng vàng như mật ong rót xuống bãi cát. Gió biển thổi nhẹ, mang theo mùi mằn mặn quen thuộc. Nhưng thứ khiến anh Tư trố mắt không phải cảnh đẹp, mà là một nhóm người đang lom khom nhặt rác dọc bờ biển.

“Ủa, tụi nhỏ làm gì vậy?” – anh hỏi.

“Tình nguyện viên đó. Chủ nhật nào cũng có nhóm dọn rác. Tôi hay gọi họ là ‘đội quân chống lại sự cẩu thả của nhân loại’.”

Anh Tư bật cười, nhưng rồi đứng im nhìn. Có một bé gái chừng tám tuổi, tay đeo găng, cầm cái kẹp gắp rác màu xanh. Bé nhặt một mảnh nylon, bỏ vào túi, rồi quay sang cười với mẹ. Nụ cười sáng như nắng. Bên cạnh là một ông cụ người Úc, tóc bạc trắng, đang cặm cụi lượm từng đầu lọc thuốc lá.

Tôi nói với anh: “Ông thấy không, Adelaide đẹp không chỉ vì trời xanh biển sạch, mà vì người ta chịu khó làm những chuyện nhỏ.”

Theo chân nhóm tình nguyện viên

Chúng tôi bước lại gần nhóm tình nguyện viên. Một cô gái trẻ, đeo bảng tên “Sophie”, vui vẻ chào: “Morning! Hai bác muốn tham gia không?”

Tôi cười: “Tụi tôi đi dạo thôi, nhưng muốn hỏi thăm chút.”

Sophie kể rằng nhóm của cô – Clean Coast Connect – mỗi tuần đều tổ chức dọn rác ở Glenelg, Henley hay Brighton. Cô nói, theo thống kê của Hội đồng Thành phố Holdfast Bay, mỗi năm bãi biển Glenelg thu gom hàng tấn rác, phần lớn là nhựa dùng một lần, đầu lọc thuốc lá và bao bì đồ ăn nhanh. Tôi có đọc báo ABC News cũng nói tương tự: rác thải ven biển Nam Úc đang tăng trở lại sau đại dịch, nhất là vào mùa du lịch.

“Nhưng tụi em tin là thay đổi bắt đầu từ những hành động nhỏ,” Sophie nói, giọng nhẹ như gió biển. “Một cái ly nhựa nhặt lên hôm nay là một con cá không phải nuốt nó ngày mai.”

Anh Tư gật gù: “Nói chuyện nghe thấm ghê.”

Tôi nhìn anh, thấy ánh mắt ông bạn già có chút lặng đi. Có lẽ anh đang nghĩ về những con kênh ở Sài Gòn, nơi rác trôi lềnh bềnh như bèo. Tôi không trách quê mình, nhưng tôi hiểu cảm giác tiếc nuối của anh.

Những cuộc gặp gỡ nhỏ trên bãi biển

Chúng tôi tiếp tục đi dọc bờ cát. Một đôi vợ chồng trẻ người Ấn Độ đang trải khăn picnic. Tôi hỏi vui: “Hai bạn có hay thấy rác ở đây không?”

Người chồng cười: “Có chứ bác. Nhưng điều tụi tôi thích ở Glenelg là ai cũng xem việc giữ sạch biển là chuyện của mình.”

Người vợ thêm vào: “Mỗi lần thấy rác, tụi tôi nhặt luôn. Không phải vì luật, mà vì thấy… kỳ nếu để lại.”

Câu nói làm tôi nhớ đến một bài viết của The Guardian Australia về văn hóa “tự trọng đô thị”: người dân giữ sạch không gian chung vì họ tin thành phố phản ánh chính họ. Glenelg, theo cách nào đó, cũng đang kể câu chuyện ấy.

Đi thêm vài bước, chúng tôi gặp một nhóm trẻ con đang chơi trò “ai nhặt được nhiều rác nhất”. Một bé trai chạy lại khoe: “Cháu được 12 món rồi nè!”

Anh Tư bật cười: “Trời đất, tụi nhỏ bên này chơi trò lạ ghê.”

Tôi nói: “Lạ mà hay. Tụi nó biến việc dọn rác thành niềm vui.”

