Có những buổi chiều, khi nhìn một gia đình sáu, bảy con kéo nhau qua đường, tôi lại nghĩ đến những quốc gia đông dân. Đứa lớn dắt đứa nhỏ, đứa nhỏ níu áo mẹ, còn cha thì lỉnh kỉnh túi đồ ăn. Người ngoài nhìn vào, ai cũng thở dài: “Đông con chắc cực lắm”. Nhưng rồi ta nhìn sang Trung Quốc, Ấn Độ, Hoa Kỳ – những quốc gia đông dân nhất thế giới – và thấy họ lại là những cường quốc. Hóa ra, chuyện dân số cũng giống chuyện gia đình: đông không phải là vấn đề. Đối với gia đình, vấn đề là có biết cách nuôi dạy hay không. Còn đối với quốc gia, đó là vấn đề quản trị.

Buổi sáng hôm ấy, tại ga Central ở Sydney, dòng người đổ xuống từ chuyến tàu 7 giờ 42 phút đông đến mức khiến những bậc thang như rung nhẹ. Một phụ nữ trẻ đẩy xe nôi, một ông cụ chống gậy, vài sinh viên đeo balô to hơn cả người họ. Những khuôn mặt khác nhau, giọng nói khác nhau, mùi cà phê hòa vào mùi bánh mì nướng. Úc vừa chạm mốc 28 triệu dân, và nếu muốn cảm nhận con số ấy bằng xúc giác, chỉ cần đứng ở ga tàu vào giờ cao điểm.

Nhưng phía sau cảnh tượng nhộn nhịp ấy là một câu hỏi lớn: dân đông có thực sự làm một quốc gia mạnh
hơn? Hay đó chỉ là một ảo giác thống kê?

- Khi dân số trở thành sức mạnh
• Trung Quốc – bài toán 1.4 tỷ người
Ở ngoại ô Thượng Hải, những khu công nghiệp trải dài như những thành phố riêng biệt. Từ cuối thập niên 1970, Trung Quốc đã biến lực lượng lao động khổng lồ thành động cơ tăng trưởng. Theo Ngân hàng Thế giới, hơn 800 triệu người Trung Quốc đã thoát nghèo trong vòng 40 năm – một kỳ tích chưa từng có trong lịch sử hiện đại.

Nhưng điều đáng nói hơn là cách Trung Quốc “quy hoạch con người”. Họ xây thành phố mới, mở đường cao tốc, tạo ra chuỗi cung ứng khổng lồ. Dân đông, nhưng có tổ chức. Dân đông, nhưng có chiến lược.

• Ấn Độ – quốc gia trẻ nhất trong các cường quốc
Ở Bengaluru, thủ phủ công nghệ của Ấn Độ, những tòa nhà kính mọc lên cạnh các quán trà ven đường.
Ấn Độ có 65% dân số dưới 35 tuổi, và điều đó khiến các tập đoàn công nghệ toàn cầu coi đây là “mỏ vàng
nhân lực”.

Một kỹ sư trẻ ở Infosys từng nói: “Ở đây, bạn ném một hòn đá vào đám đông, thế nào cũng trúng một lập trình viên.”

Dân đông, nhưng trẻ. Dân đông, nhưng đầy năng lượng.

• Indonesia – ổn định trong hỗn độn
Jakarta có thể ngập nước mỗi mùa mưa, nhưng Indonesia vẫn duy trì tăng trưởng 5%/năm. Với hơn 275
triệu dân, quốc gia này sở hữu thị trường nội địa đủ lớn để tự nuôi mình, đồng thời đủ ổn định để thu hút đầu tư.

Chính phủ Indonesia thậm chí còn quyết định xây thủ đô mới Nusantara để giảm tải Jakarta – một quyết định táo bạo chỉ có thể xuất hiện ở những quốc gia đông dân nhưng biết nhìn xa.

- Khi dân số trở thành gánh nặng: những quốc gia “ít người nhưng nhiều nỗi lo”
• Iceland – nhỏ bé và dễ tổn thương
Năm 2008, khi hệ thống ngân hàng Iceland sụp đổ, cả quốc gia chỉ có 380,000 dân – bằng một quận đông dân của Sydney. Một nền kinh tế nhỏ, dân số ít, khiến Iceland dễ bị “gió lớn thổi bay”.
Ít dân, nên sức chống chịu yếu.

• Mông Cổ – rộng lớn nhưng vắng người
Trên thảo nguyên Mông Cổ, bạn có thể lái xe hàng giờ mà không gặp một bóng người. Quốc gia rộng gần bằng Tây Âu nhưng chỉ có 3.4 triệu dân. Hạ tầng khó phát triển. Thị trường nội địa nhỏ. Đầu tư nước ngoài dè dặt.
Ít dân, nên khó tạo đột phá.

• Lào – dân ít, kinh tế phụ thuộc
Lào chỉ khoảng 7.5 triệu dân. Phụ thuộc vào thủy điện. Phụ thuộc vào đầu tư nước ngoài. Phụ thuộc vào
du lịch.
Ít dân, nên dễ bị lệ thuộc.

ÚC CHẠM MỐC 28 TRIỆU DÂN: một cột mốc vừa đáng mừng vừa đáng lo
Theo Australian Bureau of Statistics (ABS), dân số Úc đạt 28 triệu vào buổi sáng 28 tháng 6 năm nay, với 73% mức tăng đến từ di cư ròng. Con số ấy không chỉ là thống kê – nó là những gương mặt mới, những giọng nói mới, những nhu cầu mới.

Nhưng Úc không phải Trung Quốc, cũng không phải Ấn Độ. Úc là một quốc gia rộng lớn nhưng dân thưa, hạ tầng tập trung ở các thành phố lớn, và thị trường nhà ở đang căng như dây đàn.

• Nhà ở – điểm nghẽn lớn nhất
Ở Melbourne, giá thuê nhà tăng 15% chỉ trong một năm. Ở Sydney, nhiều gia đình phải chuyển ra vùng xa vì không thể trả nổi tiền thuê.

• Đảng Lao động đặt mục tiêu xây 1.2 triệu căn nhà mới đến 2030.

• Đảng Đối lập muốn giảm nhập cư 25% để giảm áp lực lên thị trường nhà ở.

Hai cách tiếp cận khác nhau, nhưng cùng chung một nỗi lo: nhà không đủ cho người.

• Hạ tầng – chiếc áo quá chật
Trong tài liệu Planning for Australia’s Future Population, Centre for Population thừa nhận rằng hạ tầng hiện tại không theo kịp tốc độ tăng dân số.
• Bệnh viện quá tải.
• Trường học thiếu chỗ.
• Giao thông tắc nghẽn.
• Dịch vụ công chậm trễ.

Một đất nước rộng lớn, nhưng những nơi người ta muốn sống thì lại chật chội.

• Tỷ lệ sinh thấp – vòng xoáy khó tháo gỡ
Theo 2025 Population Statement, tỷ lệ sinh của Úc giảm xuống 1.42 con/phụ nữ, thấp kỷ lục. Điều này buộc Úc phải dựa vào nhập cư để duy trì lực lượng lao động. Nhưng nhập cư lại gây áp lực lên nhà ở và hạ tầng.

Một vòng xoáy không dễ thoát ra:
Thiếu lao động → tăng nhập cư → dân số tăng nhanh → thiếu nhà ở → chi phí sống tăng → người trẻ ngại
sinh con → lại thiếu lao động.

- Hai đảng lớn và bài toán dân số
• Đảng Lao động (Labor)
Xem dân số tăng là cơ hội. Tập trung vào:
• xây nhà,
• đầu tư hạ tầng,
• duy trì nhập cư để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

• Đảng Đối lập (Liberal)
Xem dân số tăng quá nhanh là rủi ro. Tập trung vào:
• giảm nhập cư,
• gắn số lượng người nhập cư với số nhà xây được,
•giảm chi phí sinh hoạt.

• Điểm chung
Không đảng nào đặt ra “ngưỡng dân số tối đa”. Nhưng cả hai đều hiểu rằng: Úc không sợ đông dân – Úc chỉ sợ đông quá nhanh.

- Dân đông có làm dân chúng ấm no?
Câu trả lời không nằm ở số lượng người, mà nằm ở chất lượng quản trị.

Một quốc gia đông dân chỉ trở nên thịnh vượng khi:
• kinh tế tạo đủ việc làm,
• phúc lợi bảo vệ người yếu thế,
• hạ tầng không bị nghẽn mạch,
• chính phủ đủ năng lực điều phối.

Nếu thiếu một trong bốn yếu tố ấy, dân đông sẽ trở thành áp lực – như Úc đang trải nghiệm khi chạm mốc
28 triệu.

- Dân số là một bản nhạc lớn
Một gia đình đông con có thể là một dàn hợp xướng rộn ràng, hoặc một buổi tập hỗn loạn. Một quốc gia
cũng vậy.

• Dân đông có thể tạo ra thị trường lớn, lực lượng lao động mạnh, sức ảnh hưởng quốc tế.

• Nhưng dân đông cũng có thể gây áp lực lên nhà ở, hạ tầng, môi trường, phúc lợi xã hội.

Úc đang đứng trước ngưỡng cửa 30 triệu dân – một cột mốc vừa đáng mừng vừa đáng lo. Và câu hỏi lớn nhất vẫn là:

Làm sao để dân số tăng mà chất lượng sống không giảm?

Câu trả lời không nằm ở con số, mà nằm ở cách quốc gia ấy tổ chức cuộc sống cho từng con người.

BBT Dân Việt News


Tài liệu tham khảo:
• Australian Bureau of Statistics - Dân số Úc đạt 28 triệu, tăng chủ yếu nhờ di cư ròng.
• Centre for Population - “Planning for Australia’s Future Population”.
• Centre for Population - “2025 Population Statement”.
• So sánh chính sách dân số, nhà ở và nhập cư giữa Lao động và Đối lập (Budget 2025).
• ABC News - Tổng hợp cam kết bầu cử 2025 của hai đảng lớn.
• Ngân hàng Thế giới - Dữ liệu giảm nghèo Trung Quốc.
• UN Population Division - Dữ liệu dân số Ấn Độ, Indonesia, Iceland, Mông Cổ, Lào.