Phía xa, một nhóm người lớn đang vừa nhặt rác vừa trò chuyện rôm rả. Tiếng cười hòa vào tiếng sóng, tạo thành một thứ âm thanh khiến lòng tôi nhẹ như mây. Adelaide đôi khi trầm lặng, nhưng những khoảnh khắc như thế này làm thành phố trở nên ấm áp lạ thường.

Chính quyền nói gì?

Chúng tôi gặp một nhân viên của Hội đồng Thành phố Holdfast Bay đang kiểm tra thùng rác công cộng. Tôi hỏi: “Anh thấy tình trạng rác ở Glenelg dạo này sao?”

Anh trả lời: “Có cải thiện, nhưng vẫn còn nhiều việc phải làm. Du khách đông, đồ ăn mang theo nhiều, rác cũng theo đó mà tăng. Nhưng điều đáng mừng là cộng đồng rất chủ động.”

Anh kể rằng thành phố đang thử nghiệm thêm thùng phân loại rác, tăng biển báo, và tổ chức các chiến dịch giáo dục môi trường. Tôi có đọc trên trang chính thức của Hội đồng rằng họ đang hợp tác với các trường học để dạy trẻ em về tác hại của rác thải nhựa.

“Giữ sạch biển,” anh nói, “không chỉ là bảo vệ thiên nhiên, mà còn là giữ gìn danh dự của thành phố. Glenelg là bộ mặt của Adelaide mà.”

Anh Tư nghe xong, quay sang tôi: “Ông thấy không, người ta nói chuyện nghe có trách nhiệm ghê.”

Tôi cười: “Thì tôi nói rồi, biển ở đây biết kể chuyện. Mà câu chuyện nào cũng có người nghe.”

Tâm sự của hai ông già

Chúng tôi ngồi xuống một băng ghế gỗ nhìn ra biển. Sóng nhẹ nhàng vỗ vào bờ, như đang thì thầm điều gì đó.

Anh Tư thở dài: “Ông Hai, tôi qua đây mới thấy, giữ sạch biển không phải chuyện lớn lao gì. Chỉ cần mỗi người cúi xuống một chút.”

Tôi gật đầu: “Đúng rồi. Mà cái cúi xuống đó, đôi khi là cúi xuống lòng tự trọng của mình.”

Anh nhìn tôi, cười: “Ông nói nghe triết lý dữ.”

Tôi đáp: “Thì già rồi, không triết lý cũng uổng.”

Chúng tôi im lặng một lúc. Tôi nhìn những tình nguyện viên vẫn đang nhặt rác, nhìn những đứa trẻ chạy tung tăng, nhìn những du khách cười nói. Tất cả tạo thành một bức tranh Adelaide rất đẹp – không phải đẹp vì cảnh, mà đẹp vì hành động.

Tôi nói với anh Tư: “Ông biết không, tôi sống ở đây hơn 20 năm, và tôi học được một điều: thành phố sạch không phải vì người ta giàu, mà vì người ta biết xấu hổ khi làm bẩn.”

Anh Tư gật gù: “Ừ, cái này quê mình cần lắm.”

Tôi không trách quê nhà. Mỗi nơi có một hành trình riêng. Nhưng tôi tin rằng nếu ai cũng có một chút tinh thần như những người ở Glenelg sáng nay, thì biển ở bất cứ đâu cũng sẽ bớt than phiền.

Khi biển kể chuyện

Trước khi về, tôi đứng lại nhìn biển thêm một lần. Sóng vẫn vỗ, gió vẫn thổi, và tôi tưởng như nghe biển nói:
“Cảm ơn những bàn tay nhỏ bé đã nhặt lên những điều tưởng chừng vô nghĩa.”

Tôi mỉm cười. Biển Glenelg hôm nay sạch hơn hôm qua một chút. Và có lẽ ngày mai sẽ sạch hơn nữa, nếu câu chuyện này tiếp tục được kể bằng hành động – không phải bằng lời.

Tôi quay sang anh Tư: “Ông thấy không, Glenelg đẹp vì người ta biết giữ gìn. Mà giữ gìn biển cũng là giữ gìn lòng tự trọng của thành phố.”

Anh Tư nhìn biển, rồi nhìn tôi: “Ừ, tôi hiểu rồi. Mai tôi ra nhặt rác với ông.”

Tôi bật cười: “Vậy là biển có thêm một người nghe chuyện rồi đó.”

BBT Dân Việt News